Ρήγμα στους κόλπους της κυβέρνησης Τραμπ άνοιξε το μνημόνιο συνεννόησης με το Ιράν, αναφέρουν δημοσιεύματα αμερικανικών Μέσων, τα οποία εμφανίζουν τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο στα δύο άκρα της διελκυστίνδας. Οι δύο άνδρες θεωρούνται οι πιθανότεροι διεκδικητές του προεδρικού χρίσματος των Ρεπουμπλικανών στις προεδρικές εκλογές του 2028. Ρεπορτάζ της ιστοσελίδας Axios αναφέρει ότι σε σειρά συσκέψεων υπό την προεδρία Τραμπ πριν από τη συμφωνία επί του μνημονίου, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις γύρω από την ετοιμότητα της ιρανικής ηγεσίας να κάνει σοβαρές υποχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμά της.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν ο Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ. Αντίθετα, ο Τζέι Ντι Βανς και οι απεσταλμένοι του Λευκού Οίκου Τζον Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ εισηγούνταν την αποδοχή της προκαταρκτικής συμφωνίας. Οι τρεις άνδρες θα βρεθούν την Παρασκευή στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας για την επίσημη υπογραφή του μνημονίου. Την ιρανική πλευρά θα εκπροσωπήσουν ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ και ο ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί.
Η ατζέντα συνομιλιών
Το προηγούμενο εικοσιτετράωρο ο Αμερικανός αντιπρόεδρος επιδόθηκε σε ράλι τηλεοπτικών εμφανίσεων όπου υπερασπίστηκε το μνημόνιο, αν και αναγνώρισε ότι είναι «γενικόλογο» και πως τα κρίσιμα ζητήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και της άρσης των αμερικανικών κυρώσεων θα κριθούν στον δεύτερο γύρο των διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα ξεκινήσουν την Παρασκευή στην Ελβετία.
Μιλώντας στο CNBC είπε ότι οι ΗΠΑ προσδοκούν να μην επιβάλει το Ιράν διόδια στα Στενά του Ορμούζ, αν και η Τεχεράνη επιμένει για ένα σύστημα «τελών ναυσιπλοΐας», σε σύμπραξη με το Ομάν. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Fox News, ο Βανς αποκάλυψε ότι το Ιράν θα ωφεληθεί, εφόσον όλα πάνε καλά στο πυρηνικό ζήτημα, από ένα ταμείο επενδύσεων με κεφάλαια 300 δισ. δολαρίων, τα οποία θα προέρχονται κατά κύριο λόγο από αραβικές χώρες του Κόλπου, διευκρινίζοντας πάντως ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να το προικοδοτήσουν.
Νέα πυρά του Αμερικανού προέδρου κατά Νετανιάχου για τον πόλεμο στον Λίβανο.
Σύμφωνα πάντως με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στο Ιράν να αρχίσει να πωλεί πετρέλαιο και άλλα καύσιμα αμέσως μετά τη συμφωνία. Οι μετασεισμικές δονήσεις από το μνημόνιο συνεννόησης, που εξακολουθούσε να μην έχει δημοσιοποιηθεί χθες το βράδυ, έφθασαν και στην Τεχεράνη. Η γαλλική Le Monde αναφέρει ότι το Μέτωπο για τη Σταθερότητα και την Ισλαμική Επανάσταση απορρίπτει τη συμφωνία, θεωρώντας την αδικαιολόγητα υποχωρητική έναντι των ΗΠΑ.
Την Κυριακή, 16 βουλευτές συμμετείχαν σε νυχτερινή διαδήλωση εναντίον της συμφωνίας, όπου τα συνθήματα στρέφονταν εναντίον των Καλιμπάφ και Αραγκτσί. Πάντως, το ρεπορτάζ σημειώνει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης και ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ άναψαν πράσινο φως στο μνημόνιο.
Υπερασπιζόμενος την υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες, στο περιθώριο της συνόδου της ομάδας G7, στο Εβιάν: «Το μόνο ζήτημα που έχει σημασία για μένα είναι να μην αποκτήσει ποτέ το Ιράν πυρηνικά όπλα και αυτό δηλώνεται ξεκάθαρα στο μνημόνιο». Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τους Ιρανούς «περνούν τώρα σε δεύτερη φάση» και εμφανίστηκε θετικά διακείμενος στην πρόταση Ρεπουμπλικανών βουλευτών να στείλει το μνημόνιο στο Κογκρέσο.
