«Ημουν βαθιά μέσα στη θάλασσα, έπνιγα την ύπαρξή μου στη σπανακόπιτα και στο ελληνικό ροζέ κρασί. Ηταν φανταστικά». Σε αυτήν τη γαστριμαργική νιρβάνα, στη διάρκεια των περυσινών καλοκαιρινών διακοπών του, έμαθε ο διάσημος Αμερικανός κωμικός Στίβεν Κολμπέρ ότι το κανάλι του, CBS, αποφάσισε να διακόψει την εκπομπή του, «The Late Show». Η επίσημη εκδοχή ήταν ότι οι λόγοι είναι οικονομικοί.
Η δικαστική διαμάχη
Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, ήταν εξόχως ύποπτη και πολλοί πιστεύουν ότι έπεσε θύμα της σύγκρουσης του καναλιού με τον Ντόναλντ Τραμπ. Οταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε μήνυση στην Paramount, τη μητρική εταιρεία του CBS, κατηγορώντας την ότι παραποίησε μια συνέντευξη της Κάμαλα Χάρις, η εταιρεία αποφάσισε να συμβιβαστεί εξωδικαστικά καταβάλλοντας 16 εκατ. δολάρια. Η επικείμενη συγχώνευση της Paramount με τη Skydance Media, ύψους 8 δισ. δολαρίων, που απαιτούσε τη συναίνεση της κυβέρνησης Τραμπ, ώθησε τον Κολμπέρ να καταγγείλει on air «παχυλή δωροδοκία». Λίγες ημέρες αργότερα ήρθε η ανακοίνωση του καναλιού ότι η εκπομπή διακόπτεται. Ο Αμερικανός πρόεδρος πανηγύρισε, ισχυριζόμενος ότι η τηλεθέαση του Κολμπέρ είναι μικρότερη και από το ταλέντο του. Στην πραγματικότητα, 2,4 εκατ. τηλεθεατές παρακολουθούσαν κατά μέσον όρο το «The Late Show». Ηταν η δημοφιλέστερη εκπομπή του είδους, το οποίο περνάει πάντως συνολικά μεγάλη κρίση. Οταν λίγες εβδομάδες αργότερα ο Κολμπέρ ανακοίνωσε την εξέλιξη ενώπιον του κοινού, χρειάστηκε να επαναλάβει το γύρισμα δύο φορές γιατί οι θεατές πίστεψαν ότι επρόκειτο για αστείο, κομμάτι του σεναρίου.
Η «αυτοψία»
Εχω βρεθεί κι εγώ σε αυτό το κοινό. Το μόνο που χρειαζόταν ήταν να εγγραφείς σε μια λίστα και να περιμένεις να κληρωθείς. Η εκπομπή στην οποία συμμετείχα ήταν τον Μάιο του 2019 και θεωρείται από τις καλύτερες στην καριέρα του. Οχι μόνον εξαιτίας της συγκινητικής συζήτησης με τον ηθοποιό Κιάνου Ριβς για τον θάνατο («οι άνθρωποι που μας αγαπούν θα μας πεθυμήσουν φοβερά», απάντησε ο Ριβς στην ερώτησή του «Τι συμβαίνει όταν πεθαίνουμε;»), αλλά κι επειδή όταν εμφανίστηκε στο πλατό ο πρωταγωνιστής της σειράς «Breaking Bad», Μπράιαν Κράνστον, αποφάσισε να καλέσει όλους τους παρισταμένους να παρακολουθήσουν την παράστασή του που ανέβαινε μερικά μέτρα πιο κάτω. Ετσι, εκατοντάδες θεατές σηκωθήκαμε από τις θέσεις μας και κατηφορίσαμε τη λεωφόρο Μπρόντγουεϊ, ακολουθώντας τους Κολμπέρ και Κράνστον. Με τις κάμερες να τρέχουν δίπλα μας σταματήσαμε πρώτα στο κατάστημα με τα M&M’s, πάνω στα οποία είχαν τυπώσει τα πρόσωπά τους, μας μοίρασαν σάντουιτς και ποτά, και στη συνέχεια μπήκαμε στο θέατρο Μπελάσκο στους 44 δρόμους, όπου παρακολουθήσαμε το –υποψήφιο για πέντε βραβεία Τόνι– «Δίκτυο». Μόνο ο Κράνστον κέρδισε τελικά το θεατρικό βραβείο εκείνη τη χρονιά για την ερμηνεία του. Ηταν από αυτές τις στιγμές που η Νέα Υόρκη επαλήθευε τον τίτλο της ως της πόλης όπου όλα είναι δυνατά.
