Η εικόνα του εργαζομένου που απαντά σε e-mails τα μεσάνυχτα, πηγαίνει στο γραφείο άρρωστος και θεωρεί αυτονόητο ότι η επαγγελματική επιτυχία περνάει μέσα από την εξάντληση αρχίζει να μοιάζει όλο και πιο παλιά στην ελληνική αγορά εργασίας. Οχι επειδή οι επιχειρήσεις άλλαξαν ξαφνικά κουλτούρα, αλλά επειδή άλλαξε η γενιά που μπαίνει σε αυτές.
Η Generation Z –οι σημερινοί 20άρηδες– δεν απορρίπτει την εργασία. Απορρίπτει όμως ολοένα και πιο ανοιχτά το μοντέλο εργασίας που κυριάρχησε στην Ελλάδα για δεκαετίες: χαμηλοί μισθοί, διαρκής διαθεσιμότητα, αυστηρή ιεραρχία και η αντίληψη ότι «πρώτα δουλειά και μετά ζωή». Και αυτή η αλλαγή κουλτούρας αρχίζει πλέον να επηρεάζει όχι μόνο τις προσλήψεις, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις.
Η αλλαγή είναι βαθύτερη απ’ όσο φαίνεται. Σύμφωνα με την παγκόσμια έρευνα «2026 Global Gen Z and Millennial Survey» της Deloitte, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 22.500 νέοι σε 44 χώρες, η Gen Z και οι Millennials επαναπροσδιορίζουν πλέον την έννοια της επαγγελματικής επιτυχίας. Η σταθερότητα, η ανάπτυξη δεξιοτήτων, η ψυχική ισορροπία και η ποιότητα ζωής αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τη γρήγορη επαγγελματική ανέλιξη ή έναν ηγετικό τίτλο. Τα στοιχεία για την Ελλάδα είναι αποκαλυπτικά. Το 65% των νέων της Gen Z και το 60% των Millennials δηλώνουν ότι έχουν αναβάλει σημαντικές αποφάσεις ζωής λόγω οικονομικής πίεσης. Το κόστος στέγασης επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές επιλογές για το 82% των νέων της Gen Z. Πρόκειται για μια γενιά που ενηλικιώθηκε μέσα στην οικονομική κρίση, στην πανδημία, στην εργασιακή αβεβαιότητα και πλέον εισέρχεται στην αγορά εργασίας με πολύ λιγότερες αυταπάτες από τις προηγούμενες γενιές.
«Οι νέοι δεν απορρίπτουν την πρόοδο ή την ηγεσία. Θέλουν όμως οι συνθήκες εξέλιξης να είναι βιώσιμες», σημειώνει η Ανάλια Κόκκορη, People and Purpose Leader της Deloitte Ελλάδος. Η ίδια εξηγεί ότι οι νέες γενιές αναζητούν «οικονομική σταθερότητα, ψυχική ευημερία, ανάπτυξη δεξιοτήτων και αίσθηση σκοπού».
Η λέξη «σκοπός» εμφανίζεται πλέον συνεχώς στις συζητήσεις για την εργασία. Σχεδόν 94% των Ελλήνων Gen Z δηλώνουν ότι χρειάζονται νόημα στη δουλειά τους για να αισθάνονται επαγγελματική ικανοποίηση. Για πολλούς εργοδότες μεγαλύτερων γενιών, αυτή η προσέγγιση ακούγεται συχνά ακατανόητη ή υπερβολική. Για τη νέα γενιά, όμως, είναι αυτονόητη.
Κάπως έτσι εξηγείται και το παράδοξο που συναντά ολοένα και συχνότερα η ελληνική αγορά εργασίας: επιχειρήσεις που δηλώνουν ότι «δεν βρίσκουν προσωπικό» και νέοι που απαντούν ότι «δεν βρίσκουν δουλειές που να αξίζει να κάνουν». Η σύγκρουση είναι εμφανέστερη σε κλάδους όπως η εστίαση, ο τουρισμός, το λιανεμπόριο και οι υπηρεσίες. Εκεί όπου για χρόνια κυριαρχούσαν εξαντλητικά ωράρια, περιορισμένες αποδοχές και η λογική τού «να λες και ευχαριστώ που έχεις δουλειά», η Gen Z εμφανίζεται πολύ λιγότερο διατεθειμένη να αποδεχθεί τις ίδιες συνθήκες.
Σχεδόν 94% των Ελλήνων της Gen Z δηλώνουν ότι χρειάζονται νόημα στη δουλειά τους για να αισθάνονται επαγγελματική ικανοποίηση.
