Αν κοιτάξει κανείς, ένα πρωινό καθημερινής, κολλημένος στην κίνηση της Αθήνας, θα δει στα διπλανά αυτοκίνητα το ίδιο μοτίβο: έναν μόνο επιβάτη, τον οδηγό, που κατευθύνεται προς τη δουλειά του. Η εικόνα αυτή κυριαρχεί εδώ και χρόνια στους δρόμους της χώρας μας και αποτυπώνει έναν τρόπο μετακίνησης βαθιά ριζωμένο, που ο καθένας μας κινείται μόνος του, ακόμη και σε διαδρομές τις οποίες θα μπορούσαμε να μοιραστούμε με άλλον. Μπορεί διεθνώς η ιδέα του carpooling, κοινώς του συνεπιβατισμού, να μην είναι καινούργια, αλλά στην Ελλάδα δεν απέκτησε ποτέ ευρεία εφαρμογή. Τους τελευταίους μήνες, όμως, με την άνοδο στις τιμές των καυσίμων, κάτι αρχίζει να αλλάζει. Κυρίως νεότεροι οδηγοί φαίνεται να δοκιμάζουν αυτή την πρακτική, άλλοτε για να περιορίσουν το κόστος και άλλοτε ως μέρος μιας διαφορετικής αντίληψης για τη μετακίνηση.
«Χαλάλι ο ύπνος» μπροστά στο κόστος των μετακινήσεων
Η Χριστίνα στην καθημερινότητά της μετακινούνταν σχεδόν πάντα με αυτοκίνητο. «Μένω στο Παγκράτι, μια περιοχή που λόγω της έλλειψης πάρκινγκ αποθαρρύνει πολλούς οδηγούς από το να χρησιμοποιούν συχνά το αυτοκίνητό τους. Εγώ δεν ήμουν μία από αυτούς, γιατί δεν είχα κοντά μου Μέσα Μαζικής Μεταφοράς που να με εξυπηρετούν πραγματικά, ενώ παράλληλα ήθελα και την άνεση που προσφέρει το αυτοκίνητο στην καθημερινότητα», λέει. Ωστόσο, η άνοδος στις τιμές των καυσίμων, σε συνδυασμό με τη διεθνή αστάθεια, έχει αλλάξει αισθητά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί πια ως οδηγός. «Η δουλειά μου είναι στα νότια προάστια και πλέον συνεννοούμαστε με συναδέλφους που μένουμε κοντά, ώστε να πηγαίνουμε μαζί. Το είχαμε δοκιμάσει και παλιότερα, αλλά επειδή το ωράριό μας είναι πολύ πρωινό, ακόμη και δέκα λεπτά παραπάνω ύπνου έκαναν διαφορά για όλους μας. Τώρα όμως το κόστος των μετακινήσεων έχει ανέβει τόσο πολύ, που τελικά λες “χαλάλι ο ύπνος”». Αυτό που περιγράφει η Χριστίνα δείχνει μια ευρύτερη μετατόπιση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν ήδη ανοίξει συζητήσεις για μέτρα όπως η ενίσχυση της τηλεργασίας και η στήριξη των δημόσιων συγκοινωνιών, ώστε να μειωθεί η χρήση καυσίμων, καθώς και η εξάρτηση από τις τιμές τους, όπως αναφέρεται και σε σχετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το κόστος της ενέργειας, αλλά και το πώς οργανώνεται η καθημερινή μετακίνηση μέσα στις πόλεις. Στις αρχές Απριλίου, η τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα ξεπέρασε σταθερά τα 2 ευρώ το λίτρο, φτάνοντας ακόμη και τα 2,06 ευρώ κατά μέσο όρο. Η αύξηση αυτή περνάει άμεσα στην καθημερινότητα, επηρεάζοντας τόσο τις μετακινήσεις όσο και τον οικογενειακό προγραμματισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και μέτρα όπως το Fuel Pass επανήλθαν για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, σε μια προσπάθεια να απορροφηθεί μέρος της επιβάρυνσης.
