Στη «σκιά» της συνεχιζόμενης ενεργειακής αναταραχής που έχει προκαλέσει η σύγκρουση στο Ιράν πραγματοποιείται η συνεδρίαση του Eurogroup στις Βρυξέλλες, με τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης να καλούνται να απαντήσουν στο εξής δίλημμα: πώς να στηριχθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να διαταραχθεί η εύθραυστη δημοσιονομική ισορροπία.
Στη σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να κυριαρχήσει η ανάγκη για κοινές κατευθυντήριες γραμμές ως προς τα μέτρα στήριξης. Η Κομισιόν επιμένει σε μια προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα σε παρεμβάσεις «στοχευμένες και περιορισμένης διάρκειας» και σαφώς προσανατολισμένες προς όσους έχουν πραγματικά ανάγκη.
Παρότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης στο σύνολό τους είναι υπέρ των «στοχευμένων και προσωρινών» μέτρων, ωστόσο, ήδη αρκετές εθνικές κυβερνήσεις έχουν κινηθεί προς πιο εκτεταμένα σχήματα επιδότησης, επιλέγοντας λύσεις που απευθύνονται σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία: τα οριζόντια μέτρα, όπως οι μειώσεις φόρων στην ενέργεια, είναι πολιτικά πιο εύπεπτα και άμεσα αντιληπτά από τους πολίτες. Ετσι, δημιουργείται μια εμφανής απόκλιση ανάμεσα στη γραμμή, που προωθείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στις πρακτικές που εφαρμόζονται εντός των κρατών-μελών.
Αυτό το «παράδοξο» γεγονός αναμένεται, πάντως, να τροφοδοτήσει σήμερα έντονες συζητήσεις. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η ανησυχία ότι η ενεργειακή κρίση θα έχει διάρκεια, που υπερβαίνει κατά πολύ τη χρονική έκταση της σύγκρουσης η οποία την προκάλεσε όπως παραδέχονται πηγές από το Eurogroup. Από την άλλη, όμως, οι υπουργοί καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ οικονομικής ορθοδοξίας και πολιτικής πίεσης, καθώς οι κοινωνίες τους απαιτούν άμεσες και ορατές λύσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η στάση της Ιταλίας και της Ελλάδας, οι οποίες επιδιώκουν να ανοίξουν τη συζήτηση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Η Ρώμη ειδικά ζητά εδώ και καιρό να εξεταστεί το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, που θα επέτρεπε προσωρινή απόκλιση από τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, προκειμένου να χρηματοδοτήσει πιο εκτεταμένα μέτρα στήριξης.
Ωστόσο, οι δύο χώρες αναμένεται να συναντήσουν ισχυρές αντιστάσεις, εάν καταθέσουν επισήμως σήμερα το αίτημά τους. Οπως επισημαίνουν πηγές του Eurogroup, «δεν φαίνεται να πληρούνται οι προϋποθέσεις» για την ενεργοποίηση των σχετικών ρητρών, ενώ η διάθεση για χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων είναι περιορισμένη.
Η ανησυχία εστιάζεται, κυρίως, στο μήνυμα που θα σταλεί στις αγορές, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές χώρες της Ευρωζώνης εξακολουθούν να έχουν υψηλό δημόσιο χρέος, παραδέχονται αρμόδιες πηγές.
Η επιμονή των Βρυξελλών στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας συνδέεται άμεσα με την ανάγκη διαφύλαξης της αξιοπιστίας της Ευρωζώνης. Αυτό εξηγεί και τη συγκρατημένη στάση απέναντι σε προτάσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως υπαναχώρηση από το ισχύον πλαίσιο. Ωστόσο, από την άλλη, και ενόψει ενός δύσκολου εκλογικά έτους για αρκετά κράτη-μέλη, το 2027 η ανάγκη για περαιτέρω διευκολύνσεις ως προς τις παροχές για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα ενισχυθεί το επόμενο διάστημα.
