Προγράμματα κοινωνικής κατοικίας, αντικίνητρα και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, κίνητρα για να ανοίξουν κλειστά ακίνητα, αλλά και φορολογικά αντικίνητρα για όσα παραμένουν κλειστά, περιλάμβαναν τα προγράμματα στεγαστικής πολιτικής της Κροατίας, της Ισπανίας και της Ιρλανδίας, που επελέγησαν ως «καλύτερες πρακτικές» στην Ευρωζώνη και παρουσιάστηκαν προχθές Παρασκευή στο Eurogroup της Λευκωσίας.
Η πρωτοβουλία ήταν του προέδρου του Eurogroup Κυριάκου Πιερρακάκη, που έβαλε για πρώτη φορά στο τραπέζι του Eurogroup τη στεγαστική κρίση, ένα θέμα το οποίο βασανίζει όλη την Ευρώπη και έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο προτάσεων σε επίπεδο Κομισιόν και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Προς το παρόν το Eurogroup δεν εξετάζει σχέδιο δράσης, αν και τίποτα δεν μπαίνει τυχαία στο τραπέζι του. Οι υπουργοί απλώς ενημερώθηκαν για τα παραδείγματα των τριών χωρών προς μίμηση ή όχι. Βεβαίως, ο κ. Πιερρακάκης φρόντισε να επισημάνει ότι δεν υπάρχει μία συνταγή που κάνει για όλους και η κάθε χώρα πρέπει να αναζητήσει τις δικές της πολιτικές. Αφησε, όμως, παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινών μέτρων, λέγοντας ότι «τις λύσεις τις ανακοινώνεις όταν έχουν ωριμάσει».
Πηγή του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης διαβεβαίωνε ότι επ’ ουδενί εξετάζεται η υιοθέτηση από την Ελλάδα του μέτρου της φορολόγησης των κλειστών ακινήτων.
Σε κάθε περίπτωση, πηγή του οικονομικού επιτελείου της ελληνικής κυβέρνησης διαβεβαίωνε ότι επ’ ουδενί εξετάζεται η υιοθέτηση από την Ελλάδα του μέτρου της φορολόγησης των κλειστών ακινήτων. Εχει ήδη απορριφθεί από το 2025, άλλωστε, λένε. Προφανώς, δεν θα επανέλθει ενόψει εκλογών.
Εν μέσω ενός πολύ ασταθούς περιβάλλοντος, που της έδωσε αφορμή να αναζητήσει εκ νέου μια αυτοδύναμη και ισχυρή ταυτότητα, η Ε.Ε. θα χρειαστεί να πείσει πρώτα απ’ όλα τους πολίτες της για τη χρησιμότητά της και η στεγαστική πολιτική είναι ένα εργαλείο σε αυτή την κατεύθυνση.
Στο σχετικό σημείωμα της Κομισιόν προς το Eurogroup επισημαίνεται η επίμονη άνοδος του κόστους κατοικίας από το 2014 που, σε συνδυασμό με την άνοδο του κόστους δανεισμού, έχει καταστήσει απρόσιτη τη στέγη για όλο και περισσότερους Ευρωπαίους πολίτες.Η Επιτροπή επισημαίνει σε κάθε τόνο ότι το ζητούμενο είναι η αύξηση της προσφοράς και η αποφυγή της τόνωσης της ζήτησης (όπως έκανε η ελληνική κυβέρνηση τα προηγούμενα χρόνια, με τα προγράμματα «Σπίτι μου»).
Η Ε.Ε. τάσσεται κατά της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης της ιδιοκτησίας κατοικίας, γιατί αποτρέπει τη διοχέτευση των αποταμιεύσεων σε πιο παραγωγικές επενδύσεις.
Καλοπροαίρετες στεγαστικές πολιτικές μπορεί να έχουν αρνητικά αποτελέσματα, σημειώνει με νόημα, ενώ προσθέτει ότι η κοινωνική κατοικία είναι ένα ζωτικής σημασίας εργαλείο για την αύξηση της προσφοράς και για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η Επιτροπή τάσσεται ακόμη κατά της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης της ιδιοκτησίας κατοικίας, μεταξύ άλλων και γιατί αποτρέπει τη διοχέτευση των αποταμιεύσεων σε πιο παραγωγικές επενδύσεις.
Οσο για τα ενοίκια, η Κομισιόν επισημαίνει ότι σε πολλές πόλεις, όπως η Βουδαπέστη, η Λισσαβώνα, το Βουκουρέστι και η Πράγα, απορροφούν πάνω από το 50% του μέσου εισοδήματος. Η Ελλάδα, με πάνω από 60% συνολικά, κατέχει την 3η υψηλότερη θέση στην Ε.Ε. στον λόγο ενοικίου προς εισόδημα που δαπανά ένα νοικοκυριό δύο εργαζομένων για ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων.
Γενικά, τα συνολικά στατιστικά στοιχεία για τη στέγη που δημοσίευσε η Eurostat την περασμένη εβδομάδα δείχνουν ότι αν το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι οξύ, για την Ελλάδα είναι οξύτερο. Συγκεκριμένα:
• H Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε. όσον αφορά το ποσοστό του πληθυσμού που υφίσταται υπερβολική επιβάρυνση για να αντιμετωπίσει το κόστος στέγασης: 26,4%, έναντι μέσου όρου της Ε.Ε. 7,7%.
• Επίσης, κατέχει την 5η υψηλότερη θέση όσον αφορά την αύξηση των ενοικίων τον Απρίλιο, σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους: 7,6% έναντι 2,7% του μέσου όρου των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε.
• Ο λόγος τιμών κατοικίας προς εισόδημα των Ελλήνων σημείωσε τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ε.Ε. το 2024 (τελευταία χρονιά που έχει διαθέσιμα στοιχεία η Eurostat) και συγκεκριμένα αυξήθηκε κατά 4,8%, όταν στην Ε.Ε. μειώθηκε κατά 2,2% κατά μέσον όρο.
• Ακόμη, η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση ως προς το ποσοστό του πληθυσμού με ληξιπρόθεσμες οφειλές στεγαστικών δανείων ή καθυστέρηση ενοικίων. Το ποσοστό ανέρχεται σε 10,6%, έναντι μέσου όρου 3,4% στην Ε.Ε.
• Στη δεύτερη θέση, τέλος, μετά την Κροατία, βρίσκεται η Ελλάδα όσον αφορά τη μέση ηλικία των νέων που φεύγουν από το πατρικό τους σπίτι: φτάνουν σχεδόν στα 31 χρόνια, έναντι μέσου όρου της Ε.Ε. στα 26,4 χρόνια.
