Σε υπόμνηση ότι το casus belli του 1995 εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο προχώρησε χθες σύμβουλος του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας πως «η παραβίαση των 6 μιλίων έστω και κατά ένα εκατοστό θα θεωρηθεί αιτία πολέμου», ενώ η Αθήνα τελεί εν αναμονή της μορφής που τελικά θα λάβει το νομοσχέδιο το οποίο έχει προαναγγελθεί ποικιλοτρόπως από την Αγκυρα για τις θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συγκεκριμένα, χθες έγιναν ακόμη κάποιες διαρροές (και αυτή τη φορά από το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ προς το γραφείο του Bloomberg στην Τουρκία) σχετικά με «υπερεξουσίες» που θα παραχωρήσει το νέο νομοσχέδιο στον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ώστε να μπορεί να ανακηρύσσει ΑΟΖ και άλλες θαλάσσιες ζώνες μονομερώς.
Σύμφωνα με τη διαρροή, οι εκτελεστικές εξουσίες θα δίνουν στον κ. Ερντογάν τη δυνατότητα να ανακηρύξει ΑΟΖ μέχρι και 200 ν.μ. Η διαρροή από μόνη της είναι ενδεικτική της σύγχυσης που υπάρχει επί του θέματος.
Τα 200 ν.μ. μπορεί να εφαρμοστούν μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο, όχι όμως και στο Αιγαίο, όπου δεν υπάρχει σε κανένα σημείο τέτοια απόσταση.
Η απόσταση ανάμεσα στο ανατολικό άκρο της Εύβοιας και τη χερσόνησο της Ερυθραίας (Τσεσμέ) στο κεντρικό Αιγαίο είναι λίγο κάτω από τα 80 ναυτικά μίλια και είναι μία από τις μεγαλύτερες μετρώντας από τη μια ηπειρωτική ακτή στην άλλη.
Και, βεβαίως, ενδιαμέσως παρεμβάλλονται τα πολλά κατοικημένα νησιά του Αιγαίου που έχουν –με βάση τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)– πλήρη δικαιώματα για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, και όχι μόνο χωρικά ύδατα όπως ισχυρίζεται η Αγκυρα. Επιπλέον, ακόμη και όταν υπάρχει ανακήρυξη η UNCLOS ορίζει ότι πρέπει να υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στα κράτη με τις αντικείμενες ακτές.
Νέα διαρροή της Αγκυρας στο Bloomberg για υπερεξουσίες που θα παραχωρήσει ο νέος νόμος στον πρόεδρο της Τουρκίας, ώστε να μπορεί να ανακη- ρύξει ΑΟΖ μέχρι και σε έκταση 200 ν.μ.
Στην ίδια διαρροή υπογραμμίζεται ότι η πρωτοβουλία της Τουρκίας αποτελεί απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, με σκοπό να υπογραμμιστεί ότι η Αγκυρα δεν μπορεί να απουσιάζει από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Είναι ενδιαφέρον ότι στο δημοσίευμα του Bloomberg υπάρχει αναφορά και στο ψευδοκράτος, καθώς σημειώνεται ότι η Τουρκία το αναγνωρίζει ως διακριτή οντότητα από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η φύση της διαρροής είναι, βέβαια, ενδεικτική του αμιγώς πολιτικού πλαισίου στο οποίο διεξάγεται όλη αυτή η συζήτηση για το επικείμενο νομοσχέδιο. Διότι ακόμη και αν η Τουρκία, όπως και οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο, ανακηρύξει ΑΟΖ, θα πρέπει στη συνέχεια να συμφωνήσει για το εύρος της με τα υπόλοιπα παράκτια κράτη.
Ως εκ τούτου είναι πολύ πιθανόν η Αγκυρα να κινηθεί ακριβώς όπως η Αθήνα όταν κατέθεσε τον Απρίλιο του 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), όπου αποτυπώθηκαν τα ανώτατα όρια της ελληνικής ΑΟΖ, με τη σαφή υποσημείωση ότι με εξαίρεση τα οριοθετημένα σημεία (με την Ιταλία και τμηματικά με την Αίγυπτο), τα όρια μπορεί να αλλάξουν όταν γίνουν οι διαπραγματεύσεις με τους υπόλοιπους ενδιαφερομένους.
Χθες, πάντως, όπως προαναφέρθηκε, ο Τσαγρί Ερχάν, επικεφαλής σύμβουλος του κ. Ερντογάν, σημείωσε ότι το νομοσχέδιο (που αναμένεται να κατατεθεί στις αρχές Ιουνίου) δεν αποτελεί ένα νέο βήμα κατά της Ελλάδας. Αναφορικά με το casus belli ο κ. Ερχάν ανέφερε ότι δεν έχει αλλάξει η θέση της Τουρκίας για τα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο και ότι η απόφαση της Τουρκικής Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης του 1995 παραμένει σε πλήρη ισχύ. Ανέφερε, δε, ότι συνεχίζει να υφίσταται η κατάσταση σύμφωνα με την οποία η παραβίαση των 6 μιλίων έστω και κατά ένα εκατοστό θα θεωρηθεί αιτία πολέμου (casus belli).
Τέλος, χθες υπήρχαν και νέα δημοσιεύματα με τα οποία επαναλαμβάνεται ο ισχυρισμός ότι στο υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο θα υπάρχει σαφής αναφορά και στις γκρίζες ζώνες.
