Βασίλης Νέδος
19.05.2026 • 07:02
Φόρτωση Text-to-Speech...
Τις τουρκικές θέσεις ενόψει πιθανής μελλοντικής διαπραγμάτευσης με την Ελλάδα για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αναμένεται να ενσωματώνει το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο της τουρκικής κυβέρνησης που σχεδιάζεται να κατατεθεί προς ψήφιση εντός του Ιουνίου. Το νομοσχέδιο των 14 άρθρων θα δίνει υπερεξουσίες στα χέρια του προέδρου της Τουρκίας σε ό,τι αφορά την ανακήρυξη διαφόρων ζωνών και εκτός τουρκικών χωρικών υδάτων, όπως απαγόρευσης της αλιείας. Στην Αθήνα υπάρχει προβληματισμός και στάση αναμονής μέχρις ότου γίνει γνωστό το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, δίχως έως τώρα να έχουν κοινοποιηθεί από την επίσημη διπλωματική οδό κάποιες πραγματικές πληροφορίες.
Τη φαρέτρα της Αγκυρας ετοιμάζει ο Ερντογάν
Του Μανώλη Κωστίδη
Κωνσταντινούπολη – Ανταπόκριση. Για 14 άρθρα με πολλές λεπτομέρειες, που αφορούν την ένταξη πολλών δεδομένων για τη χάραξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), την υφαλοκρηπίδα, τα δικαιώματα της Τουρκίας σε περιοχές που προέρχονται από το εθιμικό δίκαιο, κάνουν λόγο οι πληροφορίες που έρχονται από την Αγκυρα σχετικά με το «νομοσχέδιο της Γαλάζιας Πατρίδας», όπως πλέον έχει επικρατήσει να ονομάζεται στη γειτονική χώρα και αναμένεται να κατατεθεί τον επόμενο μήνα στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», το νομοσχέδιο θα περιγράφει αναλυτικά με νομικούς όρους τις θαλάσσιες περιοχές ευθύνης της Τουρκίας, την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ και όλες τις δραστηριότητες που θα θεωρεί ότι δικαιούται να διεξάγει σε αυτές τις περιοχές.
Ολες οι πηγές συγκλίνουν πως η βασική καινοτομία που θα εισαγάγει το νομοσχέδιο είναι η εξουσιοδότηση προς τον πρόεδρο της Τουρκίας να κηρύσσει ως περιοχές «ειδικού καθεστώτος» εκείνες όπου η Αγκυρα δεν έχει καθορίσει την υφαλοκρηπίδα της και την ΑΟΖ. Προφανώς, η συγκεκριμένη πρόβλεψη προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Αιγαίο. Η Τουρκία έχει ανακηρύξει ζώνες στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ οι θέσεις της για την Ανατολική Μεσόγειο (που βεβαίως δεν είναι αποδεκτές από την Αθήνα, τη Λευκωσία, αλλά και το Κάιρο) έχουν κοινοποιηθεί με επιστολές στον ΟΗΕ.
Αναλυτές εκτιμούν πως ο Τούρκος πρόεδρος θα μπορεί να κηρύσσει με προσωπική απόφαση περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος ή απαγόρευσης της αλιείας εκτός των χωρικών υδάτων της γείτονος.
Το τηλεοπτικό δίκτυο A Haber υποστηρίζει ότι «θα επιχειρηθεί να δημιουργηθεί ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο απέναντι στα βήματα της Ελλάδας για θαλάσσια πάρκα και περιοχές απαγόρευσης αλιείας στο Αιγαίο». Αναλυτές εκτιμούν πως με το νομοσχέδιο και την ειδική εξουσιοδότηση, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορεί να κηρύξει περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος, απαγόρευσης της αλιείας εκτός των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, σε περίπτωση που η Αθήνα προχωρήσει σε επιπλέον βήματα που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος.
Κανόνες οριοθέτησης
Δημοσιογραφικές πηγές αναφέρουν ότι στο νομοσχέδιο θα υπάρχουν οι βασικοί κανόνες οριοθέτησης, που θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη και σε περίπτωση που θα υπάρξουν διαβουλεύσεις οριοθέτησης με την Ελλάδα στο Αιγαίο.
