Παράλληλα με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, μια ακόμα απάτη που θα στοίχιζε εκατομμύρια στο κράτος φαίνεται να στηνόταν από αγρότες και κτηνοτρόφους στην Κρήτη, με επίκεντρο αυτή τη φορά το Μεταφορικό Ισοδύναμο.
Πρόκειται για μέτρο που επιδοτεί ποσοστό του κόστους μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις της νησιωτικής Ελλάδας, με στόχο να εξισώνονται τα κόστη τους με αυτά που καταβάλλουν οι κάτοικοι της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Σύμφωνα όμως με στοιχεία που φέρνει στο φως η «Κ», χιλιάδες επιχειρήσεις στην Κρήτη αιτήθηκαν το 2022 αποζημιώσεις για μεταφορές προϊόντων και ανθρώπων οι οποίες δεν είχαν πραγματοποιηθεί ποτέ.
Ανώνυμη καταγγελία από το Ρέθυμνο
Ολα ξεκίνησαν από μια ανώνυμη καταγγελία. Το καλοκαίρι του 2023, ένας πολίτης από τον Μυλοπόταμο Ρεθύμνου τηλεφωνεί στην ΑΑΔΕ δηλώνοντας πως τον τελευταίο χρόνο κτηνοτρόφοι στο Ρέθυμνο προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το μέτρο προς όφελός τους.
Η τηλεφωνική καταγγελία ανέφερε πως οι κτηνοτρόφοι του Ηρακλείου ζητούσαν από μεταφορικές εταιρείες και εταιρείες έκδοσης ακτοπλοϊκών εισιτηρίων να τους εκδώσουν πλαστά τιμολόγια για μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων που δεν έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ, ώστε να λαμβάνουν την επιδότηση. Σύμφωνα με την καταγγελία, ως αντάλλαγμα απέδιδαν στις εταιρείες το ΦΠΑ και το 10% της αξίας των τιμολογίων.
Η περίπτωση της Τήνου
Λίγους μήνες μετά, τον Δεκέμβριο του 2023, ακολούθησε μια ακόμα καταγγελία, αυτή τη φορά από νησί των Κυκλάδων. Μια φοροτεχνικός-οικονομικός σύμβουλος στην Τήνο διαπίστωσε προς έκπληξή της πως οι φορτωτικές που φαίνεται να δήλωσε πελάτης της αγρότης στην πλατφόρμα του Μεταφορικού Ισοδύναμου δεν ταυτίζονται με τις φορτωτικές που δηλώνουν οι μεταφορικές εταιρείες του νησιού. Ρωτώντας τον αγρότη, αυτός δήλωσε άγνοια. Αποκάλυψε όμως στη λογίστρια πως είχε δώσει τους κωδικούς του taxis σε εργαζόμενο της Περιφερειακής Ενότητας του νησιού, που σύμφωνα πάντα με την καταγγελία φέρεται να του είπε πως δικαιούται μια επιδότηση που θα υποβαλλόταν μέσω εταιρείας της Κρήτης.
Μέσω διερεύνησης, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Τήνου συνειδητοποίησε πως περίπου 100 αγρότες είχαν δώσει για τον ίδιο σκοπό κωδικούς taxis και αριθμό τραπεζικού λογαριασμού στον εργαζόμενο. Ο Συνεταιρισμός και οι μεταφορικές εταιρείες υποστήριξαν πως τα παραπάνω στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν το β΄ εξάμηνο του 2022 για να ληφθούν παράνομα επιδοτήσεις από το Μεταφορικό Ισοδύναμο λέγοντας ότι έπεσαν «θύματα χονδροειδούς απόπειρας». Περιέγραψαν όλα τα παραπάνω σε κατεπείγουσα αναφορά που υπέβαλαν στην Εισαγγελία Σύρου καθώς και στον ΕΦΕΠΑΕ, τον φορέα που είναι αρμόδιος για τους ελέγχους του Μεταφορικού Ισοδύναμου.
