Σε βαρόμετρο των επιπτώσεων του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στο Ιράν στην παγκόσμια οικονομία έχει αναδειχθεί ο αριθμός πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Την Τρίτη, ύστερα από σχεδόν οκτώ εβδομάδες πολέμου, μόνο ένα πλοίο πέρασε μέσα από τα Στενά. Την Τετάρτη, παρότι περισσότερα πλοία πραγματοποίησαν το ταξίδι, το Ιράν επιτέθηκε σε δύο εμπορικά. «Μας υπενθυμίζουν ότι οι απειλές τους για επιθέσεις σε πλοία είναι πραγματικές και αυτό είναι αρκετό για να συρρικνωθεί η κίνηση», λέει η Ρόζμαρι Κελάνικ, επικεφαλής του ινστιτούτου Defense Priorities. Πλοία που σχετίζονται με το Ιράν συνεχίζουν, στο μεταξύ, να διέρχονται από το Ορμούζ.
Οι πρόσφατες επιθέσεις δείχνουν ότι η Τεχεράνη συνεχίζει να ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στον θαλάσσιο δίαυλο, παρά τους 13.000 στόχους που έχει πλήξει εντός του Ιράν η αμερικανική αεροπορία και τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών από το ναυτικό των ΗΠΑ.
Υπό κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο του παγκοσμίως διακινούμενου πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό του φυσικού αερίου περνάει μέσα από τα Στενά του Ορμούζ. Η διακοπή της τροφοδοσίας αυτής οδηγεί σε αύξηση των τιμών βενζίνης, ντίζελ και φυσικού αερίου σε όλο τον κόσμο.
Παρότι ΗΠΑ και Ισραήλ ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να δώσουν τέλος στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και να ανατρέψουν την ηγεσία της χώρας, η Τεχεράνη πέτυχε να μεταφέρει το πεδίο της μάχης στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα.
Εδώ και δεκαετίες η μεταφορά πετρελαίου με τεραστίων διαστάσεων δεξαμενόπλοια ήταν πιο οικονομική από τη διοχέτευσή του μέσω επίγειων αγωγών. Αν και τέτοιοι αγωγοί υπάρχουν και μεταφέρουν περισσότερο πετρέλαιο μετά την έναρξη του πολέμου, οι επιπλέον ροές δεν αρκούν για να καλύψουν το κενό που δημιούργησε το κλείσιμο των Στενών. Η μείωση στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου εκτιμάται στο 10%, σύμφωνα με στοιχεία της ΙΑΕΑ.
Μείωση ροής
Πριν από τις τελευταίες επιθέσεις, οκτώ πλοία διέρχονταν κατά μέσον όρο κάθε ημέρα από τα Στενά, από 130 πριν από τον πόλεμο. Την Παρασκευή, μετά την ανακοίνωση Ιράν και ΗΠΑ ότι τα Στενά ήταν και πάλι ανοικτά για τη ναυσιπλοΐα, πολλά πλοία άρχισαν να κινούνται προς το Ορμούζ με στόχο τη διέλευση. Λίγες ώρες αργότερα, όμως, το Ιράν ανακοίνωσε ότι θα απαγόρευε τον διάπλου αφού οι ΗΠΑ δεν είχαν διακόψει τον αποκλεισμό ιρανικών πλοίων στα νοτιοανατολικά των Στενών του Ορμούζ στον κόλπο του Ομάν. Τις λίγες ώρες που τα Στενά έμοιαζαν να είναι ανοικτά, πολλά πλοία αποπειράθηκαν να περάσουν, σύμφωνα με τη Μισέλ Ουάιζ Μπόκμαν, αναλύτρια της ναυτιλιακής Windward. Η είδηση το πρωί του Σαββάτου ότι το Ιράν είχε χτυπήσει πλοίο, έπεισε 33 από τα παραπάνω πλοία να εγκαταλείψουν την προσπάθεια διέλευσης. «Το πρωί του Σαββάτου είδα μια στιγμή αυτοπεποίθησης να καταρρέει μπροστά στα μάτια μου και όλα να αρχίζουν να αλλάζουν. Δώδεκα πλοία χωρίς σχέσεις με το Ιράν κατάφεραν να περάσουν», λέει η Μπόκμαν.
Ακόμη και πλοία τα οποία έχουν εξασφαλίσει την άδεια του Ιράν για να περάσουν, υποχρεώνονται από τους Ιρανούς να κρατήσουν πορεία κοντά στις ιρανικές ακτές και όχι στον διεθνώς αναγνωρισμένο δίαυλο ναυσιπλοΐας στο μέσον των Στενών του Ορμούζ. Την Τετάρτη, ιρανικά ΜΜΕ αποκάλυψαν ότι δύο πλοία, τα «Φραντσέσκα» και «Epaminondas», ναυλωμένα από την MSC, τη μεγαλύτερη εταιρεία κοντέινερ στον κόσμο, είχαν χτυπηθεί.
Μεταξύ 2 Μαρτίου και 19 Απριλίου, 308 πλοία σχετιζόμενα με το Ιράν πέρασαν τα Στενά, κατά μέσον όρο έξι την ημέρα. Τα πλοία αυτά ή μετέφεραν ιρανικά εμπορεύματα ή κινούνταν με τέτοιον τρόπο –διακόπτοντας τη λειτουργία των συστημάτων εντοπισμού γεωγραφικού στίγματος– που δημιουργούσαν υποψίες για συναλλαγές με το Ιράν. Την ίδια περίοδο, 90 πλοία χωρίς σχέσεις με το Ιράν διέρχονταν μέσω των Στενών – μέσος όρος τρία την ημέρα.
Σε μια προσπάθεια να σταματήσουν τα ιρανικά πλοία, οι ΗΠΑ επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό στις 13 Απριλίου και ένας από τους στόχους ήταν η διακοπή των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι κανένα ιρανικό πλοίο δεν έσπασε τον αποκλεισμό, ενώ κατέλαβε και δέσμευσε ιρανικό δεξαμενόπλοιο την Κυριακή. Η ασφαλιστική Lloyd’s, όμως, ανακοίνωσε ότι επτά πλοία σχετιζόμενα με το Ιράν πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ από τις 13 Απριλίου μέχρι την Κυριακή.
Πλοία που δεν σχετίζονται με το Ιράν έχουν τη δυνατότητα να περάσουν και δεν υπόκεινται στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Η έλλειψη ναυτικής παρουσίας των ΗΠΑ στο σημείο, όμως, με τα αμερικανικά αντιτορπιλικά να βρίσκονται σε απόσταση ασφαλείας από το Ορμούζ, κάνει τις περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν την περιοχή.
