Κώστας Λεονταρίδης

Θύματα-σύμβολα τεχνητής λησμοσύνης έπεσαν όσοι σύντροφοι του Οδυσσέα πάτησαν στη γη των Λωτοφάγων, άλλη μία στάση πριν από την Ιθάκη. Φιλόξενοι οι κάτοικοι τους πρόσφεραν το παραδοσιακό τους προϊόν –άλλα φρούτα…– τον λωτό, που οι ναύτες του πολυμήχανου γεύτηκαν μέχρι σκασμού. Απολαυστική παγίδα.

​Για λόγους κοινωνικής οικονομίας θεωρείται γενικώς αποδεκτό εκ μέρους και δήθεν σεμνών και ταπεινών: «ουδείς αναντικατάστατος». Αυτό διακινείται ως δόγμα από στόμα σε στόμα, απεμπολώντας τη φυσική ματαιοδοξία και φλερτάροντας με τη ματαιότητα.

​Από τα εμβληματικότερα κεφάλαια της αντιπολεμικής λογοτεχνίας είναι το «Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο» του Εριχ Μαρία Ρεμάρκ, όπου το παράλογο, η τύφλωση, ο μπολιασμένος ηρωισμός στήνουν χορό στο σφαγείο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με την ανθρωπιά να δηλώνει δειλά παρούσα σαν λιποτάκτης.

Το βάθεμα και πλάτεμα της γνώσης ήταν, αρχές δεκαετίας του ’80, από τα βασικά εξαγγελθέντα για τη φυγή της Ελλάδας προς τα εμπρός.

​Από τα πιο συγκλονιστικά εμφυλιοπολεμικά κεφάλαια της βυζαντινής περιόδου, η Εικονομαχία θυμίζει κι αυτό στους σύγχρονους αναγνώστες: πόσο απάνθρωποι μπορούν να γίνουν οι άνθρωποι, κι οι όμαιμοι, ομόθρησκοι, εις το όνομα (και) της πίστης.

Η θαυματουργία δρα αφ’ υψηλού, αδογμάτιστα, αιφνιδιάζοντας τους ανθρώπους. «Οποιου του μέλλει να πνιγεί ποτέ του δεν πεθαίνει», ήρθε στον νου μόλις η εικόνα του Φουντσού Ταμάνγκ έκανε τον γύρο του κόσμου.

Η πιο φοβερή φυσική καταστροφή που έπληξε την Ελλάδα, τις τελευταίες δεκαετίες, έγινε το καλοκαίρι του 1953, παραμονές Δεκαπενταύγουστου, όταν σειρά σφοδρότατων δονήσεων τσάκισαν Κεφαλονιά, Ζάκυνθο και Ιθάκη.

Ναι, αυτή η φωτογραφία αποδείχθηκε ισοδύναμη χιλίων λέξεων, προάγγελος μυρίων βασάνων· ναι, αυτά τα πέντε χρόνια δεν πέρασαν «σαν να ’ταν χθες».

Προηγήθηκαν πόλεμοι, θυσίες διαρκείας. Η χώρα ολοένα κέρδιζε εδάφη με το σπαθί της. Κατόπιν ο διχασμός, ακήρυχτος λυσσώδης εμφύλιος.

Τον ρόλο του Ιησού πολλοί υποδύθηκαν, αλλά κατά γενική παραδοχή ο πιο χαρισματικός κινηματογραφικός Χριστός ήταν ο Ρόμπερτ Πάουελ.

Ακόμα κι όσοι δεν νικήθηκαν από τον πειρασμό να το επαληθεύσουν πειραματικά, πείθονται για το αληθές. Το είπε ο Αλβέρτος Αϊνστάιν: «Οταν κάθεσαι με ένα ωραίο κορίτσι για δύο ώρες, σου φαίνεται σαν δύο λεπτά. Αν, όμως, καθίσεις σε μια αναμμένη σόμπα δύο λεπτά, σου φαίνεται σαν δύο ώρες».

Μέρα που ’ναι. Εάν το έθνος οφείλει να θεωρεί εθνικόν ό,τι είναι αληθές, τα περιθώρια ολοένα στενεύουν. Για να μην εκτεθείτε –όπως την πάτησα εγώ– ρωτήστε γνωστούς, ξερόλες, και κυρίως αντιπαθείς, από πόσες στροφές αποτελείται ο «Υμνος εις την Ελευθερίαν».