Η πρεμιέρα της νέας κινηματογραφικής μεταφοράς της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν πραγματοποιήθηκε στις 14 Ιουλίου στη Νέα Υόρκη, με ένα γιγαντιαίο ομοίωμα του Δούρειου Ιππου, ύψους σχεδόν 12 μέτρων, να δεσπόζει στο κόκκινο χαλί.
Αντίστοιχα ομοιώματα «ταξιδεύουν» ήδη τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στη Βρετανία στο πλαίσιο προώθησης της ταινίας. Ο ξύλινος ίππος κυριαρχεί και στις αφίσες.
Παρότι ο Ομηρος δεν περιγράφει αναλυτικά το «επεισόδιο» του Δούρειου Ιππου, το εμβληματικό αυτό σύμβολο βρίσκεται στο επίκεντρο της κινηματογραφικής προσέγγισης του Νόλαν, όπως επισημαίνει ανάλυση στο CNN. Οσοι έχουν ήδη παρακολουθήσει την ταινία αντιλαμβάνονται γιατί.
Στο εσωτερικό του Δούρειου Ιππου
Ο Νόλαν μεταφέρει για πρώτη φορά το κοινό στο εσωτερικό του Δούρειου Ιππου, παρουσιάζοντας με σκληρό και ρεαλιστικό τρόπο τις αφόρητες συνθήκες που βίωσαν οι πολεμιστές, καθώς περίμεναν κρυμμένοι μέσα στο ξύλινο κατασκεύασμα επί ημέρες.
Η σκηνή, διάρκειας αρκετών λεπτών, αναδεικνύει την ασφυκτική στενότητα, τη σωματική εξάντληση και την ψυχολογική πίεση των πολεμιστών, οι οποίοι εμφανίζονται αποφασισμένοι να αντέξουν κάθε δοκιμασία προκειμένου να πετύχουν τον στόχο τους.
Σύμφωνα με τον Μαξ Νέλσον, αναπληρωτή καθηγητή Ελληνικών και Ρωμαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ουίνδσορ στον Καναδά, καμία προηγούμενη κινηματογραφική μεταφορά δεν είχε επιχειρήσει να παρουσιάσει με τόσο σκοτεινό και καθηλωτικό τρόπο όσα συνέβησαν μέσα στον Δούρειο Ιππο.
«Οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κατά την παραμονή των πολεμιστών μέσα στο άλογο δεν είχαν παρουσιαστεί ποτέ ξανά στην οθόνη», επισημαίνει.
Σχεδίαζε τη σκηνή επί 20 χρόνια
Οπως σημειώνει ο Νέλσον, οι περισσότερες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές εκδοχές αφηγούνται το επεισόδιο από την πλευρά των Τρώων, οι οποίοι καλούνται να αποφασίσουν αν θα μεταφέρουν ή όχι τον Δούρειο Ιππο μέσα στα τείχη της πόλης.
Ο Νόλαν, αντίθετα, επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία από την πλευρά των εγκλωβισμένων πολεμιστών.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει παραδεχθεί ότι σχεδίαζε αυτή τη σκηνή εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.
Πριν από την «Τροία» (2004), με πρωταγωνιστή τον Μπραντ Πιτ, οι παραγωγοί είχαν προσεγγίσει τον Νόλαν ως πιθανό σκηνοθέτη της ταινίας, ωστόσο τελικά επιλέχθηκε ο Βόλφγκανγκ Πέτερσεν.
«Η σκηνή αυτή βρισκόταν στο πίσω μέρος του μυαλού μου για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα», είχε δηλώσει στο περιοδικό Empire, προσθέτοντας: «Είχα συγκεκριμένες εικόνες για το πώς ήθελα να παρουσιάσω τον Δούρειο Ιππο».
Σε άλλη συνέντευξή του ανέφερε χαρακτηριστικά: «Εδώ και 20 χρόνια είχα στο μυαλό μου την εικόνα του αλόγου να έχει βυθιστεί στην άμμο».
Η αφήγηση του Μενέλαου
Η ταινία ξεκινά με τους Τρώες, οι οποίοι εντοπίζουν τον Δούρειο Ιππο στην ακτή. Ο Σίνων, ο μοναδικός Ελληνας που έχει μείνει πίσω, τούς εξηγεί ότι πρόκειται για αφιέρωμα προς τους θεούς, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι πολιορκητές έχουν εγκαταλείψει.
Ο Νόλαν διακόπτει τότε την αφήγηση και επιστρέφει στον Δούρειο Ιππο περίπου 45 λεπτά αργότερα, όταν ο Μενέλαος αφηγείται στον Τηλέμαχο όσα έζησαν ο ίδιος, ο Οδυσσέας και οι υπόλοιποι πολεμιστές μέσα στο ξύλινο άλογο.
Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων παλιρροιών, κάποιοι στρατιώτες πνίγονται, καθώς το νερό εισχωρεί στο εσωτερικό του Ιππου. Αλλοι προσπαθούν να αναπνεύσουν χρησιμοποιώντας καλάμια, ενώ η στάθμη του νερού συνεχίζει να ανεβαίνει.
