Το βάθεμα και πλάτεμα της γνώσης ήταν, αρχές δεκαετίας του ’80, από τα βασικά εξαγγελθέντα για τη φυγή της Ελλάδας προς τα εμπρός. Τα εργαλεία: αναβάθμιση της παρεχόμενης δημόσιας εκπαίδευσης, νέες πρακτικές διδασκαλίας και ανένδοτος κατά της νηπιακής ακόμη παραπαιδείας. Τριάντα και βάλε χρόνια από τότε, με τους παρελαύνοντες αρμόδιους υπουργούς να συναινούν σε τούτο: ράβε-ξήλωνε δουλειά να μη σου λείπει, όσο και σε άοκνες απόπειρες μαζικής προικοδότησης, από τα θρανία, των υποψηφίων ΑΕΙ με κριτική σκέψη. Εκτίμηση είναι, αλλά σπανίως πέφτω έξω. Η πάταξη της παπαγαλίας, ως κατακριτέας αλλά ασφαλούς μεθόδου εισαγωγής στα πανεπιστήμια, και η εφαρμογή συστήματος που θα πριμοδοτεί τους οξύνοες, ευρυμαθείς και ταλαντούχους βρίσκονται, ανομολόγητα προς το παρόν, στα πλάνα της ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας. Αυτό, και ως αντίμετρο της συνεχούς «διαρροής εγκεφάλων» – τι φράση και αυτή, ε;
Για το «μεσοσταθμικό» επίπεδο του έμψυχου δυναμικού που παραλαμβάνουν από τα λύκεια, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι έχουν εκφρασθεί πολλές φορές αιχμηρά. Κάποιοι δεν κρύβουν ότι τραβάνε τα μαλλιά τους με αυτά που ακούν από φοιτητές τους όταν μια συζήτηση ξεφύγει από το στενό (ή μίζερο) πλαίσιο σπουδών. Αυτή η –ορθολογική ή κάτι άλλο;– αδιαφορία συσσώρευσης «άχρηστων», «περιττών» γνώσεων έχει κατακτηθεί με γενναιότητα από πλατιά μερίδα αποφοίτων, κυρίως θεωρητικών σχολών. Εκείνο που προκαλεί ρίγη είναι η σχέση πτυχιούχων με τα καλούμενα «μέτρα και σταθμά». Χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ (ελληνικών) πόλεων, ύψη ορέων ή κτιρίων, εμβαδά οικοπέδων ή εκτάσεις χωρών, κάθε τι για το οποίο ζητείται ένας κατά στοιχειώδη προσέγγιση αριθμός, είτε γιγαντώνεται είτε συρρικνώνεται σε βαθμό έως σοκαριστικό. Πιο απλά: ακούς «κουφά» πράγματα από ανθρώπους που στο αντικείμενό τους μπορεί να είναι οι καλύτεροι του χωριού ή της πόλης.
Ετσι: εάν δεν είσαι αστρονόμος, γιατί να ξέρεις πόση ώρα κάνει να φθάσει στη Γη το φως του Ηλιου; Εάν δεν είσαι γεωγράφος τι σε κόφτει αν η Ινδία είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη από τη Βραζιλία; Πού βρίσκεται η λίμνη Οζερός; Η Βαϊκάλη; Ας μην ανοίξουμε καλύτερα το κεφάλαιο των τετραγωνικών χιλιομέτρων της Ελλάδας… Οι απαντήσεις αποδεικνύονται χρήσιμες σε τηλεοπτικό παιχνίδι, όμως η πραγματική ζωή τις προσπερνά αβίαστα. Η βασιλευομένη εξειδίκευση απαιτεί αφοσίωση, στοχοπροσήλωση. Ανάλογη με αυτή στην οποία γυμνάζονται οι πιτσιρικάδες, προς ανακούφιση και των γονέων, παίζοντας ώρες ατελείωτες ηλεκτρονικά παιχνίδια, αμίλητοι, μονάχοι, σε έκσταση. Παιδιά που στην οθόνη, με ταχυδακτυλουργική ταχύτητα, πετσοκόβουν τα κεφάλια από εχθρούς και από πιστούς· e-γενιές πολλά υποσχόμενες. Αλήθεια, τι θα απογίνουν ο Δεκαπενταετής Πλοίαρχος, ο Τομ Σόγιερ, ο Κάπτεν Νέμο, ακόμη και ο Μικρός Πρίγκιπας; Εάν προλάβουν να δραπετεύσουν από το χαρτί, από τις σελίδες όπου λατρεύτηκαν, ίσως επιβιώσουν.
