Στα 74 της, η Ροζ Γκαρφίνκελ μπορεί ακόμη να θυμηθεί τα αποτελέσματα των τεστ ακοής ορισμένων από τα 300 παιδιά με τα οποία είχε δουλέψει κατά τη διάρκεια της καριέρας της ως παιδίατρος. Αυτό που δεν μπορεί πλέον να κάνει τόσο εύκολα είναι να θυμηθεί γιατί μπήκε σε ένα δωμάτιο.
«Με αποσυντονίζει πάντα όταν ξέρω ότι χρειάζομαι κάτι, αλλά δεν ξέρω τι είναι αυτό», είπε. «Γιατί βρίσκομαι εδώ;».
Η Γκαρφίνκελ παρατήρησε για πρώτη φορά αυτά τα κενά μνήμης όταν συνταξιοδοτήθηκε, γύρω στα 60 της, αλλά λέει ότι έχουν γίνει πιο συχνά τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Σήμερα, πολλά από όσα κάποτε κρατούσε στο μυαλό της βρίσκονται κάπου αλλού: σε καθημερινές λίστες με υποχρεώσεις, σε ένα ημερολόγιο γεμάτο ιατρικά και κοινωνικά ραντεβού και σε χαρτάκια κολλημένα στο ψυγείο.
«Τείνω να θεωρώ ότι αυτά είναι φυσιολογικά πράγματα που συμβαίνουν με τη γήρανση, αλλά κάπως με ανησυχούν», είπε η Γκαρφίνκελ.
Δεν είναι η μόνη. Αυτές οι μικρές, καθημερινές στιγμές – το να χάνεις τα κλειδιά σου, να χάνεις τον ειρμό της σκέψης σου, να ξεχνάς ένα όνομα ή γιατί ανέβηκες στον επάνω όροφο – είναι κάτι πολύ συχνό από τη μέση ηλικία και μετά. Προκαλούν επίσης άγχος, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται η ευαισθητοποίηση γύρω από τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.
Τα καθησυχαστικά νέα είναι ότι πολλά κενά μνήμης έχουν απλές εξηγήσεις. Πριν υποθέσει κανείς το χειρότερο, οι ειδικοί λένε ότι αξίζει να εξεταστούν πρώτα αρκετές συνηθισμένες – και συχνά αναστρέψιμες – αιτίες.
Φυσιολογικές αλλαγές στη μνήμη που σχετίζονται με την ηλικία
Κάποια επιβράδυνση στη σκέψη και κάποια δυσκολία στην ανάκληση πληροφοριών αποτελούν απλώς μέρος της γήρανσης.
«Συνηθίζω να λέω στους ασθενείς μου στα 60 και στα 70 τους ότι, δυστυχώς, ο εγκέφαλός σας δεν λειτουργεί πλέον έτσι όπως λειτουργούσε παλαιότερα», δήλωσε ο Νέιθανιελ Τσιν, διευθυντής του Κέντρου Ερευνας για τη Νόσο Αλτσχάιμερ του Ουισκόνσιν. «Αν αυτά τα συμπτώματα είναι ήπια, εμφανίζονται περιστασιακά και εξακολουθείτε να λειτουργείτε καλά συνολικά, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτό που παρατηρείτε να μην είναι κάτι παθολογικό».
Ξεχνάτε πραγματικά ή απλώς αποσπάται η προσοχή σας;
Συχνά, όταν οι άνθρωποι ξεχνάνε κάτι, δεν είναι πρόβλημα μνήμης, αλλά πρόβλημα προσοχής.
Η σύγχρονη ζωή διαιρεί συνεχώς την προσοχή μας ανάμεσα στη δουλειά, την οικογένεια, τις ευθύνες και μια ατελείωτη νοητή λίστα υποχρεώσεων. Προσθέστε σε αυτό τις ασταμάτητες διακοπές από ειδοποιήσεις και ενημερώσεις στις συσκευές μας.
Ολα αυτά μπορούν να κάνουν δύσκολο για τον εγκέφαλό μας να επεξεργάζεται και να αποθηκεύει αποτελεσματικά τις πληροφορίες.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι αναμνήσεις πρέπει πρώτα να «κωδικοποιηθούν» για να μπορέσουν αργότερα να ανακληθούν, εξήγησε η Νίνα Βασάν, κλινική επίκουρη καθηγήτρια ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ
Οταν αποσπάται η προσοχή, «η μνήμη δεν καταγράφεται ποτέ», σημειώνει. «Μετά ψάχνετε κάτι που δεν αποθηκεύτηκε ποτέ σωστά και αποφασίζετε ότι το πρόβλημα είναι η μνήμη σας».
