Ολα είναι έτοιμα λοιπόν για την κυκλοφορία της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν στους κινηματογράφους. Στις ελληνικές αίθουσες, ενόψει της πρεμιέρας της 16ης Ιουλίου, έχουν ήδη καταγραφεί μερικά sold out, ενώ μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα είχαν κοπεί περίπου 12.000 εισιτήρια, αριθμός που ήδη έχει αυξηθεί. Καθώς όμως μιλάμε για μεταφορά ενός κλασικού και πολυδιαβασμένου έπους, ένα ερώτημα είναι και το εξής: τι γίνεται αυτές τις ημέρες στα βιβλιοπωλεία; Παρατηρείται κάποια αυξημένη κίνηση στις διάφορες εκδόσεις της «Οδύσσειας» του Ομήρου;
«Ηταν έντονη η ζήτηση, μέσα σε δυο-τρεις ημέρες έφυγαν 10-15 βιβλία, πράγμα εντυπωσιακό για κείμενο της αρχαίας γραμματείας, αλλά και για μια περίοδο που δεν έχει τόσο πολλή δουλειά», λέει ο Αλκης Τεμπονέρας από το βιβλιοπωλείο «Πλειάδες» στο Παγκράτι. Οπως εξηγεί, το ενδιαφέρον αυξήθηκε το τελευταίο δεκαήμερο, με τους αναγνώστες να ζητούν κυρίως την απόδοση του Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη, που κυκλοφορεί από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών – Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη και η οποία βεβαίως κινείται όλη τη χρονιά. «Ενώ όμως συνήθως μας ήταν αρκετά δύο αντίτυπα της απόδοσης του Μαρωνίτη –την οποία προτείναμε κιόλας–, τώρα μας ζητήθηκε απευθείας από περισσότερους», λέει ο κ. Τεμπονέρας. «Σίγουρα λοιπόν κάνουμε επιπλέον παραγγελίες».
Ανάλογη εικόνα μάς μεταφέρουν και οι εργαζόμενοι στο βιβλιοπωλείο «Πολιτεία», στο κέντρο της Αθήνας. «Ο Ομηρος ούτως ή άλλως διαβάζεται», λένε, αλλά ειδικά το τελευταίο δεκαπενθήμερο υπήρξε για την «Οδύσσεια» αυξημένη ζήτηση, «τόσο από Ελληνες όσο και από ξένους αναγνώστες». Και ενώ η μετάφραση του Μαρωνίτη κινείται και εδώ έντονα (μάλιστα, στη χθεσινή, πρωινή μας επίσκεψη στην «Πολιτεία», τα άμεσα διαθέσιμα αντίτυπα εξαντλήθηκαν… μπροστά στα μάτια μας), κάποιοι ζητούν επίσης την απόδοση της «Οδύσσειας» στην κρητική διάλεκτο, την οποία οφείλουμε στον Γεώργιο Ψυχουντάκη (κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), καθώς και τη μετάφραση του Παναγιώτη Γιαννακόπουλου για τις εκδόσεις Κάκτος. Εργα εμπνευσμένα από το ομηρικό έπος, όπως το «Μια Οδύσσεια» του Ντάνιελ Μέντελσον και η πρόσφατη «Οδύσσεια» του Στίβεν Φράι, κινούν επίσης το ενδιαφέρον του κοινού.
«Ναι, φυσικά, είναι πολύ αυξημένη η ζήτηση. Ετσι συμβαίνει κάθε φορά που στην επικαιρότητα συζητιέται ένα θέμα για την Ελλάδα και για την ιστορία της και για το οποίο υπάρχουν αντίστοιχα βιβλία, όπως π.χ. είχε γίνει όταν προβαλλόταν ο “Καποδίστριας”», μας λέει η Μαριάντζελα Πετρούλια, υπεύθυνη αγορών ελληνικών βιβλίων του βιβλιοπωλείου «Ευριπίδης», που έχει καταστήματα σε Χαλάνδρι και Κηφισιά. Η ζήτηση, εξηγεί, αφορά τις πιο «κλασικές» μεταφράσεις της «Οδύσσειας», ωστόσο αρκετές εκδόσεις που σχετίζονται με το ομηρικό έπος –μυθιστορήματα, δοκίμια κ.ά.– έχουν διπλασιάσει τις πωλήσεις τους εδώ και λίγους μήνες.
«Ηταν έντονη η ζήτηση, μέσα σε δυο-τρεις ημέρες έφυγαν 10-15 βιβλία», λέει ο Αλκης Τεμπονέρας από τις «Πλειάδες».
Στο βιβλιοπωλείο «Ιανός» στην οδό Σταδίου παρατηρείται επίσης μικρή αύξηση σε μεταφράσεις της «Οδύσσειας» το τελευταίο διάστημα. Στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Πατάκη, στην Ακαδημίας, μας ενημερώνουν ότι τις τελευταίες δυο-τρεις εβδομάδες κινείται έντονα η μετάφραση του Μαρωνίτη και εκείνη του Νίκου Καζαντζάκη, ενώ μεγάλη ζήτηση υπάρχει βεβαίως και για την «Οδύσσεια» του Στίβεν Φράι, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.
