«Στη Βαλκανική Χερσόνησο, όπου γεννήθηκε, και στην Ελλάδα ειδικότερα, η φέτα παρασκευάζεται είτε από πρόβειο είτε από κατσικίσιο γάλα. Στο Ουισκόνσιν χρησιμοποιούμε αγελαδινό γάλα για τη φέτα μας, επομένως είναι λιγότερο έντονη, ξινή ή πικάντικη και λίγο πιο ελαφριά. Είναι επίσης πολύ πιο φρέσκια, αφού δεν χρειάζεται να διασχίσει τον Ατλαντικό από την Ελλάδα». Τα παραπάνω αναφέρονται στην επίσημη ιστοσελίδα των παραγωγών τυριού του Ουισκόνσιν των ΗΠΑ. Στην ίδια ιστοσελίδα, μάλιστα, στο πλαίσιο της ευρείας εκστρατείας «Proudly Wisconsin» που έχει ξεκινήσει η οργάνωση με στόχο την προώθηση των τυριών της εν λόγω πολιτείας, αναφέρονται 11 βιομηχανίες της περιοχής που παρασκευάζουν «φέτα», από τον πολυεθνικό κολοσσό Lactalis έως αρκετά μικρότερες, για τα δεδομένα των ΗΠΑ, εταιρείες.
Βεβαίως, αν και ένας από τους λόγους που η κυβέρνηση Τραμπ αντιτίθεται –σχεδόν με μένος– στην κοινοτική νομοθεσία περί προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ενδειξης (ΠΓΕ) ακριβώς για να προστατεύσει τα συμφέροντα των τυροκομικών επιχειρήσεων του Ουισκόνσιν, αυτές, σε αντίθεση με την αμερικανική κυβέρνηση, δεν κάνουν πως δεν ξέρουν ότι η φέτα παράγεται στην Ελλάδα και δεν αναζητούν απεγνωσμένα τοπωνύμιο «Φέτα». Υπενθυμίζεται ότι μέσα στην εβδομάδα στον λογαριασμό που διατηρεί στο Χ (πρώην Twitter) ο αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ (United States Trade Representative), που στην ουσία πρόκειται για κυβερνητικό στέλεχος –σήμερα είναι ο Τζέιμισον Γκριρ– υπεύθυνο για τη χάραξη και τη σύσταση της εμπορικής πολιτικής προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, καθώς και για τη διεξαγωγή των εμπορικών διαπραγματεύσεων με τις άλλες χώρες, ανέφερε τα εξής: «Εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ο όρος “φέτα” μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τυρί που παράγεται στην Ελλάδα, δεδομένου ότι η Ε.Ε. ισχυρίζεται ότι ορισμένοι όροι τυριών συνδέονται με συγκεκριμένους τόπους στην Ευρώπη. Ωστόσο δεν υπάρχει συγκεκριμένος τόπος με το όνομα “Φέτα” στην Ευρώπη! Και η Ε.Ε. αναγκάζει άλλες χώρες να ακολουθήσουν αυτόν τον ίδιο παράλογο κανόνα. Αυτό “κλειδώνει” τους Αμερικανούς παραγωγούς εκτός βασικών αγορών απλώς επειδή χρησιμοποιούν ορισμένους όρους τυριών».
Βεβαίως, εντός των ΗΠΑ και σε άλλες τρίτες χώρες διακινούνται τυριά που ονομάζονται «φέτα» και παράγονται στις ΗΠΑ από αγελαδινό γάλα, συχνά με ελληνοπρεπείς ονομασίες, όπως «Odyssey», «Café Olympia», «Athenos», κάτι που στην πραγματικότητα επιδρά επιβαρυντικά στις ελληνικές εξαγωγές φέτας. Ηδη η νέα δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ θεωρείται ότι βρίσκεται πίσω από τις αρνητικές επιδόσεις που καταγράφηκαν το 2025 στις εξαγωγές φέτας στις ΗΠΑ. Αν και συνολικά οι εξαγωγές φέτας σημείωσαν ιστορικό υψηλό ως προς την αξία, ενώ ενισχύθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με το 2024 τόσο ως προς την αξία όσο και ως προς τις εξαγωγές, στις ΗΠΑ ακολούθησαν αντίστροφη πορεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, οι εξαγωγές φέτας στις ΗΠΑ διαμορφώθηκαν το 2025 σε αξία σε 61,76 εκατ. ευρώ, υποχωρώντας κατά 0,25% σε σύγκριση με το 2024. Η ποσότητα φέτας που εξήχθη στις ΗΠΑ υποχώρησε κατά 2,14%, σε 6.381 τόνους, από 6.520 τόνους το 2024. Η παραπάνω εξέλιξη είναι ανησυχητική όχι μόνο διότι η αγορά των ΗΠΑ είναι σημαντική για τη φέτα, αποτελώντας την 5η σημαντικότερη από πλευράς αξίας εξαγωγών, με το μερίδιό της να διαμορφώνεται το 2025 σε 7,07%, αλλά και διότι ανακόπηκε μια έντονα ανοδική πορεία. Το 2021 οι εξαγωγές φέτας στις ΗΠΑ ήταν σε αξία 31,33 εκατ. ευρώ, σχεδόν στο 50% της σημερινής αξίας, και σε όγκο 4.735 τόνοι. Συνολικά οι ελληνικές εξαγωγές φέτας το 2025 ανήλθαν σε 873,15 εκατ. ευρώ σε αξία και σε 105.000 τόνους σε ποσότητα, αύξηση σε σύγκριση με το 2024 κατά 11,10% και 8,75% αντιστοίχως.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος τόπος με το όνομα «Φέτα» στην Ευρώπη, αναφέρει στον λογαριασμό που διατηρεί στο Χ ο αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ.