Η σύνδεση ανάμεσα στον κακό ύπνο και τη μνήμη
Ενα ακόμη σημαντικό πράγμα που πρέπει να εξετάσετε είναι το πόσο καλά κοιμάστε. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο εγκέφαλος εδραιώνει τις βραχυπρόθεσμες αναμνήσεις και τις μετατρέπει σε μακροπρόθεσμες. Ερευνες δείχνουν ότι ακόμη και μία νύχτα με λιγότερες από έξι ώρες ύπνου μπορεί να επηρεάσει τη δημιουργία αναμνήσεων.
Οι άνθρωποι στα 60 και στα 70 τους τείνουν να έχουν περισσότερο διαταραγμένο ύπνο και να ξυπνούν συχνότερα κατά τη διάρκεια της νύχτας, δήλωσε ο Μπράιαν Τζ. Μπέιλιν, καθηγητής νευροεπιστήμης και νευροπαθολογίας και διευθυντής του Κέντρου Χρόνιων Διαταραχών της Γήρανσης στο Κολέγιο Οστεοπαθητικής Ιατρικής της Φιλαδέλφειας.
Μελέτες δείχνουν ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου και διαταραχές όπως η αϋπνία και η υπνική άπνοια χωρίς θεραπεία μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη, δυσκολεύοντας τη μάθηση, τη συγκέντρωση, την προσοχή και την ανάκληση πληροφοριών.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό;
Πώς ξέρετε πότε το να ξεχνάς κάτι έχει ξεπεράσει το όριο και αποτελεί κάτι πιο σοβαρό; Ο Τσιν λέει ότι εξετάζει τρία πράγματα:
- Το σύμπτωμα επαναλαμβάνεται συνεχώς, όχι απλώς περιστασιακά, αλλά πολλές φορές την ημέρα.
- Επιμένει παρά τις λύσεις που έχετε εφαρμόσει. Για παράδειγμα, αν έχετε αρχίσει να βάζετε τα κλειδιά σας πάντα στο ίδιο μπολ δίπλα στην πόρτα και παρ’ όλα αυτά συνεχίζετε να τα χάνετε συχνά, αυτό είναι ανησυχητικό.
- Σας προκαλεί σημαντική δυσφορία ή επηρεάζει την καθημερινότητά σας.
Οι ειδικοί ενδιαφέρονται επίσης για το τι ξεχνάτε. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να χάσετε τον ειρμό της σκέψης σας στη μέση μιας συζήτησης και στο να ξεχάσετε ότι η ίδια η συζήτηση συνέβη – το δεύτερο είναι πιο σοβαρό.
Ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιήσει εξετάσεις για να ξεχωρίσει τις φυσιολογικές αλλαγές της γήρανσης από την άνοια, καθώς και από μια τρίτη κατηγορία που ονομάζεται ήπια γνωστική διαταραχή (MCI). Η εν λόγω διαταρραχή βρίσκεται ανάμεσα στα δύο και περιγράφει την κατάσταση όπου ένα άτομο έχει γνωστικές δυσκολίες αλλά εξακολουθεί να μπορεί να λειτουργεί στην καθημερινή ζωή.
Σε κάθε περίπτωση, έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και μέτριες αλλαγές στον τρόπο ζωής — όπως η τακτική άσκηση, η παρακολούθηση της υγείας και η κοινωνική δραστηριότητα — μπορούν να βελτιώσουν την υγεία του εγκεφάλου.
Ο Τσιν πρότεινε επίσης τη λήψη μέτρων για τη μείωση του στρες, μαζί με δραστηριότητες που διεγείρουν το μυαλό, ώστε να βοηθήσουν «να ενισχυθούν τα δίκτυα του εγκεφάλου». «Δεν χρειάζεται να μάθετε μια νέα γλώσσα ή ένα μουσικό όργανο», είπε. «Μπορείτε να κάνετε παζλ, παιχνίδια λέξεων ή να παίζετε χαρτιά με φίλους».
Πηγή: Washington post
