Ακροβατώντας ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη γιόρτασε τα ογδοηκοστά γενέθλιά του ο Ντόναλντ Τραμπ προχθές, Κυριακή. Λίγα λεπτά προτού ξεκινήσει το υπερθέαμα πολεμικών τεχνών που οργανώθηκε προς τιμήν του στον περίβολο του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος, φανερά ανακουφισμένος, ανακοίνωσε με ανάρτησή του την επίτευξη προκαταρκτικής συμφωνίας με το Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ολοκληρώθηκε. Συγχαρητήρια σε όλους. Με αυτή τη συμφωνία εξουσιοδοτώ το άνοιγμα, χωρίς διόδια, των Στενών του Ορμούζ και την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού (των ιρανικών λιμανιών). Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Ας αρχίσει η ροή του πετρελαίου!». Με αυτά τα λόγια ο Τραμπ γνωστοποίησε ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συνομολόγησαν μνημόνιο συνεννόησης, πρώτο βήμα για μια συνεκτική συμφωνία ειρήνευσης. Προσερχόμενος χθες στο Εβιάν της Γαλλίας για τη σύνοδο κορυφής της ομάδας G7 δήλωσε ότι «η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί και τα Στενά άρχισαν να λειτουργούν». Αμερικανός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι το μνημόνιο υπέγραψαν ηλεκτρονικά από αμερικανικής πλευράς ο Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ενώ από ιρανικής ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ.
Το κείμενο του μνημονίου δεν είχε επισημοποιηθεί μέχρι χθες το βράδυ και αναμενόταν να δοθεί στη δημοσιότητα την Παρασκευή, όταν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν προβλέπεται να το υπογράψουν επισήμως στη Γενεύη. Εγινε γνωστό, όμως, ότι προβλέπει παράταση της εκεχειρίας κατά τουλάχιστον 60 ημέρες, στη διάρκεια των οποίων θα διεξαχθούν εντατικές διαπραγματεύσεις για τα πιο δύσκολα προβλήματα, που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεμπχάζ Σαρίφ επισήμανε ότι οι δύο πλευρές δεσμεύθηκαν «στον άμεσο και διαρκή τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», όπου το Ισραήλ διεξάγει φονικές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ. Η συμπερίληψη του Λιβάνου συνιστά μεγάλη επιτυχία του Ιράν, που επέμενε ιδιαίτερα σε αυτό το σημείο προκειμένου να προστατέψει τον σημαντικότερο περιφερειακό σύμμαχό του. Με χθεσινή ανακοίνωσή της η Χεζμπολάχ καλωσόρισε το μνημόνιο συνεννόησης και ευχαρίστησε την Τεχεράνη για τη σθεναρή στάση της.
Τα διεθνή πρακτορεία ανέφεραν ότι οι εχθροπραξίες στον Λίβανο περιορίστηκαν αισθητά χθες, αλλά αυτό το θέμα δεν παύει να αντιπροσωπεύει την πιο επικίνδυνη νάρκη, που απειλεί να ανατινάξει τον επιχειρούμενο ιστορικό συμβιβασμό ΗΠΑ – Ιράν. Ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ Ισραελ Κατς εξέδωσε χθες ανακοίνωση τονίζοντας ότι ο στρατός του θα παραμείνει στις «ζώνες ασφαλείας» που έχει δημιουργήσει εντός του Λιβάνου, της Γάζας και της Συρίας «επ’ αόριστον» και ότι έχει συνεννοηθεί επ’ αυτού με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δέχεται διασταυρούμενα πυρά από την αντιπολίτευση και κυβερνητικούς συμμάχους του για την αμερικανοϊρανική συμφωνία, η οποία κλείστηκε ερήμην της χώρας του. Ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ υπογράμμισε ότι «η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει», ενώ ο πρώην πρωθυπουργός και νυν αρχηγός της αντιπολίτευσης Ναφτάλι Μπένετ τη χαρακτήρισε «επικίνδυνη καμπή για την ασφάλεια του Ισραήλ».
Το Ισραήλ προειδοποιεί ότι δεν θα αποσύρει τις δυνάμεις του από τον Λίβανο, απειλώντας να εκτροχιάσει την προσέγγιση Ουάσιγκτον – Τεχεράνης.
Την Κυριακή, ο ισραηλινός στρατός έθεσε σε κίνδυνο την κυοφορούμενη αμερικανοϊρανική συμφωνία, βομβαρδίζοντας νότια προάστια της Βηρυτού που αποτελούν προπύργια της Χεζμπολάχ. Ο Ντόναλντ Τραμπ αποδοκίμασε την ισραηλινή επίθεση, κάλεσε το Ιράν σε αυτοσυγκράτηση για να μην καταρρεύσει η συμφωνία και αποκάλεσε τον Νετανιάχου «πολύ δύσκολο τύπο» στη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης με τους New York Times. «Για να είμαι ειλικρινής, θα έπρεπε να μου είναι ευγνώμων γιατί αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, το Ισραήλ θα πάψει να υπάρχει μέσα σε δύο ώρες», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
«Χωροφύλακες»
Στην ίδια συνέντευξη προειδοποίησε ότι αν τελικά αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, οι ΗΠΑ μπορεί να επανέλθουν στον πόλεμο ή να γίνουν «οι χωροφύλακες της Μέσης Ανατολής», στέλνοντας ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων και πυρηνικών όπλων, με αντάλλαγμα να εισπράττουν το 20% από τα πετρελαϊκά έσοδα των αραβικών κρατών. Δεν διευκρίνισε, όμως, αν έχει εξασφαλίσει τη συναίνεση των εν λόγω κρατών για μια τέτοια λύση, η οποία θα μετέτρεπε ουσιαστικά τα αμερικανικά στρατεύματα της περιοχής σε μισθοφορική δύναμη.
Σε άλλο σημείο της συνέντευξης έδειξε κάποια ελαστικότητα στο θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να υπάρξει εμπλουτισμός ουρανίου, αρκεί να ήταν σε επίπεδα που δεν θα επέτρεπαν τη στρατιωτική χρησιμοποίησή του και ότι θα επιβάλλονταν αυστηρότατοι έλεγχοι από τη Διεθνή Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας.
Το ιρανικό πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το μνημόνιο, η διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά θα γίνεται από το Ιράν σε συνεργασία με το Ομάν και ότι θα υπάρξει ρήτρα για την επιβολή τελών, κάτι που μέχρι τώρα οι ΗΠΑ αρνούνται. Τέλος, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία ανακοίνωσαν ότι είναι έτοιμες να άρουν τις κυρώσεις εφόσον υπάρξουν «ξεκάθαρα βήματα που θα μπορούν να επιβεβαιωθούν» για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματός του.
