Παντελής Μπουκάλας

«Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών» η χθεσινή. Τα στοιχεία πάντως, τα ελληνικά και τα οικουμενικά, δείχνουν ότι θα περάσουν πάρα πολλές τέτοιες Ημέρες μέχρι να πιστέψουμε πως κάτι όντως άλλαξε. Κάτι βαθιά μέσα μας. Στην ψυχή του καθενός. Και στο σπίτι του. Και στο κοινό μας σπίτι, το παγκόσμιο. Που, […]

Από τη μία Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα στην άλλη, από το Ντουμπάι στο Μπακού, από την COP 28 στην COP 29, οι ελπίδες σκορπίζονται από τους ανέμους της απληστίας, της αμεριμνησίας, της ανευθυνότητας, των σκληρών συμφερόντων, του πολιτικαντισμού.

Υποτίθεται πως πέρασε ανεπιστρεπτί η εποχή των αυτοκρατόρων, που ηγεμόνευαν ελέω Θεού, ώσπου αποφάσιζαν ότι ουδείς άλλος θεός υπάρχει πλην της μεγαλειώδους αφεντιάς τους. Υποτίθεται δηλαδή πως η δημοκρατία καλά κρατεί. Μακάρι να ίσχυε η εικασία. Τον ευφρόσυνο χάρτη της φαντασίας τον πληγώνει η γκρίζα πραγματικότητα. Αν αθροιστούν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα σαν το βορειοκορεατικό, οι […]

Μετράει άραγε η λογοτεχνία σαν πηγή για τους ιστορικούς; Τη συνυπολογίζουν στις αναπλάσεις τους σαν τεκμήριο, έστω και όχι ακριβώς ισότιμο με τα ντοκουμέντα; Με τη συγκαιρινή ιστοριογραφία μιας εποχής, πρώτα πρώτα. Ή με την εφημεριδογραφία της.

Ποιητής άξιος και ξεχωριστός υπήρξε ο Μιχάλης Γκανάς. Από τους πλέον άξιους της γενιάς του, της γενιάς του ’70, αλλά και συνολικά της μεταπολεμικής μας ποίησης.

Παρότι τη συμβουλή-εντολή «να μη ζεύεις ποτέ το κάρο πριν από τα βόδια» την έχουν περί πολλού στην Αριστερά, σπάνια τη σέβονται. Από υπέρογκο βολονταρισμό, που νιώθει ικανός να τσακίσει τις περιβόητες «αντικειμενικές συνθήκες» (να σκίσει π.χ. μια ντουζίνα μνημόνια μονομιάς), από άγχος επιβίωσης, κυνισμό, διανοητική νωθρότητα ή από μιαν ιδεολογική πενία που δεν τολμούν […]

Ακριβώς σαράντα χρόνια πριν έτυχε να διαβάσω το πρώτο μεταφρασμένο στα ελληνικά «ποίημα» που είχε κατασκευαστεί από ηλεκτρονικό υπολογιστή. Είχε δημοσιευτεί στο περ. «Παρουσία» (τχ. 1, Δεκέμβρης 1984) της Λαϊκής Επιμόρφωσης Νομού Πιερίας, σε μετάφραση της Κάτιας Συκαρά, ειδικευμένης στους κομπιούτερ.

Αλλες φορές, τέτοιες μέρες, με τους Αμερικανούς πολίτες να εκλέγουν πρόεδρο, η συζήτηση στην Ελλάδα αφορούσε κυρίως τον «φιλελληνισμό» των υποψηφίων. Φέτος ελάχιστα μας απασχόλησαν τα αισθήματα της Κάμαλα Χάρις και του Ντόναλντ Τραμπ για την Ελλάδα. Ισως μάθαμε πια, από τη μια εναλλαγή εξουσίας στην άλλη, στις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γερμανία, τη […]

Μια φορά κι έναν καιρό, οι Μούσες ήταν τρεις, η Μνήμη, η Μελέτη και η Αοιδή, το τραγούδι. Επειτα έγιναν εννιά. Κι έπειτα ο Πλάτων, αν είναι όντως δικό του το επίγραμμα 9, 506 της «Παλατινής Ανθολογίας», πρόσθεσε τη Σαπφώ: «Εννιά αριθμούν τις Μούσες κάποιοι. Μα τέτοιο λάθος; / Ιδού και δέκατη. Η Σαπφώ από τη Λέσβο».

«Η Αθήνα, με σβηστά φώτα, βουλιαγμένη στον ίσκιο του πολέμου, λούφαζε μέσα σε αγωνία γεμάτη πείσμα και ασήκωτη θλίψη. Η νύχτα κατέβαινε απ’ έναν ουρανό γεμάτον λαμπερά αστέρια και απάθεια, κάθιζε πάνου στα βρόμικα χιόνια που τα λάσπωσε η μέρα με τα καμιόνια και με τις ουρές των φούρνων. Η αστροφεγγιά μόλις έφτανε να ξεχωρίζεις ένα διαβάτη από το διακαμό του, άντρας είναι για γυναίκα.

Μα είναι τρελοί αυτοί οι Αβορίγινες; Οι Αυτόχθονες της Αυστραλίας; Οι Πρώτοι Λαοί, όπως με ασύγγνωστη έπαρση αυτοπροσδιορίζονται; Να βρίζουν τον βασιλιά Κάρολο, τη στιγμή μάλιστα που, αγορεύοντας στο Κοινοβούλιο της Αυστραλίας, αναγνωρίζει ότι στον βίο του ωφελήθηκε ιδιαίτερα από την «παραδοσιακή σοφία» των γηγενών; Τι άλλο θέλουν πια; Την κλεμμένη γη τους θέλουν. Αυτό […]

Σε πόσους κόσμους χωρίζεται άραγε ο Κόσμος, ο πλανήτης μας δηλαδή, όχι το Σύμπαν που προσδιορίζει ο διεθνής όρος «Cosmos»; Σε τρεις, πρώτο, δεύτερο και τρίτο; Ανεπτυγμένο, αναπτυσσόμενο και υπανάπτυκτο;