Τρύπα 60 εκατ. ευρώ
Τα μεγάλα ποσά που αιτήθηκαν οι επιχειρήσεις το β΄ εξάμηνο σήμαναν συναγερμό στο αρμόδιο υπουργείο που αιτήθηκε τη διενέργεια ελέγχων. Σε έλεγχο που έκανε ο ΕΦΕΠΑΕ στα τέλη του 2023 αποδείχθηκε πως η αιτούμενη χρηματοδότηση το β΄ εξάμηνο του 2022 είχε αυξηθεί κατά 140% σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο. Μεταφρασμένη σε ποσά, η διαφορά αυτή δημιούργησε μια τρύπα στον προϋπολογισμό του 2022 που ξεπερνούσε τα 60 εκατ. ευρώ.
Το μοτίβο της απάτης
Σε έγγραφο του ΕΦΕΠΑΕ που έχει στην κατοχή της η «Καθημερινή» φαίνεται πως η αύξηση αυτή οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στην Περιφέρεια της Κρήτης, η οποία αιτήθηκε χρηματοδότηση περίπου 48 εκατ. ευρώ. Αναλύοντας τα δεδομένα ο φορέας εντόπισε κάποια συγκεκριμένα μοτίβα:
- Τα αιτούμενα ποσά ήταν μικρά και κυμαίνονταν μεταξύ 4.000 – 5.000 ευρώ, τα οποία σπάνια υπάγονταν σε έλεγχο.
- Ο μεταφορέας που αναγραφόταν ήταν κοινός και επρόκειτο για μεταφορική της Κρήτης.
- Αναγραφόταν ίδιος αριθμός μεταφερόμενων ειδών που ήταν συνήθως 29 παλέτες ή 29.000 κιλά για τη διαδρομή Αττική – Ηράκλειο.
Ακόμα, οι επίμαχες αιτήσεις αφορούσαν ΚΑΔ αγροτικούς, πολλοί εκ των οποίων έχουν ως αντικείμενο την εκτροφή αιγοπροβάτων, ενώ τα στοιχεία επικοινωνίας ήταν πανομοιότυπα και σε πολλές περιπτώσεις εμφανώς αναληθή, όπως παραδείγματος χάρη αριθμοί κινητών, όπως το 6999999999.
Το κενό στον νόμο
Οι παραπάνω επιχειρήσεις εκμεταλλεύτηκαν το παραθυράκι που άφηνε τότε ο νόμος του Μεταφορικού Ισοδύναμου ο οποίος επέτρεπε στην επιχείρηση, στο στάδιο της αίτησης, να προβεί μόνο σε ονομαστική αναφορά των δικαιολογητικών και όχι στην προσκόμισή τους. Αυτά ζητούνταν μόνο σε περίπτωση δειγματοληπτικού ελέγχου. Σύμφωνα με γνώστες της διαδικασίας, στα νησιά διακινούνταν άτυπα η πληροφορία πως αν δήλωνες επιστροφή κάτω των 5.000 ευρώ, δεν θα υπαγόσουν ποτέ σε έλεγχο.
Κενά pdf αντί δικαιολογητικών
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω δεδομένα, η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής αποφάσισε να γίνει διοικητικός έλεγχος κατά τον οποίο θα ζητούνταν από όλες τις επιχειρήσεις που αιτήθηκαν πάνω από 2.000 ευρώ τα παραστατικά των μεταφορών. Από τις περίπου 10.000 επιχειρήσεις, οι 7.885 δεν υπέβαλαν αποδεικτικά στοιχεία. Εξ αυτών, οι 7.771 έχουν βάση τους την Περιφέρεια της Κρήτης. Από την Κρήτη επίσης ήταν και οι 464 επιχειρήσεις που παραιτήθηκαν από την αίτηση αλλά και 84 επιχειρήσεις που υπέβαλαν αντί παραστατικών κενά pdf.
Αποδείχθηκε πως 804 εταιρείες είχαν λάβει παράνομα συνολικό ποσό που με τους τόκους φτάνει τα 4,14 εκατ. ευρώ, τα οποία το κράτος ζητάει πλέον πίσω.