«Δεν είναι ότι οι νέοι δεν θέλουν να δουλέψουν. Δεν θέλουν να δουλεύουν με όρους εξουθένωσης», λέει στέλεχος ανθρώπινου δυναμικού μεγάλης αλυσίδας λιανεμπορίου. «Αν αισθανθούν ότι δεν υπάρχει σεβασμός ή προοπτική, θα φύγουν πολύ γρήγορα».
Και πράγματι φεύγουν. Πολύ πιο εύκολα από ό,τι οι προηγούμενες γενιές. Οι συνεχείς αλλαγές εργασίας, που για τους boomers θεωρούνταν σχεδόν «στίγμα», για την Gen Z αντιμετωπίζονται ως φυσιολογική αναζήτηση καλύτερων συνθηκών. Η αγορά εργασίας δεν είναι πια τοπική. Ενας νέος εργαζόμενος μπορεί να δουλεύει εξ αποστάσεως για εταιρεία του εξωτερικού, να κάνει freelancing ή να αλλάζει εργασία πολύ συχνότερα, χωρίς το άγχος της «σταθερής καριέρας» που χαρακτήριζε παλαιότερες εποχές.
Η τεχνολογία παίζει καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση. Σύμφωνα με την Deloitte, 61% των Ελλήνων της Gen Z χρησιμοποιούν ήδη εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία τους. Η AI αντιμετωπίζεται από πολλούς όχι ως απειλή αλλά ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης, εκπαίδευσης και καλύτερης οργάνωσης της εργασίας. Ταυτόχρονα, όμως, οι νέοι θεωρούν ότι οι επιχειρήσεις κινούνται πιο αργά από τους ίδιους στην προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες.
Από την άλλη πλευρά, οι ελληνικές επιχειρήσεις –στην πλειονότητά τους μικρές και οικογενειακές– δυσκολεύονται να ακολουθήσουν αυτές τις αλλαγές. Σύμφωνα με έρευνα της Randstad Hellas, οι επιχειρήσεις προβληματίζονται για τις αυξημένες απαιτήσεις των νεότερων εργαζομένων. Αλλωστε στην ίδια έρευνα φαίνεται πως το 52% των εργοδοτών θεωρεί μεγαλύτερη πρόκληση το αυξημένο εργοδοτικό κόστος.
Οι συνεχείς αλλαγές εργασίας, που για τους boomers θεωρούνταν «στίγμα», για την Gen Z αντιμετωπίζονται ως κάτι το φυσιολογικό.
«Η Gen Z είναι πιο ανυπόμονη, πιο τολμηρή και θέλει περισσότερα χρήματα πιο γρήγορα», σημειώνει η Λήδα Σγουράκη, Director Professionals & Enterprise HR Services της Randstad Hellas. Την ίδια στιγμή, όμως, παραδέχεται ότι «τα ταλέντα πηγαίνουν σε μια δουλειά για τις αποδοχές, αλλά μένουν για την ευελιξία». Είναι χαρακτηριστική η στάση που κρατάει ο Γιάννης Σ., δεκαοκτάρης που δίνει Πανελλαδικές. Ανεξάρτητα από την απόδοσή του στις εξετάσεις, για το καλοκαίρι θέτει ως στόχο να βγάλει δίπλωμα για μηχανάκι, ώστε να δουλέψει ντελιβεράς. «Οποτε θέλω, χωρίς αφεντικό και με καλά λεφτά». Αποκλείει, δε, το ενδεχόμενο να εργαστεί γκαρσόνι, καθώς δεν αντέχει «τις παραξενιές των άλλων» και απορρίπτει τη «δουλειά 7 ημέρες την εβδομάδα για 800 ευρώ».
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου συγκρούονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Οι μεγαλύτερες γενιές έμαθαν ότι η επαγγελματική επιτυχία απαιτεί υπομονή, θυσίες και αντοχή. Η Gen Z θεωρεί ότι η δουλειά πρέπει να χωρά μέσα στη ζωή – όχι η ζωή μέσα στη δουλειά. Οι νέοι εργαζόμενοι δεν εντυπωσιάζονται πλέον εύκολα από υποσχέσεις «καριέρας». Ενδιαφέρονται περισσότερο για την ποιότητα της καθημερινότητας, για την ευελιξία, για το αν θα μπορούν να φύγουν στην ώρα τους ή να δουλέψουν εξ αποστάσεως. Και πριν στείλουν βιογραφικό, «σκανάρουν» τον εργοδότη με τον ίδιο τρόπο που οι προηγούμενες γενιές ερευνούσαν μια αγορά ακινήτου.
