Τάκης Παππάς

«Σκάνδαλο» είναι ένα γεγονός ή μια συμπεριφορά που προκαλεί δημόσια αγανάκτηση επειδή θεωρείται νομικά παράνομη και ηθικά απαράδεκτη.

Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με κρίσεις που μοιράζονται ένα βασικό κοινό χαρακτηριστικό: προήλθαν από εξωτερικούς παράγοντες και εκδηλώθηκαν σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας.

Για πολλούς δημοκράτες ανά τον κόσμο, η ανατροπή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και η θανάτωση του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στο Ιράν προκάλεσαν αυθόρμητη ανακούφιση, ακόμη και χαρά.

Η κυβέρνηση, θεωρώντας ότι υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης συγκεκριμένων συνταγματικών διατάξεων, επέλεξε να ανοίξει το ζήτημα σε δημόσια πολιτική διαβούλευση με σαφή χρονική απόσταση από τις επόμενες εκλογές.

Αν μια σύγχρονη δημόσια ομιλία μπορεί να χαρακτηριστεί «ιστορική», τότε η ομιλία του πρωθυπουργού του Καναδά στο πρόσφατο φόρουμ του Νταβός ανήκει δικαίως σε αυτήν την κατηγορία.

Η περιφρόνηση του Τραμπ προς την Ευρώπη και τους ηγέτες της φάνηκε από την πρώτη στιγμή της δεύτερης προεδρίας του, όταν δεν τους προσκάλεσε στην ορκωμοσία του, στέλνοντας μήνυμα ψυχρότητας και ρήξης.

Για τους περισσότερους πολίτες των φιλελεύθερων δημοκρατιών, στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν, η καταδίκη ενός ξένου δικτάτορα είναι συνήθως εύκολη υπόθεση. Διότι εκεί τα όρια μοιάζουν καθαρά: ακυρωμένες εκλογές, καταστολή πολιτικών αντιπάλων, ανεξέλεγκτη χρήση κρατικής βίας, εξουσία χωρίς λογοδοσία.

Οπως ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωί για να ανακαλύψει ότι είχε μεταμορφωθεί σε ένα γιγάντιο έντομο, έτσι και μέσα στο 2025 ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι η Αμερική είχε μεταβληθεί –σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη– από φιλελεύθερη δημοκρατία σε υπόδειγμα ανελεύθερου λαϊκισμού.

Οταν ανέλαβε την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου το 1997, ο Τόνι Μπλερ μπορεί να μη διέθετε καμία προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία, αλλά είχε πλήρη επίγνωση ότι στην πολιτική το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι οι άνθρωποι – δηλαδή, οι συνεργάτες που επιλέγει ο ηγέτης.

Στη σημερινή Ελλάδα, δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί πολιτικοί –όπως και ορισμένοι που απλώς φαντάζονται ότι είναι ή που αισθάνονται πως «η Ιστορία τούς χρωστάει κάτι»– σκέφτονται να ιδρύσουν κόμμα.

Παρά τους τόνους μελάνι που έχουν χυθεί για να εξηγηθεί ο σύγχρονος λαϊκισμός, λίγοι τον έχουν περιγράψει τόσο καθαρά όσο ο Στιβ Μπάνον, πρώην επικεφαλής στρατηγικής του Λευκού Οίκου, σε μία πρόσφατη (23.10.2025) συνέντευξη στον Economist.

Η πολιτική συνθήκη που ονομάζεται «φιλελευθερισμός» δεν προέκυψε από επαναστάσεις, ούτε φυσικά γεννήθηκε μονομιάς.