Ο Νικόλας ζει με την οικογένειά του στην Κυψέλη και η έδρα της εταιρείας του είναι στην Ηλιούπολη. Οπως λέει χαριτολογώντας στους συνεταίρους του, που ζουν στα Ιλίσια και μετακινούνται μαζί, αυτός είναι ο «ριγμένος» της υπόθεσης καθώς διανύει καθημερινά τα περισσότερα χιλιόμετρα. Εχω ζήσει στο Λος Αντζελες που έχει ειδική λωρίδα για όσους κυκλοφορούν με συνεπιβάτες, οπότε για εμένα το carpooling είναι στάση ζωής. Ο προφανής άξονας είναι αυτός της οικονομίας, συνεισφέρει όμως και στη μείωση της κίνησης, όπως βελτιώνει και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα». Ο ίδιος τους τελευταίους μήνες πηγαινοέρχεται καθημερινά στο γραφείο μαζί με τον συνάδελφό του, τον Αγγελο. Οπως σχολιάζει, μέχρι και μια καθημερινή απόσταση σαν αυτή των 10 χιλιομέτρων μπορεί να κάνει τη διαφορά: «Ακόμα και τα 50 ευρώ που θα εξασφαλίσει κάποιος από τη βενζίνη είναι ένα σημαντικό ποσό, ειδικά σε μια περίοδο ακρίβειας και ενεργειακής κρίσης».
Παρόμοια είναι και η στάση του Κωνσταντίνου. «Δεν βρίσκω κανέναν λόγο να μετακινούμε δύο και τρία αυτοκίνητα, όταν με μια μικρή παράκαμψη μπορούμε να εξυπηρετηθούμε όλοι με ένα». Ο ίδιος ζει στη Γλυφάδα και τον τελευταίο καιρό φροντίζει με κάθε ευκαιρία να μετακινείται μαζί με τον συνάδελφό του τον Αλεξ, που ζει στον Αλιμο. «Η βενζίνη που εξασφαλίζουμε μπορεί να μη φέρνει κάποια θεαματική διαφορά στον μηνιαίο προϋπολογισμό, αλλά βοηθάει ψυχολογικά να ξέρουμε ότι, έστω και λίγο, περιορίζεται ένα ακόμη έξοδο μέσα σε αυτό το κλίμα ανασφάλειας». Ο Κωνσταντίνος θέτει άλλη μια παράμετρο καθώς, όπως λέει, «αν κάναμε όλοι διαρκώς carpooling, εκτός από χαμηλότερα έξοδα θα διασφαλίζαμε και την ψυχική μας υγεία, καθώς δεν θα δυσκολευόμασταν τόσο στο παρκάρισμα».
Διαμοιρασμός μετακινήσεων μέσω Instagram
Αντίστοιχα προβληματίστηκε και η Αγγελική, η οποία τουλάχιστον τρεις φορές τον χρόνο ταξιδεύει οδικώς από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη για να δει τους γονείς της. «Συνήθως αποφασίζω τελευταία στιγμή πότε θα φύγω και έτσι καταλήγω να ταξιδεύω μόνη μου. Φέτος το Πάσχα όμως τρόμαξα όταν συνειδητοποίησα ότι θα χρειαζόμουν πάνω από 200 ευρώ μόνο για να πάω και να επιστρέψω. Εκεί κατάλαβα ότι έπρεπε να οργανωθώ καλύτερα». Ετσι, αποφάσισε να αλλάξει τρόπο μετακίνησης: πήγε αεροπορικώς και στην επιστροφή επέλεξε carpooling με άλλα τέσσερα άτομα. «Από όλους γνώριζα μόνο τον οδηγό, ο οποίος είχε ανεβάσει στο Instagram τις ημερομηνίες του ταξιδιού του, επειδή έψαχνε συνεπιβάτες για να μοιραστεί τα έξοδα της βενζίνης και των διοδίων. Δώσαμε ο καθένας μας γύρω στα 30 ευρώ. Οπως μου είπε ο οδηγός, που όπως και εγώ κάνει συχνά το συγκεκριμένο δρομολόγιο, αν και ανέβαζε πάντα σχετική δημοσίευση, ήταν η πρώτη φορά που είχε τόσο μεγάλη ανταπόκριση. Πράγματι, έβλεπα και παλιότερα τέτοιες δημοσιεύσεις από φίλους και γνωστούς, αλλά δεν είχα σκεφτεί να το κάνω κι εγώ. Ισως ντρεπόμουν; Τώρα όμως μου φάνηκε αυτονόητο».
Αλλά και μέσα στην πόλη, όπως λέει η Αγγελική, πλέον θα κάνει στον εαυτό της την ερώτηση αν «αξίζει» να γίνει με το αυτοκίνητο. «Με αυτές τις τιμές, το να πάρω το αυτοκίνητο για μια διαδρομή πολλών χιλιομέτρων είναι για εμένα πολυτέλεια. Δεν βρίσκομαι καθόλου κοντά στο να το καταργήσω, σίγουρα όμως προσπαθώ να το περιορίσω».