Κακομαθημένοι ή επαναστάτες της εποχής τους;
Η συζήτηση γύρω από την Generation Z στην Ελλάδα μοιάζει συχνά με μια εύκολη άσκηση γενικεύσεων. «Δεν θέλουν να δουλέψουν», «δεν αντέχουν την πίεση», «παραιτούνται εύκολα», «ζητούν πολλά χωρίς εμπειρία». Κι όμως, πίσω από τα στερεότυπα, κρύβεται μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα: μια γενιά που ενηλικιώθηκε μέσα σε αλλεπάλληλες κρίσεις και η οποία αντιμετωπίζει την εργασία όχι με αδιαφορία, αλλά με βαθιά δυσπιστία. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως πίσω από τη συχνά ειρωνική συζήτηση περί «κακομαθημένων Zoomers» κρύβεται κάτι βαθύτερο: μια συνολική επαναδιαπραγμάτευση του τι σημαίνει εργασία στη σύγχρονη Ελλάδα.
Μήπως λοιπόν, αντί για «κακομαθημένοι», είναι «επαναστάτες» της εποχής τους; Σύμφωνα με όλες τις μελέτες και έρευνες αγοράς, στην ελληνική αγορά εργασίας του 2026, η Gen Z δεν συγκρούεται με τους εργοδότες, αλλά με ένα μοντέλο που εξακολουθεί να λειτουργεί με όρους άλλης εποχής. Ειδικά στην ελληνική επιχειρηματικότητα, όπου κυριαρχούν οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Σε ένα περιβάλλον με υψηλό λειτουργικό κόστος, περιορισμένες αντοχές και συχνά οικογενειακή δομή, πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις απαιτήσεις της νέας γενιάς. Ετσι, έννοιες όπως η ευελιξία, η υβριδική εργασία, η ψυχική υγεία ή η ανάγκη για σαφή όρια ανάμεσα στην προσωπική και επαγγελματική ζωή εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται από ορισμένες επιχειρήσεις ως «ιδιοτροπίες». Είναι οι ίδιες επιχειρήσεις που δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό.
Η αντίφαση είναι χαρακτηριστική: οι εργοδότες δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν εργαζομένους, ενώ οι νέοι δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Και αυτό ισχύει ακόμη κι όταν βρίσκονται εντός της αγοράς εργασίας. Σε περίπτωση καλύτερης πρότασης από ανταγωνιστική εταιρεία, η πλειοψηφία των εργαζομένων (56%), σύμφωνα με έρευνα του kariera.gr μέσω LinkedIn Polls, δηλώνει ότι θα αξιολογήσει συνολικά την κατάσταση, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες πέρα από τις οικονομικές απολαβές. Το 29% δηλώνει ότι θα αποχωρήσει οριστικά, έχοντας ήδη λάβει την απόφασή του, ενώ το 14% θα εξετάσει το ενδεχόμενο παραμονής, εφόσον η αντιπρόταση είναι συμφέρουσα. Μόλις το 1% δείχνει αφοσίωση που δεν κάμπτεται και δηλώνει ότι, ανεξαρτήτως αντιπρότασης, θα παρέμενε στον εργοδότη του.
Το 69% του εργατικού δυναμικού εμφανίζεται… με το ένα πόδι στην έξοδο και μόλις το 31% παρακολουθεί την αγορά χωρίς άμεση πρόθεση αποχώρησης.
Τα ευρήματα έρευνας αναδεικνύουν τη σημαντική απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στις προσδοκίες των εργαζομένων και στις πρακτικές των εργοδοτών. Το 48% των συμμετεχόντων δηλώνει πως στην εταιρεία τους δεν γίνεται καμία απολύτως ενέργεια για τη διατήρηση των ταλέντων, ενώ το 28% αναφέρει ότι οι σχετικές υποσχέσεις παραμένουν στα λόγια, χωρίς ουσιαστική εφαρμογή. Από την άλλη, μόνο το 8% δηλώνει ότι υπάρχει σαφές και οργανωμένο πλάνο διατήρησης των εργαζομένων, ενώ ένα επιπλέον 16% αναγνωρίζει την ύπαρξη σχεδιασμού, ο οποίος, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται συστηματικά.
Συνολικά, λοιπόν, το 69% του εργατικού δυναμικού εμφανίζεται… με το ένα πόδι στην έξοδο και μόλις το 31% παρακολουθεί την αγορά χωρίς άμεση πρόθεση αποχώρησης. Και για αυτό δεν ευθύνονται κατά κύριο λόγο οι χαμηλοί μισθοί.
Το κακό management αναδεικνύεται ως η κύρια αιτία αποχώρησης για το 29% των ερωτηθέντων, ενώ το 25% δηλώνει έλλειψη προοπτικών εξέλιξης. Παράλληλα, το 24% αναφέρει το burnout ως βασικό λόγο αποχώρησης, ενώ το 22% δεν λαμβάνει καμία αναγνώριση ή μισθολογική αύξηση.