Βεβαίως οι ΗΠΑ δεν είναι η μοναδική μεγάλη αγορά όπου κυκλοφορεί ελεύθερα τυρί που ονομάζεται «φέτα», χωρίς να είναι φέτα. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα από τις υπόλοιπες χώρες είναι ο Καναδάς», υποστηρίζει μιλώντας στην «Καθημερινή της Κυριακής» ο κ. Χρήστος Αποστολόπουλος, πρόεδρος του ΣΕΒΓΑΠ. Αν και με τη CETA, τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών που υπέγραψαν Ε.Ε. και Καναδάς το 2017, προβλέφθηκε για πρώτη φορά η προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων, το καθεστώς προστασίας της φέτας παραμένει εξαιρετικά ελλιπές. Οι Καναδοί παραγωγοί διατηρούν το δικαίωμα χρήσης της επωνυμίας «feta», εφόσον έκαναν χρήση αυτής πριν από τις 18/10/2013 και το δικαίωμα αυτό το έχουν και οι διάδοχοί τους και οι συμβληθέντες με αυτούς. Το δικαίωμα αυτό το έχουν φυσικά και νομικά πρόσωπα, δηλαδή εταιρείες. Αυτό σημαίνει ότι εάν εξαγορασθεί, για παράδειγμα, μια εταιρεία στον Καναδά που έχει το δικαίωμα χρήσης της επωνυμίας από μια πολυεθνική, αποκτά το ίδιο δικαίωμα η πολυεθνική.
Οι περισσότερες από τις μάρκες δήθεν «φέτας» που κυκλοφορούν στον Καναδά παράγονται στον Καναδά και μάλιστα αρκετές από εταιρείες συμφερόντων Ελλήνων ομογενών, ενώ στην αγορά κυκλοφορεί επίσης «φέτα» με χώρα παραγωγής τις ΗΠΑ, τη Βουλγαρία και τη Δανία, με την τελευταία να έχει «βεβαρημένο ιστορικό» σε ό,τι αφορά την κατοχύρωση της φέτας και εντός Ε.Ε. Αν και οι εξαγωγές φέτας στον Καναδά έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με την αξία τους να υπερβαίνει τα 10 εκατ. ευρώ το 2025, από 5,81 εκατ. ευρώ το 2021, η ύπαρξη ουσιαστικού καθεστώτος προστασίας αυτού του τυριού ΠΟΠ θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα ακόμη μεγαλύτερη αύξηση εξαγωγών. Αν και περίπου το 77% των εισαγωγών φέτας στον Καναδά προέρχεται από την Ελλάδα (στοιχεία της καναδικής στατιστικής υπηρεσίας για το 2023), αυτές αντιστοιχούν μόλις στο 13% της καναδικής παραγωγής λευκού τυριού.
«Φέτα» που έχει παραχθεί σε άλλη χώρα πλην της Ελλάδος, και κυρίως από αγελαδινό γάλα, μπορεί κάποιος να βρει σε χώρες με έντονο το ομογενειακό στοιχείο.
«Φέτα» που έχει παραχθεί σε άλλη χώρα πλην της Ελλάδας και κυρίως από αγελαδινό γάλα μπορεί κάποιος να βρει σε χώρες με επίσης έντονο το ομογενειακό στοιχείο. Τέτοια χώρα είναι η Αυστραλία με προϊόντα όπως «Lemnos» και παραγωγή στη Βικτώρια, αλλά ακόμη και η Νότια Αφρική με μάρκες «φέτας» όπως «Meze». Το πρώτο παραπέμπει σε ένα ελληνικό τοπωνύμιο, στη Λήμνο, και το δεύτερο στη γνωστή λέξη «μεζές». Βεβαίως κυκλοφορούν και προϊόντα «φέτας» με καθόλου ελληνοπρεπείς επωνυμίες, όπως η φέτα Saputo στον Καναδά ή η φέτα Baladna που παράγεται στο Κατάρ.