Χεζμπολάχ και Αλ Σάρα
Σε άλλες δηλώσεις του άσκησε εκ νέου κριτική στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, τονίζοντας ότι «πρέπει να είναι πιο υπεύθυνος» στον Λίβανο. «Δεν είναι ανάγκη να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις ένα άτομο της Χεζμπολάχ», είπε, ενώ εξέφρασε την άποψη ότι καλύτερα θα ήταν να αντιμετωπίσει τη σιιτική οργάνωση όχι το Ισραήλ, αλλά οι δυνάμεις του Σύρου προέδρου (και πρώην τζιχαντιστή) Αχμεντ αλ Σάρα. Λίγο νωρίτερα, ο Αμπάς Αραγκτσί είχε απαιτήσει την άμεση αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, τονίζοντας ότι «η όποια στρατιωτική επίθεση του σιωνιστικού καθεστώτος κατά του Λιβάνου και η συνέχιση της κατοχής στα λιβανέζικα εδάφη θα θεωρηθούν παραβίαση του πρωτοκόλλου».
Ο δωδεκάλογος του μνημονίου και τι ισχύει για τα πυρηνικά
Δώδεκα όρους φαίνεται ότι θα περιλαμβάνει η αρχική συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η οποία αναμένεται να υπογραφεί επισήμως την Παρασκευή και θέτει τις βάσεις για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν – ΗΠΑ και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12. Το μνημόνιο κατανόησης ανοίγει παράλληλα τον δρόμο για τη διεξαγωγή συνομιλιών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Εκκρεμότητες
Η αρχική αυτή σύγκλιση μεταθέτει για το επόμενο στάδιο το ακανθώδες ζήτημα της διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Μετά την επίσημη υπογραφή, οι δύο πλευρές θα εισέλθουν σε μια εντατική διαπραγματευτική περίοδο 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη μιας οριστικής και συνολικής συμφωνίας που θα ρυθμίζει τόσο τις διμερείς τους σχέσεις όσο και το πυρηνικό ζήτημα.
Σύμφωνα με το Channel 12, οι όροι του μνημονίου προβλέπουν:
1. Το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα σταματήσουν τις εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
2. Το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
3. Οι ΗΠΑ και το Ιράν δεσμεύονται να επιλύσουν το ζήτημα του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου.
4. Οι δύο πλευρές θα συζητήσουν το θέμα του εμπλουτισμού και τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.
5. Το Ιράν θα διατηρήσει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις.
6. Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις και δεν θα αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
7. Το Ιράν θα εξασφαλίσει την ασφαλή και δωρεάν διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες.
8. Οι ΗΠΑ υποχρεούνται να αποδεσμεύσουν τα «παγωμένα» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αμέσως μετά την εφαρμογή του μνημονίου.
9. Εφόσον επιτευχθεί τελική συμφωνία, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους εντός 30 ημερών και θα καταργήσουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν.
10. Οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει σχέδιο δημιουργίας ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
11. Οι ΗΠΑ θα χορηγήσουν στο Ιράν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για την πώληση πετρελαίου κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
12. Θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και του Ομάν με τη συμμετοχή αντιπροσώπων χωρών του Κόλπου για τον καθορισμό ρυθμίσεων σχετικά με τη ναυτιλία και τις θαλάσσιες υπηρεσίες.
Στη δημοσιότητα
Οταν ο Ντόναλντ Τραμπ ρωτήθηκε για το κείμενο της συμφωνίας, την οποία έχει ήδη υπογράψει ηλεκτρονικά, υποσχέθηκε πάλι ότι θα το δώσει στη δημοσιότητα. «Οχι μόνο θα τη δημοσιοποιήσω, σίγουρα θα δώσω συνέντευξη Τύπου και θα σας τη διαβάσω μέχρι κεραίας, για να είμαι σίγουρος ότι ο Τύπος θα την καλύψει σωστά». Από την πλευρά του, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε ότι η Χεζμπολάχ δεν συμπεριλαμβάνεται στο μνημόνιο, παρότι η Τεχεράνη επιμένει ότι το Ισραήλ πρέπει να σταματήσει τις επιθέσεις στον Λίβανο λόγω της συμφωνίας. Μάλιστα, η Χεζμπολάχ ισχυρίζεται ότι το Ιράν τής είχε υποσχεθεί ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία για τα πυρηνικά αν το Ισραήλ δεν αποχωρήσει πρώτα από τον Λίβανο. Ωστόσο, ο Χάκαμπι τόνισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έχει ξεκαθαρίσει ότι αυτά τα δύο θέματα δεν συνδέονται μεταξύ τους.