Ο μακρύς αποχαιρετισμός
Την Πέμπτη γράφτηκε ο επίλογος της εκπομπής στο θέατρο «Εντ Σάλιβαν», όπου γίνονταν τα γυρίσματα του «The Late Show». Είχε προηγηθεί μια περίοδος παρατεταμένου αποχαιρετισμού: από τον Μπαράκ Ομπάμα μέχρι και τους τέσσερις διασημότερους συναδέλφους του (Τζίμι Κίμελ, Τζίμι Φάλον, Σεθ Μέγερς, Τζον Ολιβερ), η γενική εκτίμηση ήταν ότι ο 62χρονος Κολμπέρ έκανε με ευαισθησία και βαθύ θρησκευτικό αίσθημα (είναι καθολικός) αυτό που δεν έκανε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Αγκάλιαζε παρηγορητικά τον μέσο Αμερικανό τηλεθεατή, καθησυχάζοντάς τον ότι όλα θα πάνε καλά.
Στρέφονται στα σόσιαλ – Οι τηλεθεατές της εκπομπής (του Κολμπέρ) μειώθηκαν κατά 9% και τα διαφημιστικά έσοδά της κατά 25% την τελευταία διετία. Πολλοί τηλεθεατές προτιμούν πλέον να παρακολουθούν ολιγόλεπτα αποσπάσματα της εκπομπής στα σόσιαλ μίντια. Σάρον Ουάξμαν, Διευθύνουσα σύμβουλος του διαδικτυακού περιοδικού The Wrap
Σε όσους αναρωτιόνταν πώς συμβιβάζονται η πίστη του και το βέβηλο, ανελέητο χιούμορ του, είχε μια αποστομωτική απάντηση: «H σχέση μεταξύ των δύο είναι πως ό,τι κι αν συμβεί, ποτέ δεν πρέπει να νιώθεις ηττημένος. Πρέπει να δείχνεις κατανόηση και να αντιμετωπίζεις τα πάντα υπό το φως της αιωνιότητας, να βρίσκεις έναν τρόπο να αγαπάς και να γελάς με τους άλλους».
Το μικρότερο από έντεκα παιδιά, γεννήθηκε στην Ουάσιγκτον και γνώρισε από πολύ μικρή ηλικία το πένθος, αφού ο πατέρας του και δύο αδέλφια του σκοτώθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα όταν ήταν δέκα ετών. Σπούδασε θέατρο στο Πανεπιστήμιο Νορθουέστερν του Ιλινόι και δημιούργησε μια ομάδα αυτοσχεδιασμού με την Εϊμι Σεντάρις, αδελφή του Ελληνοαμερικανού συγγραφέα Ντέιβιντ Σεντάρις.
Η τηλεοπτική του καριέρα ξεκίνησε με «ανταποκρίσεις» στην εκπομπή του Τζον Στιούαρτ και στη συνέχεια έγινε διάσημος δημιουργώντας μια ψεύτικη περσόνα, αυτή ενός σοβαροφανούς συντηρητικού σχολιαστή, στο Colbert Report. Το 2014 πήρε τα ηνία από τον οικοδεσπότη του «Late Show» Ντέιβιντ Λέτερμαν και στην αρχή φάνηκε να είναι έξω από τα νερά του. Σταδιακά όμως, ιδίως όταν ανέβηκε στην προεδρία ο Τραμπ, βρήκε τον βηματισμό του κι έγινε το late night show με την υψηλότερη τηλεθέαση.
Με δεδομένη την αδυναμία του Δημοκρατικού Κόμματος να ανασυνταχθεί μετά την ήττα των τελευταίων εκλογών και να προβάλει μια πειστική απάντηση στον Τραμπ, ο Κολμπέρ –και σε μικρότερο βαθμό ο Τζίμι Κίμελ– ανέλαβε τον ρόλο της αντιπολίτευσης. Στην πρόσφατη συνέντευξή του με τον Ομπάμα, ο Κολμπέρ τον ρώτησε μάλιστα πώς του φαίνεται η ιδέα να θέσει ο ίδιος ο παρουσιαστής υποψηφιότητα για πρόεδρος: «Σίγουρα θα είχες καλύτερες επιδόσεις από διάφορους που έχω δει», απάντησε δηκτικά ο Ομπάμα. «Είναι αυτό δήλωση υποστήριξης;» αναρωτήθηκε ο κωμικός. «Οχι, δεν είναι», τον έκοψε ο 44ος πρόεδρος των ΗΠΑ.