Η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής προχώρησε σε αναδρομικό έλεγχο στις παραπάνω επιχειρήσεις για ποσά που έλαβαν από το Μεταφορικό Ισοδύναμο το 2021 και το α΄ εξάμηνο του 2022, και αποδείχθηκε πως 804 εταιρείες είχαν λάβει παράνομα συνολικό ποσό που με τους τόκους φτάνει τα 4,14 εκατ. ευρώ, τα οποία το κράτος ζητάει πλέον πίσω.
Μηνυτήριες αναφορές
Πηγές του υπουργείου δήλωσαν στην «Κ» πως ο υφυπουργός Ναυτιλίας έχει καταθέσει μηνυτήριες αναφορές για την επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ούτως ώστε αυτά να αποδοθούν πίσω στο κράτος. Ερωτηθείς γιατί υπήρξε τέτοια καθυστέρηση που έφτασε τα τρία έτη, οι ίδιες πηγές απάντησαν πως επρόκειτο για έναν ευρύ τακτικό διοικητικό έλεγχο σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων, που απαιτούσε μεγάλο χρονικό διάστημα και για τις επιχειρήσεις ώστε να προσκομίσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά αλλά και για τον αρμόδιο φορέα που έπρεπε να κάνει τους ελέγχους.
Κοινοί ΑΦΜ με την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ
Βουλευτές της αντιπολίτευσης, και συγκεκριμένα ο ανεξάρτητος βουλευτής Αλέξανδρος Αυλωνίτης και οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Μιχαηλίδης και Γιώργος Νικητιάδης, έχουν καταθέσει επανειλημμένα ερωτήσεις για το αν οι ΑΦΜ επιχειρήσεων που προσπάθησαν να εξαπατήσουν το κράτος ταυτίζονται με αυτούς του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τουλάχιστον 6 ΑΦΜ που δεν κατέθεσαν δικαιολογητικά για το Ισοδύναμο εμπλέκονται και στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και ακόμα τρία έχουν καταγγελθεί ότι εμπλέκονται.
Πηγές του υπουργείου ανέφεραν πως οι ΑΦΜ που δεν προσκόμισαν τα δικαιολογητικά δεν δικαιούνται να υποβάλουν ξανά αίτηση αποζημίωσης στον μηχανισμό του Μεταφορικού Ισοδύναμου.
Αναπάντητο παραμένει το ερώτημα γιατί οι χιλιάδες ΑΦΜ που δεν κατέθεσαν τα απαραίτητα δικαιολογητικά δεν ελέγχθησαν για απόπειρα απάτης, με δεδομένο ότι σκιαγραφείται ένα κοινό μοτίβο απάτης. Σχολιάζοντας το παραπάνω, οι πηγές του υπουργείου ανέφεραν πως οι ΑΦΜ που δεν προσκόμισαν τα δικαιολογητικά δεν δικαιούνται να υποβάλουν ξανά αίτηση αποζημίωσης στον μηχανισμό του Μεταφορικού Ισοδύναμου. Σε επιστολή του ο ΕΦΕΠΑΕ ανέφερε πως εφόσον προέκυπταν σοβαρά τεκμήρια που στοιχειοθετούν υπόνοια απάτης θα τα συγκέντρωνε και θα τα έστελνε με σχετική εισήγηση στο υπουργεία για παραπομπή προς προεδιερεύνηση από την αρμόδια αρχή. Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν έχει προχωρήσει μια τέτοια διαδικασία, ενώ παράλληλα ούτε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός της Τήνου έχει λάβει κάποια ενημέρωση για το πώς εξελίσσεται η υπόθεση της αναφοράς που είχε καταθέσει στην Εισαγγελία.
Στο μεταξύ οι αποζημιώσεις του Μεταφορικό Ισοδύναμου δεν έχουν καταβληθεί από τότε στους νησιώτες. Σύμφωνα με το υπουργείο, από τη στιγμή που ολοκληρώθηκαν οι έλεγχοι, ο μηχανισμός έχει μπει σε ένα στάδιο εξορθολογισμού και πληρωμής των επιχειρήσεων για το 2022 και πλέον βρίσκεται σε εξέλιξη η υποβολή νέων αιτήσεων για τις επιχειρήσεις για το έτος 2023.