Οι άνδρες βρίσκονται στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλο, μέσα σε αφόρητη ζέστη, αναγκασμένοι ακόμη και να ουρούν και να αφοδεύουν πάνω στους συμπολεμιστές τους.
Οταν οι Τρώες εντοπίζουν τελικά το άλογο, οι στρατιώτες στο εσωτερικό πρέπει να παραμείνουν απολύτως αθόρυβοι, ακόμη και τη στιγμή που ο Σίνωνας εκτελείται.
Λίγο αργότερα, ένας Τρώας στρατιώτης δοκιμάζει την κατασκευή του καρφώνοντάς το επανειλημμένα με το ξίφος του και τραυματίζοντας έναν από τους κρυμμένους πολεμιστές.
Στη συνέχεια, ο Δούρειος Ιππος σύρεται μέσα στην πόλη και τοποθετείται όρθιος δίπλα σε ναό, αναγκάζοντας τους εγκλωβισμένους άνδρες να υποστούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση.
Υπό τον ρυθμό μιας μουσικής που σταδιακά κορυφώνεται, οι Ελληνες βγαίνουν τελικά μέσα στη νύχτα, εξουδετερώνουν τους φρουρούς και ανοίγουν τις πύλες της Τροίας ώστε να εισέλθει ο υπόλοιπος στρατός.
Οι παλαιότερες «εκδοχές»
Στη λογοτεχνία, το επεισόδιο περιγράφεται κυρίως στην «Αινειάδα» του Βιργιλίου.
Στις κινηματογραφικές μεταφορές «Ελένη της Τροίας» (1956) και «Ο Δούρειος Ιππος» (1961), το άλογο παρουσιάζεται συνήθως ήδη όρθιο και τοποθετημένο πάνω σε τροχούς.
Στις ταινίες αυτές δεν φαίνεται ποτέ τι συμβαίνει στο εσωτερικό του.
Αντίστοιχα, στις τηλεοπτικές παραγωγές «Η Οδύσσεια» (1997) και «Ελένη της Τροίας» (2003) υπάρχουν σύντομα μόνο πλάνα των στρατιωτών μέσα στο άλογο, χωρίς όμως να αποδίδονται η αγωνία και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσής τους.
Η καθηγήτρια Αρχαίων Ελληνικών και Ρωμαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, Κιμ Σέλτον, υπενθυμίζει ότι ο Δούρειος Ιππος έχει απεικονιστεί με αμέτρητους διαφορετικούς τρόπους ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.
«Επειδή πρόκειται για αντικείμενο της μυθολογίας και της φαντασίας, υπήρξαν διάφορες εκδοχές του», επισημαίνει.
Παρόλα αυτά, θεωρεί ότι ο Δούρειος Ιππος στην ταινία «Τροία» του 2004 αποδίδει πιο πειστικά την κατασκευή ενός πρόχειρου ξύλινου οχυρού με υλικά που πιθανότατα προέρχονταν από εγκαταλελειμμένα πλοία.
«Θα στριμωχτούμε όλοι μέσα»
Σε αντίθεση με την πιο πρόχειρη αισθητική της ταινίας του 2004, ο Δούρειος Ιππος του Νόλαν εμφανίζεται ιδιαίτερα επιμελημένος κατασκευαστικά, χωρίς όμως να χάνει την αίσθηση ασφυξίας που βιώνουν όσοι βρίσκονται στο εσωτερικό του.
Ο Ματ Ντέιμον αποκάλυψε ότι, λίγο πριν από τα γυρίσματα της συγκεκριμένης σκηνής, ρώτησε τον Νόλαν πώς σχεδίαζε να την κινηματογραφήσει.
Η απάντηση του σκηνοθέτη ήταν απλή: «Θα στριμωχτούμε όλοι μέσα και θα το ανακαλύψουμε στην πορεία».
Ο Ντέιμον θυμάται ότι οι περίπου 20 ηθοποιοί, μαζί με τον Νόλαν και τον διευθυντή φωτογραφίας Χόιτε βαν Χοϊτέμα, μπήκαν πραγματικά μέσα στο ξύλινο κατασκεύασμα με μία κάμερα IMAX.
«Το αίσθημα της κλειστοφοβίας δημιουργήθηκε με εντελώς φυσικό τρόπο», ανέφερε. «Αν το είχαμε σχεδιάσει εκ των προτέρων, δεν θα είχε την ίδια ένταση», σημείωσε.
Παρόμοια ήταν και η εντύπωση του Τζον Λεγκουιζάμο, ο οποίος χαρακτήρισε εντυπωσιακή την απόφαση του Νόλαν να μπει ο ίδιος μέσα στον Δούρειο Ιππο μαζί με τους ηθοποιούς και το συνεργείο.
«Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Αυτός ο άνθρωπος είναι πραγματικός ηγέτης. Δεν ζητά ποτέ από τους συνεργάτες του να κάνουν κάτι που δεν είναι διατεθειμένος να κάνει πρώτος ο ίδιος», δήλωσε.
Πηγή: CNN
