Λίγο πριν από τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου, χιλιάδες υποψήφιοι των Πανελλαδικών Εξετάσεων καλούνται να επιλέξουν σπουδές που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την επαγγελματική τους πορεία. Ωστόσο, πίσω από κάθε σχολή δεν κρύβεται ένα και μόνο επάγγελμα, αλλά συχνά «ξεδιπλώνονται» δεκάδες διαφορετικές διαδρομές. Οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας της Orientum παρουσιάζουν στην «Κ» ορισμένα από τα πιο σύγχρονα επαγγέλματα της αγοράς εργασίας, τα οποία, παρά τις σημαντικές προοπτικές τους, πολλοί υποψήφιοι είτε αγνοούν είτε υποεκτιμούν.
«Ενα από τα μεγαλύτερα λάθη που παρατηρούμε συχνά είναι ότι οι μαθητές επιλέγουν σχολές γνωρίζοντας ελάχιστα για τις πραγματικές επαγγελματικές διεξόδους που αυτές προσφέρουν», επισημαίνει ο κ. Νίκος Παυλάκος, σύμβουλος σταδιοδρομίας και συνιδρυτής της Orientum. «Η σωστή ενημέρωση δεν βοηθά απλώς στην επιλογή μιας σχολής. Βοηθά τους υποψηφίους να αντιληφθούν τις ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά τους και να λάβουν πιο συνειδητές αποφάσεις για το μέλλον τους», προσθέτει.
Η επιλογή ενός «κλασικού» επαγγέλματος εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για πολλούς υποψηφίους, λένε οι ειδικοί, εξηγώντας πως μια τέτοια απόφαση που συνήθως λαμβάνεται με «κλειστά μάτια» δεν αποτελεί πάντα σοφή λύση. «Οι τεχνολογικές εξελίξεις, η ψηφιοποίηση της οικονομίας και οι νέες ανάγκες των επιχειρήσεων δημιουργούν συνεχώς νέες επαγγελματικές ευκαιρίες, για τις οποίες ενημερώνουμε τους μαθητές προτού κληθούν να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό τους», καταλήγει ο κ. Παυλάκος.
Οι ευκαιρίες του 1ου επιστημονικού πεδίου
Δικηγόρος, ψυχολόγος ή φιλόλογος; Η ερώτηση αυτή απευθύνεται συχνά στους υποψηφίους του 1ου πεδίου, καθώς αυτά τα επαγγέλματα αποτελούν τις πιο χαρακτηριστικές επιλογές τους. Ωστόσο, η σύγχρονη αγορά εργασίας, λένε οι ειδικοί, δημιουργεί συνεχώς νέους ρόλους, που αξιοποιούν δεξιότητες όπως η επικοινωνία, η κριτική σκέψη, η διαχείριση ανθρώπων και η επίλυση συγκρούσεων.
Ανάμεσα στις επαγγελματικές επιλογές που κερδίζουν έδαφος στο 1ο πεδίο των ανθρωπιστικών, νομικών και κοινωνικών επιστημών είναι εκείνη του διαμεσολαβητή. Το αντικείμενό του συνδέεται με την επίλυση διαφορών (οικογενειακών, εμπορικών, επιχειρηματικών, εργασιακών) ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες πλευρές, με στόχο να αποτρέψει την προσφυγή στα δικαστήρια. Στο επάγγελμα του διαμεσολαβητή οδηγείται κανείς μέσα από σπουδές όπως της Νομικής, των Πολιτικών Επιστημών και των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, ενώ για την άσκηση του επαγγέλματος απαιτείται πιστοποίηση από το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Στο ίδιο πεδίο, οι ειδικοί αναδεικνύουν το επάγγελμα που εξειδικεύεται στη σχεδίαση στρατηγικού περιεχομένου (content SEO strategist). «Εάν πριν από μερικά χρόνια οι εταιρείες αναζητούσαν απλώς ανθρώπους για να γράφουν κείμενα ή να διαχειρίζονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σήμερα η ζήτηση είναι περισσότερο εξειδικευμένη και στρέφεται σε επαγγελματίες που είναι σε θέση να σχεδιάζουν ολόκληρη τη στρατηγική περιεχομένου τους στο Διαδίκτυο», σημειώνει ο Σπύρος Μιχαλούλης, σύμβουλος σταδιοδρομίας και επίσης συνιδρυτής της Orientum. Ο content SEO strategist συνδυάζει τη δημιουργία περιεχομένου με την ανάλυση δεδομένων και τη βελτιστοποίηση για τις μηχανές αναζήτησης (SEO). Μελετά τι αναζητούν οι χρήστες στο Διαδίκτυο ή ποιες πληροφορίες χρειάζονται, καθοδηγώντας μια επιχείρηση προκειμένου να εμφανίζεται στις πρώτες θέσεις της Google.
