Στα αριστερά είναι η «πρωτεΐνη, τα γαλακτοκομικά και τα υγιεινά λιπαρά», δηλαδή μπριζόλα, κοτόπουλο, σολομός, τυρί, γάλα πλήρες, γιαούρτι, αυγά, γαρίδες, ξηροί καρποί, βούτυρο, ελαιόλαδο, αβοκάντο. Στα δεξιά διακρίνονται τα «λαχανικά και τα φρούτα» και προτείνονται μπρόκολο, καρότα, μαρούλι, ντομάτες, φασολάκια, μήλα, μούρα, σταφύλια, μπανάνες, εσπεριδοειδή, κολοκύθες. Και κάτω κάτω τα «δημητριακά ολικής άλεσης».
Οι νέες διατροφικές συστάσεις που παρουσίασε ο Αμερικανός υπουργός Υγείας, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, φαίνεται πως έχουν ανοίξει ένα νέο κύκλο συζήτησης για τις διατροφικές επιλογές που καλούνται να ακολουθήσουν οι Αμερικανοί όχι τόσο επειδή η πυραμίδα είναι αυτή τη φορά αντίστροφη, όσο διότι αυξάνεται η κατανάλωση πρωτεΐνης και πιο συγκεκριμένα κόκκινου κρέατος αλλά και γάλατος πλήρων λιπαρών.
Ηδη αρκετά αμερικανικά ΜΜΕ σημειώνουν πως οι νέες κατευθυντήριες δεν διαφέρουν τόσο από τις παλαιότερες, επικρίνοντας την ηγεσία του αμερικανικού υπουργείου Υγείας που δεν «κήρυξε πόλεμο» με τα κορεσμένα λιπαρά, καθώς το ανώτατο όριο στην κατανάλωση δεν άλλαξε.
Η κλινική διαιτολόγος – διατροφολόγος και τέως πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων, Φανή Πρεβέντη, μιλώντας στην «Κ» αναφέρει κι άλλα παράδοξα της συγκεκριμένης πυραμίδας τονίζοντας πως η επιστημονική κοινότητα ακόμη προσπαθεί να αντιληφθεί τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να εφαρμοστεί αυτή η ανεστραμμένη πυραμίδα, η οποία είναι εντελώς διαφορετική από τη μεσογειακή.
Η κατάργηση της ζάχαρης, του λευκού αλευριού και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο κάποιες οδηγίες φαίνεται να μην έχουν στηριχθεί στην τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση ενώ βλέπουμε και αντιφάσεις.
Αντιφάσεις
«Η κατάργηση της ζάχαρης, του λευκού αλευριού και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, κάποιες οδηγίες φαίνεται να μην έχουν στηριχθεί στην τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση ενώ βλέπουμε και αντιφάσεις», αναφέρει η ίδια.
Το στοιχείο που, κατά την ειδικό, αναδεικνύεται ως ιδιαίτερα αντιφατικό είναι ότι, αφενός, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δίνουν μεγάλη έμφαση στην κατανάλωση ζωικών προϊόντων, τα οποία είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, και αφετέρου συστήνεται γενικά ο περιορισμός της πρόσληψης κορεσμένων λιπών.
Οπως επισημαίνει, από πρακτικής άποψης αυτό καθιστά την εφαρμογή των προτεινόμενων οδηγιών εξαιρετικά αδύνατη για τους επαγγελματίες της διατροφής, καθώς οι αριθμητικοί στόχοι δεν είναι εφικτό να επιτευχθούν με συνέπεια στο πλαίσιο ενός ρεαλιστικού διατροφικού πλάνου. «Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία στην πράξη, κάτι που το έχω διαπιστώσει και εγώ μέσα από τη δική μου επαγγελματική εμπειρία», καταλήγει.
Δεν απευθύνεται σε όλους
Με τις ποσότητες στα φρούτα και τα λαχανικά να μην αλλάζουν και τους υδατάνθρακες να μειώνονται, ο τίτλος της καμπάνιας που συνοδεύει τις νέες κατευθυντήριες είναι «Τρώμε Αληθινό Φαγητό», καθώς είναι γνωστή η προτίμηση των Αμερικανών για το junk food, το οποίο έχει οδηγήσει σε μεγάλα ποσοστά παχυσαρκίας. Με βάση τα επίσημα στοιχεία του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, περίπου 4 στους 10 ενηλίκους στις ΗΠΑ θεωρούνται παχύσαρκοι (~40,3 %).
Η συγκεκριμένη πυραμίδα «ταιριάζει» στα άτομα που είναι παχύσαρκα και θέλουν να αδυνατίσουν είτε με δίαιτα είτε με ενέσιμη θεραπεία. Σε ό,τι αφορά τον υπόλοιπο πληθυσμό, δεν υπάρχουν έρευνες που να δείχνουν πως η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης, όπως αυτή, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση.
Η ειδικός θεωρεί πως ιδιαίτερα προβληματικό είναι το γεγονός πως η ανεστραμμένη πυραμίδα δεν ταιριάζει σε όλο τον πληθυσμό. Οπως λέει, το πρόβλημα στην αύξηση κατανάλωσης πρωτεΐνης από 0,8 έως 1 γραμμάριο πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους σε 1,2 έως 1,6 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους περνά τη λανθασμένη άποψη πως όσο περισσότερο πρωτεΐνη τρώει κάποιος, τόσο το καλύτερο. Αυτό όμως δεν ισχύει για όλους.
«Η συγκεκριμένη πυραμίδα “ταιριάζει” στα άτομα που είναι παχύσαρκα και θέλουν να αδυνατίσουν είτε με δίαιτα είτε με ενέσιμη θεραπεία. Σε ό,τι αφορά τον υπόλοιπο πληθυσμό, δεν υπάρχουν έρευνες που να δείχνουν πως η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης, όπως αυτή, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση», διευκρινίζει η κ. Πρεβέντη προσθέτοντας πως οι συγκεκριμένες ποσότητες δεν απευθύνονται ούτε σε όσους θέλουν να χτίσουν ένα μυώδες σώμα.
Σύγκριση μεσογειακής και αμερικανικής πυραμίδας
Τέλος, μια πρώτη συγκριτική θεώρηση μεταξύ της μεσογειακής και της αμερικανικής διατροφικής πυραμίδας αναδεικνύει σαφείς διαφοροποιήσεις. Στη μεσογειακή διατροφή, τα δημητριακά αποτελούν βασικό δομικό στοιχείο της διατροφής και καταλαμβάνουν τη βάση της πυραμίδας, ενώ στην αμερικανική εκδοχή η κατανάλωσή τους περιορίζεται σημαντικά. Αντιστρόφως, στις αμερικανικές οδηγίες προτείνεται η καθημερινή κατανάλωση ζωικών προϊόντων, ενώ στο μεσογειακό πρότυπο αυτά καταναλώνονται με πολύ μικρότερη συχνότητα, συνήθως λίγες φορές τον μήνα. Επιπλέον, στην πιο πρόσφατη εκδοχή της μεσογειακής πυραμίδας δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην επαρκή πρόσληψη νερού, ενώ κεντρική θέση κατέχει και η κατανάλωση οσπρίων, στοιχείο που υποβαθμίζεται στην αμερικανική διατροφική προσέγγιση.