Στο συγκεκριμένο έργο, ο Βρετανός φιλέλληνας «πειράζει» το ομηρικό έπος με το χαρακτηριστικό του στυλ, κάτι που φαίνεται να αρέσει ιδιαίτερα στο κοινό του Free Thinking Zone, στην οδό Σκουφά. «Ναι, υπάρχει αυξημένη ζήτηση, όχι μόνο στις νεοελληνικές, αλλά και στις αγγλικές μεταφράσεις της “Οδύσσειας”. Μεγάλο μέρος του κοινού μας είναι ξένοι ή Ελληνες του εξωτερικού. Τις τελευταίες ημέρες, λοιπόν, στο βιβλιοπωλείο πωλείται πολύ η δίγλωσση –αρχαία ελληνικά και αγγλικά– “Οδύσσεια” των εκδόσεων Κάκτος καθώς και η “Οδύσσεια” του Στίβεν Φράι, είτε μεταφρασμένη είτε στο πρωτότυπο», λέει η Αρετή Γεωργιλή, ιδιοκτήτρια του βιβλιοπωλείου. Η ίδια ρωτάει τους αναγνώστες και για το πόσο επηρεάστηκαν στις αγοραστικές επιλογές τους από την ταινία του Νόλαν. «Οι περισσότεροι έχουν διαβάσει φυσικά την “Οδύσσεια” από πριν», λέει η κ. Γεωργιλή. «Υπάρχει όμως και ένα πολύ μικρό ποσοστό που είδε την ταινία ως αφορμή για να γνωρίσει το αρχαίο έργο ή και κάποια νέα παιδιά από το εξωτερικό που γνώριζαν τους χαρακτήρες, όχι όμως και το κείμενο από το οποίο προήλθαν».
Με ξένους αναγνώστες δουλεύει εν πολλοίς και το Librofilo & Co. στο Κουκάκι. Στη δική του περίπτωση, το αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού για την «Οδύσσεια» ξεκίνησε ήδη από τον Μάιο, όταν κατέφθασαν οι πρώτοι τουρίστες στην Ελλάδα, λέει ο υπεύθυνος Αγης Αθανασιάδης. «Ακόμα και αν δεν αγοράσουν τελικά, κοιτάζουν τις εκδόσεις που φροντίζουμε να έχουμε στα αγγλικά και στα ελληνικά. Κάποιοι τουρίστες μάλιστα ζητούν ελληνική μετάφραση και τους προτείνουμε του Μαρωνίτη», λέει ο κ. Αθανασιάδης, προσθέτοντας ότι η ζήτηση από τους Ελληνες δεν είναι τόσο μεγάλη. Η δημοφιλέστερη αγγλική μετάφραση, συνεχίζει, είναι του Τ. Ε. Σο, ψευδώνυμο του Τ. Ε. Λόρενς, του γνωστού σε εμάς Λόρενς της Αραβίας. Με δεδομένο πάντως ότι η «Οδύσσεια» διαβάζεται σταθερά, η αύξηση που παρατηρείται δεν είναι πολύ μεγάλη, λέει ο κ. Αθανασιάδης. «Απλώς οι πωλήσεις αυτού του καλοκαιριού δεν έχουν καμία σχέση με πέρυσι».
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών – Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, η μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη έχει αυξήσει τις πωλήσεις της κατά 15% τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Το παρατηρεί σε ένα βαθμό και ο Ευριπίδης Κωνσταντινίδης, του βιβλιοπωλείου «Κωνσταντινίδης» στη Θεσσαλονίκη, αν και η μεγαλύτερη ζήτηση που παρατηρεί αφορά την «Οδύσσεια» του Στίβεν Φράι. «Αρκετοί αναγνώστες τη ζητούν λέγοντας “για να δούμε τι λέει ο Φράι”», παρατηρεί ο κ. Κωνσταντινίδης. Συμφωνεί επίσης, όταν του το επισημαίνουμε, ότι η συνολική ζήτηση για την «Οδύσσεια» μπορεί να αυξηθεί το επόμενο διάστημα, όσο η ταινία του Νόλαν θα προβάλλεται. Η κ. Πετρούλια κάνει την ίδια εκτίμηση: «Πιθανότατα οι πωλήσεις να συνεχιστούν, αφού κάποιοι θεατές ίσως θελήσουν να διαβάσουν το αρχικό κείμενο αφότου δουν την ταινία», λέει. Και ο Αλκης Τεμπονέρας προσυπογράφει: «Ειδικά αν η ταινία προκαλέσει συζητήσεις», λέει, «θα έχουν και τα βιβλία ακόμα περισσότερη κίνηση».