Το χτύπημα από την ευλογιά και τον αφθώδη πυρετό
Εκτός από τον εμπορικό πόλεμο διαρκείας σε σχέση με την «πατρίδα» της φέτας, οι εξαγωγές του πλέον δημοφιλούς ελληνικού τυριού βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν ακόμη κίνδυνο που μπορεί να αποβεί πολύ πιο σοβαρός: τις ελλείψεις σε πρώτη ύλη, που δεν είναι άλλη από το αιγοπρόβειο γάλα, λόγω της θανάτωσης μεγάλου αριθμού κοπαδιών για τον περιορισμό της εξάπλωσης της ευλογιάς και προσφάτως και του αφθώδους πυρετού.
Μόνο μέσα στο πεντάμηνο Οκτωβρίου 2025 – Φεβρουαρίου 2026, περίοδο κατά την οποία παρατηρήθηκε έξαρση των κρουσμάτων της ευλογιάς, η συνολική παραδοθείσα ποσότητα πρόβειου γάλακτος ήταν λιγότερη κατά 11.500 τόνους ή κατά 4,6% σε σύγκριση με το πεντάμηνο Οκτωβρίου 2024 – Φεβρουαρίου 2025, περίοδο που η ευλογιά ήταν στους πρώτους μήνες εμφάνισής της στην ελληνική προβατοτροφία. Και μπορεί αυτή η μείωση κατά 4,6% να φαίνεται μικρή, όμως το πρόβλημα είναι πολλαπλάσιο σε συγκεκριμένες περιοχές. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι στα στοιχεία δεν αποτυπώνεται ακόμη ο αντίκτυπος από τον αφθώδη πυρετό που πλήττει την κτηνοτροφία στη Λέσβο.
Τα μεγαλύτερα προβλήματα, όπως μεταφέρουν στην «Καθημερινή» της Κυριακής επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη γαλακτοβιομηχανία και ειδικά στην παραγωγή φέτας, εντοπίζονται στην Κεντρική Μακεδονία, στη Θράκη, αλλά και στη Θεσσαλία. Οσο για τη Λέσβο, λένε με νόημα «ευτυχώς που είναι νησί, διότι η εμπειρία από την ευλογιά κατέδειξε ανεπαρκή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας». Το πρόβλημα της μειωμένης παραγωγής γάλακτος επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.
Οι εξαγωγείς βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με έναν ακόμη μεγάλο κίνδυνο: τις ελλείψεις σε πρώτη ύλη, δηλαδή αιγοπρόβειο γάλα.
Στον νομό Ξάνθης, το πεντάμηνο Οκτωβρίου 2025 – Φεβρουαρίου 2026 η παραδοθείσα ποσότητα πρόβειου γάλακτος ήταν λιγότερη κατά 70,7% και οι παραγωγοί που παρέδωσαν γάλα 75% λιγότεροι από αυτούς στο πεντάμηνο Οκτωβρίου 2024 – Φεβρουαρίου 2025.
Πρόκειται για τον νομό με τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων ευλογιάς μετά τη Λάρισα, 245 μέχρι τις 29 Μαρτίου 2026, με το πρόβλημα να αφορά 295 εκτροφές. Στον νομό Λάρισας, η παραδοθείσα ποσότητα ήταν μειωμένη κατά 12% και οι παραγωγοί λιγότεροι κατά 15%. Ποσότητα μειωμένη κατά 12% μεταφράζεται σε παραδόσεις 4.600 λιγότερων τόνων, ποσότητα που αποτελεί το 40% των 11.500 τόνων που «χάθηκαν» το εξεταζόμενο πεντάμηνο από όλη την Ελλάδα. Σημαντική μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος, αλλά και των παραγωγών, καταγράφηκε επίσης στους νομούς Ημαθίας (η παραδοθείσα ποσότητα ήταν μικρότερη κατά 35% και οι παραγωγοί κατά 36%), Μαγνησίας, με την αντίστοιχη μείωση να είναι 25,8% και 14,8%, Σερρών, με μείωση παραγωγής κατά 20,2% και παραγωγών κατά σχεδόν 17%.
Η θανάτωση μεγάλων κοπαδιών οδηγεί αρκετούς κτηνοτρόφους στην έξοδο από το επάγγελμα, καθώς απαιτούνται περίπου τρία χρόνια για την επιστροφή στην κανονικότητα. Το 2022, πριν η ευλογιά πλήξει την ελληνική κτηνοτροφία, ο αριθμός των παραγωγών που είχαν παραδώσει πρόβειο γάλα ήταν 40.519. Το 2024 είχαν υποχωρήσει σε 38.821, ενώ το 2025 ο αριθμός των παραγωγών που παρέδωσαν πρόβειο γάλα ήταν 37.951, λιγότεροι κατά 6,5% ή κατά 2.568. Αξίζει να σημει-ωθεί ότι ο αριθμός των εκτροφών που έχουν πληγεί είναι παρόμοιος, 2.652.