«Ας πούμε ότι μια εταιρεία που δραστηριοποιείται στον χώρο της ενέργειας θέλει να προσελκύσει επισκέπτες που αναζητούν πληροφορίες για τα φωτοβολταϊκά. Ο content SEO strategist θα αναλύσει τις σχετικές αναζητήσεις των χρηστών, θα σχεδιάσει τη θεματολογία άρθρων, οδηγών και βίντεο και θα παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα του περιεχομένου», εξηγεί ο ίδιος και προσθέτει: «Παρότι πρόκειται για επάγγελμα που συνδέεται και με τμήματα του 4ου πεδίου, όπως το τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, αποτελεί μία ενδιαφέρουσα επαγγελματική διέξοδο και για αποφοίτους ανθρωπιστικών σπουδών, καθώς συνδυάζει γλώσσα, επικοινωνία, στρατηγική σκέψη και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων». Οι υποψήφιοι οδηγούνται στο συγκεκριμένο επάγγελμα μέσα από σπουδές στις Σχολές Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, Φιλολογίας και Αγγλικής Φιλολογίας.
Καθώς η έλλειψη ταλέντων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επιχειρήσεων, οι ειδικοί στην προσέλκυση προσωπικού γίνονται όλο και πιο περιζήτητοι.
Στο ίδιο πεδίο, οι σύμβουλοι επαγγελματικής σταδιοδρομίας υποδεικνύουν και το επάγγελμα του ειδικού προσέλκυσης ταλέντων (talent acquisition specialist). «Πρόκειται για τον σύγχρονο recruiter. Ως υπεύθυνος πρόσληψης προσωπικού, αναζητά, αξιολογεί και προσελκύει ταλέντα για λογαριασμό επιχειρήσεων, συμμετέχει σε συνεντεύξεις και σχεδιάζει στρατηγικές προσλήψεων», τονίζει ο κ. Παυλάκος. Καθώς η έλλειψη ταλέντων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επιχειρήσεων, οι ειδικοί στην προσέλκυση προσωπικού γίνονται όλο και πιο περιζήτητοι, εξηγεί ο ίδιος. «Παρότι η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού συνδέεται κυρίως με τα τμήματα Διοίκησης Επιχειρήσεων, πολλοί επαγγελματίες του HR προέρχονται από ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, όπως η Ψυχολογία, η Κοινωνιολογία, οι Πολιτικές Επιστήμες ή ακόμη και τα Παιδαγωγικά».
Τα ανερχόμενα επαγγέλματα του 2ου πεδίου
Το επιστημονικό πεδίο των Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών ταυτίζεται για τους περισσότερους υποψηφίους με τις κλασικές ειδικότητες των μηχανικών. Σήμερα, ωστόσο, η ψηφιοποίηση, η αυτοματοποίηση και οι νέες τεχνολογίες οδηγούν στη δημιουργία νέων και περισσότερο εξειδικευμένων ρόλων. «Σύμφωνα με φετινή έρευνα της εταιρείας ανθρώπινου δυναμικού Randstad, οι μηχανικοί εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις πιο περιζήτητες επαγγελματικές κατηγορίες στην αγορά εργασίας», σημειώνει η Ελένη Αλπανίδου, σύμβουλος σταδιοδρομίας της Orientum και περιγράφει ένα από τα πιο σύγχρονα επαγγέλματα του 2ου πεδίου που είναι ο BIM Engineer (Building Information Modeling Engineer).
«Θεωρείται μία από τις πιο ανερχόμενες ειδικότητες στον χώρο των κατασκευών, καθώς συντονίζει αρχιτέκτονες και μηχανικούς μέσα από ένα κοινό ψηφιακό περιβάλλον εργασίας. Πρόκειται για ένα επάγγελμα στο οποίο ο μηχανικός δημιουργεί ψηφιακά τρισδιάστατα μοντέλα κτιρίων και τεχνικών έργων προτού ακόμη ξεκινήσει η κατασκευή τους, ενσωματώνοντας αρχιτεκτονικά σχέδια, ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, συστήματα κλιματισμού και δίκτυα υποδομών. Με αυτό τον τρόπο συμβάλλει στον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων και επομένως στη μείωση του κόστους και των καθυστερήσεων», σημειώνει η κ. Αλπανίδου. Οι σπουδές που –μεταξύ άλλων– οδηγούν σε αυτό το επάγγελμα είναι αυτές του πολιτικού μηχανικού, του αρχιτέκτονα μηχανικού, του τοπογράφου μηχανικού, του μηχανολόγου μηχανικού και του ηλεκτρολόγου μηχανικού.