Υβρίδιο
H Σοφία ΜακΚλίνεν, καθηγήτρια Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, που έχει ασχοληθεί εκτενώς με την πολιτική σάτιρα, εκτιμά πως ο Κολμπέρ επαναπροσδιόρισε την έννοια του πατριωτισμού στις ΗΠΑ. «Πολλοί κωμικοί κλίνουν προς τον κυνισμό, σκιαγραφώντας την πολιτική σκηνή ως αναπόφευκτα διεφθαρμένη και τη δημόσια ζωή ως αξιωματικά παλαβή. Οχι εκείνος». Στην ερώτηση της «Κ» τι καθιστά τόσο ξεχωριστές τις συγκεκριμένες εκπομπές, τα late night shows, στην αμερικανική τηλεόραση, με δεδομένο ότι ουδέποτε ευδοκίμησαν στην Ευρώπη, απαντά: «Είναι ένας συνδυασμός ποικίλων μορφών ψυχαγωγίας, συμπεριλαμβανομένων κωμικών μονολόγων, μουσικής, συνεντεύξεων και σκετς. Αποτελούν μια μακρά παράδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες και αναδύθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα με την έλευση της τηλεόρασης. Ενώ μπορεί να είναι όντως κάπως μοναδικές στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι παραλλαγές τους που περιλαμβάνουν ένα μέρος αυτών των συστατικών στοιχείων έχουν γίνει δημοφιλείς σε διάφορες χώρες. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα αυτού του είδους εκπομπών από τη Λατινική Αμερική, με το “Sabado Gigante” (Χιλή και ΗΠΑ, 1962-2015) να είναι ένα από τα πλέον επιτυχημένα».
Το κόστος
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η εκπομπή «Late Show» είχε κόστος παραγωγής περίπου 100 εκατ. τον χρόνο και ζημία 40 εκατ. δολάρια. Η Σάρον Ουάξμαν, διευθύνουσα σύμβουλος και ιδρυτικό στέλεχος του διαδικτυακού περιοδικού The Wrap, θυμίζει ότι οι τηλεθεατές της εκπομπής μειώθηκαν κατά 9% (η μικρότερη συγκριτικά μείωση σε σύγκριση με τα ανταγωνιστικά late night shows) και τα διαφημιστικά έσοδά της συρρικνώθηκαν κατά 25% την τελευταία διετία. Πολλοί τηλεθεατές έχουν σταματήσει να βλέπουν ολόκληρη την εκπομπή και προτιμούν πλέον να παρακολουθούν ολιγόλεπτα αποσπάσματά της στα σόσιαλ μίντια. «Αλλά αυτό σημαίνει ότι η επιχειρηματική λογική για τα late night shows έχει αντιστραφεί. Πώς μπορούν να δικαιολογήσουν τα τηλεοπτικά δίκτυα τους τεράστιους μισθούς για κωμικούς όπως ο Κολμπέρ; Και πώς αντλούν έσοδα από αυτό το τεράστιο κοινό που παρακολουθεί την εκπομπή μέσω μιας πλατφόρμας; Αυτό το κομμάτι δεν έχει ακόμη λύση και πολλοί πιστεύουν ότι ο Κολμπέρ θα έπρεπε απλώς να ξεκινήσει το δικό του κανάλι στο YouTube και να πουλάει διαφημίσεις. Κανείς από εμάς που παρακολουθούμε τον χώρο της ψυχαγωγίας δεν θα εκπλαγεί αν τον δει να κάνει αυτό», σχολιάζει.
Ούτε η ΜακΚλίνεν θεωρεί ότι η απόφαση για διακοπή της εκπομπής είναι αμιγώς πολιτική: «Το CBS δήλωσε ότι ήταν καθαρά επιχειρηματική-οικονομική απόφαση. Ο προκάτοχος του Κολμπέρ, Ντέιβιντ Λέτερμαν, ο οποίος εργαζόταν για το δίκτυο, ισχυρίστηκε αντιθέτως ότι το CBS λέει ψέματα. Οποιος κοιτάξει την ακολουθία των γεγονότων θα συμπεράνει εύκολα ότι η απόφαση ήταν ένας συνδυασμός πολιτικής πίεσης και εταιρικού συμφέροντος. Αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν ούτε άμεση λογοκρισία ούτε είχε καθαρά οικονομικό χαρακτήρα». Ο Κολμπέρ έπλεξε το εγκώμιο του διαδόχου του στο κανάλι, του Μπάιρον Αλεν, που παρουσιάζει ένα κωμικό talk show. Οταν όμως ρωτήθηκε πώς αισθάνεται που η εκπομπή του δεν θα αντικατασταθεί από ένα παραδοσιακό late night show, είπε ξερά: «Δεν είναι δική μου δουλειά».