Από αξιωματούχους της γειτονικής χώρας διέρρευσαν πληροφορίες ότι «στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει καμία αλλαγή στις θέσεις της Τουρκίας και ούτε κάτι που θα βλάψει την Ελλάδα».
Κεντρικό ερώτημα παραμένει αν τελικά η κυβέρνηση της Αγκυρας θα προχωρήσει στη θεσμοθέτηση των «γκρίζων ζωνών». Κάποιες τουρκικές πηγές σημειώνουν ότι δεν υπάρχουν χάρτες ή αναλυτικές περιγραφές, αλλά όπως ανέφερε στην «Κ» αξιόπιστος αναλυτής της γειτονικής χώρας, «θα είναι καλό να περιμένουμε, μια και οι ευχάριστες και οι δυσάρεστες εκπλήξεις κρύβονται στις λεπτομέρειες». O διευθυντής της εφημερίδας Milliyet παρομοιάζει το νομοσχέδιο με τον «νόμο Μανιάτη» και υποστηρίζει πως η Αγκυρα δεν είχε ποτέ τη συνήθεια να ενεργεί με βάση τετελεσμένα γεγονότα «όπως έκανε η Ελλάδα το 2011…». Ο κ. Σεντίρ υπογραμμίζει ότι ο νόμος που θα περάσει από το κοινοβούλιο θα είναι απολύτως σύμφωνος με το διεθνές δίκαιο, σημειώνοντας ότι «μιλάμε για ένα νομοσχέδιο που προστατεύει τα δικαιώματα της Τουρκίας, όχι για ένα επεκτατικό νομοσχέδιο».
To τηλεοπτικό δίκτυο A Haber υποστηρίζει ότι ο «νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας» μπορεί να φέρει το δικαίωμα η Τουρκία να υψώσει τη σημαία της σε 152 νησιά στο Αιγαίο των οποίων η κυριαρχία δεν έχει καθοριστεί, επισημαίνοντας τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και πως οι ειδικές εξουσίες του προέδρου της χώρας θα μπορούσαν να προκαλέσουν κάτι τέτοιο. Ενα στοιχείο που χρειάζεται προσοχή είναι πως σε πολλά τηλεοπτικά δίκτυα και στην κρατική τηλεόραση έχουν γραφτεί και ακουστεί πολλά ακραία σενάρια, τα οποία κάποιοι Τούρκοι αξιωματούχοι ανεπίσημα δηλώνουν ότι δεν ισχύουν· όμως επισήμως δεν έχουν διαψευστεί.
Patriot
Εν τω μεταξύ, ο Γερμανός υπουργός Αμυνας Μπόρις Πιστόριους ανακοίνωσε την αποστολή μίας συστοιχίας πυραύλων Patriot και 150 Γερμανών στρατιωτών στην Τουρκία, ώστε να μειωθεί το βάρος που επωμίζονται οι ΗΠΑ σχετικά με την αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική άμυνα της χώρας. Επίσης, μετά τη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν στο Βερολίνο, ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε ότι η Τουρκία είναι αξιόπιστος εταίρος της Γερμανίας, διαθέτει επιρροή στην περιοχή της και μπορεί να την ασκήσει στους πολέμους της Ουκρανίας και του Ιράν. Πρόσθεσε όμως ότι για την πλήρη ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Eνωση προϋπόθεση παραμένουν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.