Το επάγγελμα του μηχανικού αυτοματισμού συγκαταλέγεται στα πιο περιζήτητα, καθώς σχεδιάζει και αναπτύσσει αυτοματοποιημένα συστήματα παραγωγής, βιομηχανικά ρομπότ και «έξυπνες» γραμμές παραγωγής.
Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση αλλάζει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα εργοστάσια και οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Το επάγγελμα του μηχανικού αυτοματισμού (automation engineer) συγκαταλέγεται στα πιο περιζήτητα, εξηγούν οι ειδικοί στον επαγγελματικό προσανατολισμό, καθώς σχεδιάζει και αναπτύσσει αυτοματοποιημένα συστήματα παραγωγής, βιομηχανικά ρομπότ και «έξυπνες» γραμμές παραγωγής. Παράλληλα, αξιοποιεί τεχνολογίες με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας, της ασφάλειας και της ποιότητας των προϊόντων. «Σε μια βιομηχανία τροφίμων, ο μηχανικός αυτοματισμού μπορεί να σχεδιάσει μια γραμμή παραγωγής όπου αισθητήρες και ρομποτικοί βραχίονες αναλαμβάνουν τη συσκευασία και τον ποιοτικό έλεγχο των προϊόντων», αναφέρει ενδεικτικά ο κ. Παυλάκος τονίζοντας ότι σε αυτό το επάγγελμα οδηγούν σπουδές όπως του ηλεκτρολόγου μηχανικού, του μηχανικού υπολογιστών, του μηχανολόγου μηχανικού και του μηχανικού Η/Υ.
Πέρα από την Ιατρική και τη Φαρμακευτική
Εκτός από τα πιο δημοφιλή επαγγέλματα –γιατροί, φαρμακοποιοί, βιολόγοι– στα οποία στρέφονται οι υποψήφιοι μέσα από τις σπουδές τους, η νέα εποχή φέρνει και νέες εξειδικεύσεις. Στο 3ο επιστημονικό πεδίο, των επιστημών υγείας και ζωής, αντικείμενα που συνδυάζουν τη βιολογία, την υγεία και την τεχνολογία όπως αυτό του αναλυτή βιοπληροφορικής (bioinformatics analyst) έρχονται να δώσουν επαγγελματική διέξοδο σε υποψηφίους που θα επιλέξουν τον γρήγορα αναπτυσσόμενο τομέα των βιοεπιστημών.
«Ο αναλυτής βιοπληροφορικής χρησιμοποιεί εργαλεία πληροφορικής και στατιστικής για να αναλύσει τεράστιους όγκους γενετικών δεδομένων. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στον εντοπισμό γενετικών μεταλλάξεων που σχετίζονται με συγκεκριμένες ασθένειες, αλλά και στην ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών», τονίζει ο κ. Μιχαλούλης σημειώνοντας ότι στο συγκεκριμένο επάγγελμα μπορεί να οδηγηθεί κάποιος μέσα από σπουδές Βιολογίας, Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής, Βιοτεχνολογίας, Βιοχημείας, Φαρμακευτικής και Πληροφορικής με εφαρμογές στη Βιοϊατρική.
Ο ειδικός φαρμακοεπαγρύπνησης είναι υπεύθυνος για τη συλλογή, την αξιολόγηση και τη διερεύνηση αναφορών που σχετίζονται με πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων, συμβάλλοντας στην προστασία της δημόσιας υγείας.
Εξίσου πρωτοποριακό επάγγελμα στον χώρο της υγείας εξελίσσεται ο ειδικός φαρμακοεπαγρύπνησης. «Οταν ένα φάρμακο λάβει έγκριση και κυκλοφορήσει στην αγορά, η παρακολούθησή του δεν σταματά. Αντίθετα, οι φαρμακευτικές εταιρείες και οι αρμόδιες Αρχές συνεχίζουν να συλλέγουν στοιχεία για την ασφάλειά του από εκατομμύρια ασθενείς που το χρησιμοποιούν στην καθημερινή κλινική πράξη. Ο ειδικός φαρμακοεπαγρύπνησης είναι υπεύθυνος για τη συλλογή, την αξιολόγηση και τη διερεύνηση αναφορών που σχετίζονται με πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων, συμβάλλοντας στην προστασία της δημόσιας υγείας», εξηγεί ο κ. Παυλάκος. Οι βασικές σπουδές που οδηγούν σε αυτό το επάγγελμα είναι η Φαρμακευτική, η Ιατρική, η Βιολογία και η Χημεία.