Στις αναφορές στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» εστιάζει η Αθήνα
Του Βασίλη Νέδου
Την τελική μορφή του νομοσχεδίου το οποίο συζητείται δημοσίως εδώ και δύο εβδομάδες στον τουρκικό Τύπο και έχει αξιοποιηθεί ως εργαλείο τεχνητής δημιουργίας έντασης κυρίως από το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ αναμένει πλέον η Αθήνα. Οι πληροφορίες που φθάνουν από την Αγκυρα καλλιεργούν μια ατμόσφαιρα εφησυχασμού καθώς το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο περιγράφεται από κάποιες πηγές ως προσπάθεια να αποκτήσει η Τουρκία εσωτερικό δίκαιο, διότι δεν διαθέτει κανενός είδους εσωτερική νομοθεσία πέρα από ένα νόμο του 1982 για τα χωρικά ύδατα. Αν και η Αθήνα τείνει ευήκοα ώτα στις εξηγήσεις που παρέχονται από την Αγκυρα, επιφυλάσσεται καθώς οι κινήσεις της Τουρκίας κοινοποιήθηκαν αρχικά μέσω του Τύπου, χωρίς κάποιου είδους προηγούμενη προειδοποίηση. Για την Αθήνα εκείνο που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία από τις μέχρι τώρα εξαγγελίες είναι το θολό τοπίο γύρω από το «ειδικό καθεστώς», δηλαδή τις περιγραφόμενες ως «υπερεξουσίες» του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η επίλυση του συγκεκριμένου γρίφου θα κρίνει –όπως φαίνεται– πολλά σε σχέση με τον τρόπο που η Αγκυρα θα διαχειριστεί την πλέον προκλητική από τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο: τη δήθεν «ακαθόριστη» κυριαρχία της Ελλάδας σε νησιά και βραχονησίδες, την περίφημη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».
Την προσοχή των Αθηνών δεν διαλανθάνει το γεγονός ότι η Αγκυρα ανακινεί όλη αυτή τη συζήτηση, προαναγγέλλοντας μάλιστα την ψήφιση του νομοσχεδίου πριν από το τέλος Ιουνίου, λίγο πριν φτάσει στην Τουρκία ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ (7-8 Ιουλίου). Υπενθυμίζεται ότι με βάση, τουλάχιστον, δηλώσεις της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, είναι πιθανή επίσκεψη του κ. Τραμπ και στην Αθήνα εκείνη την περίοδο ή των υπουργών Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ. Εξετάζεται, εν ολίγοις, αν ανάμεσα στις δηλωμένες εξηγήσεις που έχει δώσει η Αγκυρα, μπορεί να διαδραματίζει και κάποιο ρόλο η προσοχή της Ουάσιγκτον στην Ανατολική Μεσόγειο τον προσεχή Ιούλιο. Κατά ορισμένες άλλες πηγές η αύξηση της έντασης από την Αγκυρα, σε συνδυασμό με τη ρητορική των προηγούμενων μηνών αλλά και τη σποραδική επανεμφάνιση των παραβιάσεων στο Αιγαίο, αποσκοπεί στην άσκηση πίεσης προς την Ελλάδα, η οποία εμφανίζεται εντός της Τουρκίας ως εμπόδιο στη στενότερη αμυντική συνεργασία με την Ε.Ε. Φυσικά στην Ελλάδα όλα αυτά γίνονται αντιληπτά και ως μια προσπάθεια του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ να ικανοποιήσει το κοινοβουλευτικό δεκανίκι (το ρατσιστικό ΜΗΡ του Ντεβλέτ Μπαχτσελί) αλλά και να απαντήσει στις εκ δεξιών επικρίσεις που δέχεται από την αντιπολίτευση.
Σαφής διάκριση
Για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται η Αθήνα αυτή τη στιγμή τη συζήτηση για το νομοσχέδιο που επεξεργάζεται η τουρκική κυβέρνηση μίλησε χθες η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, συγκεκριμένα στο συνέδριο που διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Η κ. Παπαδοπούλου σημείωσε ότι η ελληνική πλευρά θα τοποθετηθεί θεσμικά όταν υπάρξει πλήρης εικόνα για το τουρκικό νομοσχέδιο υπογραμμίζοντας ότι, σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της. Η κ. Παπαδοπούλου τόνισε ότι υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στις διεκδικήσεις και στα δικαιώματα, ενώ περιέγραψε την τουρκική στρατηγική ως προσπάθεια άσκησης επιρροής σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό τόξο, πέρα από τα στενά γεωγραφικά της όρια. «Μια ευρωπαϊκή Τουρκία θα ήταν ό,τι καλύτερο μπορεί να συμβεί στην Ελλάδα, αλλά είμαστε πολύ μακριά από αυτό ακόμα», πρόσθεσε η κ. Παπαδοπούλου.