Οικονομικές επιστήμες και τεχνολογία πάνε μαζί
Οι οικονομικές επιστήμες συνδυάζονται όλο και περισσότερο με την τεχνολογία, τα δεδομένα και τη διοίκηση σύνθετων επιχειρησιακών συστημάτων. Ανάμεσα στα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη ζήτηση στο 4ο επιστημονικό πεδίο είναι του υπεύθυνου εφοδιαστικής αλυσίδας (supply chain director), που στα καθήκοντά του είναι ο συντονισμός ολόκληρης της εφοδιαστικής αλυσίδας μιας επιχείρησης: από τις προμήθειες, τις αποθήκες και τις μεταφορές μέχρι τη διανομή και τη διαχείριση αποθεμάτων.
«Η σημασία του ρόλου έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η αποτελεσματική διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας επηρεάζει άμεσα το κόστος, την ανταγωνιστικότητα και την εξυπηρέτηση των πελατών. Σπουδάζοντας Διοίκηση Επιχειρήσεων, Βιομηχανική Διοίκηση και Τεχνολογία στο ΠΑΠΕΙ, Διοικητική Επιστήμη και Τεχνολογία, Ναυτιλιακές Σπουδές ή Διοίκηση Εφοδιαστικής Αλυσίδας στο ΔΙΠΑΕ, οι υποψήφιοι μπορούν να εξασφαλίσουν μία εργασία με προοπτικές», αναφέρει ο κ. Μιχαλούλης.
Με δεδομένο ότι οι επιχειρήσεις σήμερα δεν αξιολογούνται μόνο με βάση τα οικονομικά τους αποτελέσματα, αλλά και με βάση τον τρόπο που επηρεάζουν την κοινωνία και το περιβάλλον, ο ίδιος αναφέρεται στο επάγγελμα του στελέχους που σχεδιάζει και υλοποιεί τη στρατηγική εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και βιώσιμης ανάπτυξης ενός οργανισμού (CSR manager). Ασχολείται με δράσεις που προάγουν την κοινωνική προσφορά, τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη, καθώς και με πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη θετική επίδραση της εταιρείας στην κοινωνία και στο περιβάλλον. «Ενδεικτικά, μπορεί να συντονίζει προγράμματα εθελοντισμού εργαζομένων, δράσεις στήριξης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, πρωτοβουλίες για την ισότητα στον χώρο εργασίας ή προγράμματα που συμβάλλουν στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μιας επιχείρησης», εξηγεί ο κ. Μιχαλούλης.
Η γνώση των σύγχρονων επαγγελμάτων και των τάσεων της αγοράς εργασίας μπορεί να βοηθήσει τους νέους να δουν περισσότερες δυνατότητες και να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη σιγουριά τα επόμενα βήματά τους.
«Ο ρόλος αυτός είναι σημαντικός σε μεγάλες επιχειρήσεις, πολυεθνικούς οργανισμούς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, συμβουλευτικές εταιρείες βιώσιμης ανάπτυξης και διεθνείς οργανισμούς. Στην αγορά εργασίας εμφανίζεται συχνότερα με τίτλους όπως CSR Manager ή CSR Specialist, ενώ σε αρκετές επιχειρήσεις οι σχετικές αρμοδιότητες εντάσσονται πλέον σε θέσεις όπως ESG Specialist, αντανακλώντας τη διαρκώς αυξανόμενη σημασία της βιωσιμότητας και της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας», προσθέτει ο ίδιος. Ενδεικτικές σπουδές που οδηγούν στο επάγγελμα του υπεύθυνου εταιρικής κοινωνικής ευθύνης είναι η Διοίκηση Επιχειρήσεων, οι Οικονομικές Επιστήμες, οι Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές, η Κοινωνική Πολιτική και το Περιβάλλον.
Συνοψίζοντας τις σύγχρονες επαγγελματικές επιλογές που έχουν μπροστά τους οι σημερινοί υποψήφιοι των Πανελλαδικών Εξετάσεων, ο Νίκος Παυλάκος τονίζει πως οι επιλογές που ανοίγει μια σχολή είναι συχνά πολύ περισσότερες από όσες φαντάζονται οι περισσότεροι υποψήφιοι. «Η επιλογή σπουδών δεν είναι μια απόφαση που αφορά μόνο τα επόμενα τέσσερα ή πέντε χρόνια, αλλά μια αφετηρία για το επαγγελματικό μέλλον κάθε μαθητή. Η γνώση των σύγχρονων επαγγελμάτων και των τάσεων της αγοράς εργασίας μπορεί να βοηθήσει τους νέους να δουν περισσότερες δυνατότητες και να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη σιγουριά τα επόμενα βήματά τους».
