Οι συνομιλίες δεν έγιναν, ο αποκλεισμός συνεχίζεται, η εκεχειρία παρατάθηκε. Ο Ντόναλντ Τραμπ πασχίζει να τετραγωνίσει τον κύκλο, κλείνοντας αυτό το δυσάρεστο επεισόδιο ισχυριζόμενος ότι πέτυχε μία σπουδαία νίκη. Οι Ιρανοί –ειδικά οι σκληροπυρηνικοί των Φρουρών της Επανάστασης, που, στο κενό εξουσίας που έχει δημιουργηθεί, αναδεικνύονται στον πιο ισχυρό πόλο– δεν είναι διατεθειμένοι να του κάνουν τη χάρη. Οι αγορές, προς το παρόν, παραμένουν αισιόδοξες, βλέποντας την απροθυμία του Τραμπ να προχωρήσει σε κλιμάκωση (νέοι βομβαρδισμοί, χερσαίες επιχειρήσεις). Η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή πάντως εξακολουθεί να διογκώνεται – και όποιος κι αν είναι ο συμβιβασμός στον οποίο θα καταλήξουν τελικά η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη, θα είναι φύσει εύθραυστος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια προμήθειας της παγκόσμιας οικονομίας.
→ Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου στο [email protected] ή να με ακολουθήσετε στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ. Τόσο επί του πεδίου όσο και στο μέτωπο της διπλωματίας, τα πάντα ρει. Θυμίζουμε ότι την περασμένη Παρασκευή ο Τραμπ ανακοίνωσε το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ –κάτι το οποίο επιβεβαίωσε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί– και δήλωσε επίσης ότι το Ιράν δέχτηκε να παραδώσει στις ΗΠΑ τα 440 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που παραμένουν στη χώρα. Η Τεχεράνη διέψευσε ότι συμφώνησε να παραδώσει το ουράνιο, και πηγές των Φρουρών της Επανάστασης και των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων διευκρίνισαν ότι το άνοιγμα θα γινόταν υπό αυστηρούς όρους. Στη συνέχεια, το Σάββατο έβαλαν κατά εμπορικών πλοίων και έκλεισαν εκ νέου τα Στενά. Και χθες οι Φρουροί ανακοίνωσαν ότι κατέλαβαν δύο φορτηγά πλοία κοντά στην είσοδο των Στενών.
Οι ΗΠΑ παράλληλα συνέχισαν τον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει στο Ιράν, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι θα τον παρατείνει έως ότου υπάρξει συμφωνία ειρήνης. Σε συνέντευξή του την Τρίτη (την ίδια στην οποία ισχυρίστηκε ότι θα είχε κερδίσει τους πολέμους στο Βιετνάμ και το Ιράκ «πολύ γρήγορα»), ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον αποκλεισμό «τεράστια επιτυχία». Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι υποχρέωσε 27 πλοία προερχόμενα ή κατευθυνόμενα προς ιρανικά λιμάνια να αλλάξουν πορεία, ενώ επιχείρησε εναντίον δύο πλοίων. Ωστόσο τουλάχιστον 34 δεξαμενόπλοια συνδεδεμένα με το Ιράν φαίνεται ότι έχουν καταφέρει να διαφύγουν από τις αμερικανικές δυνάμεις από την έναρξη του αποκλεισμού πριν από 10 ημέρες.
Η επιμονή του Τραμπ στον αποκλεισμό, που κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια καθημερινά στην ήδη γονατισμένη ιρανική οικονομία, ήταν από τους βασικούς λόγους που δεν έλαβε χώρα ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, μετά το θρίλερ που παρακολουθήσαμε την Τρίτη. Ο Αραγκτσί, δικαιολογώντας την απόφαση της Τεχεράνης να μη συμμετάσχει στις συνομιλίες, χαρακτήρισε τον αποκλεισμό «πράξη πολέμου» και παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός. Ο Τραμπ, παρ’ όλα αυτά, δέχθηκε να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός, που έληγε χθες το βράδυ, δείχνοντας ότι έχει χάσει –προσωρινά τουλάχιστον– τον ενθουσιασμό του για τη στρατιωτική δράση.
Εν τω μεταξύ, στον Λίβανο, όπου ο Τραμπ είχε ανακοινώσει ότι «ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ» πλέον στο Ισραήλ να βομβαρδίζει, ισραηλινά πλήγματα χθες στα νότια της χώρας σκότωσαν μία δημοσιογράφο και δύο ακόμα άτομα, διακινδυνεύοντας περαιτέρω την εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει εδώ και δέκα ημέρες.
Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ JCPOA. Αν, πάντως, προκύψει μία ουσιαστική συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, όλα δείχνουν ότι θα μοιάζει πάρα πολύ με αυτήν που είχε συνάψει η Τεχεράνη με την κυβέρνηση Ομπάμα και τους Ευρωπαίους εταίρους της, με τη συμμετοχή και της Ρωσίας, το 2015. Tο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα (Joint Comprehensive Plan of Action ή, για τους φίλους του, JCPOA), που ο Τραμπ χαρακτήρισε «μία από τις χειρότερες συμφωνίες» στην Ιστορία των ΗΠΑ, από την οποία αποσύρθηκε κατά την πρώτη του θητεία, προέβλεπε: την παράδοση από το Ιράν του 98% των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διέθετε· την καταστροφή 2/3 των συσκευών φυγοκέντρησης που παράγουν το εμπλουτισμένο ουράνιο· δέσμευση για 15ετή αναστολή του εμπλουτισμού· και ένα αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας. Ως αντάλλαγμα το Ιράν πέτυχε την άρση του μεγαλύτερου μέρους των κυρώσεων που του είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι, καθώς και πρόσβαση σε δισεκατομμύρια μέχρι πρότινος παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται –όπως διεξάγονται– τις τελευταίες εβδομάδες παραμένει σε σημαντικό βαθμό άγνωστο. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι στις πρώτες συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, οι Αμερικανοί δεν επέμειναν σε αναστολή εμπλουτισμού επ’ αόριστον, αλλά αναφέρθηκαν σε έναν χρονικό ορίζοντα 20 ετών (οι Ιρανοί αντι-πρότειναν πέντε έτη). Και ο Τραμπ έχει ανάψει το πράσινο φως να δοθεί ξανά στο καθεστώς ως αντάλλαγμα πρόσβαση σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που παραμένουν στην κατάψυξη των κυρώσεων.
Αυτή τη φορά, φυσικά, αν γίνει το deal, δεν θα είναι «το χειρότερο στην Ιστορία», αλλά ένας ακόμα θρίαμβος του απαράμιλλου δεξιοτέχνη των διαπραγματεύσεων. Εστω κι αν υπογραφεί μετά από έναν αχρείαστο πόλεμο, που προκάλεσε νέο πληθωριστικό σοκ στους συμμάχους των ΗΠΑ και ενίσχυσε τους βασικούς γεωπολιτικούς της αντιπάλους.
ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Με την εκεχειρία να παρατείνεται αλλά τις εχθροπραξίες να συνεχίζονται και την αμερικανική οικονομία να δέχεται νέες πιέσεις, ο Τραμπ καλείται να πάρει αποφάσεις σύντομα. Σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, η τιμή της βενζίνης ενδέχεται να μην πέσει ξανά στα επίπεδα του περασμένου Φεβρουαρίου πριν από το 2027. Σε δημοσκόπηση του Quinnipiac, το 51% των ερωτηθέντων ρίχνει σε μεγάλο βαθμό την ευθύνη στον Τραμπ για την αύξηση των τιμών· ένα επιπλέον 14% θεωρεί ότι ο Τραμπ ευθύνεται «εν μέρει».
Η δημοτικότητα του ίδιου Αμερικανού προέδρου συνεχίζει την καθοδική της πορεία, προσεγγίζοντας πλέον τη «γραμμή Μπους» (το ναδίρ του 32% στο οποίο είχε πέσει στη δεύτερη θητεία του ο Τζορτζ Μπους ο Νεότερος). Σε δημοσκόπηση του Associated Press-NORC, μόλις το 30% των ερωτηθέντων επιδοκιμάζει το πώς ο Τραμπ έχει διαχειριστεί την οικονομία και μόλις 23% εγκρίνει τις πολιτικές του για το κόστος ζωής. Υπενθυμίζεται ότι στην πρώτη του θητεία τα ποσοστά επιδοκιμασίας της οικονομικής του πολιτικής παρέμεναν σταθερά γύρω στο 50%.
ΧΩΡΙΣ ΑΔΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΓΚΡΕΣΟ. Μία κρίσιμη προθεσμία που πλησιάζει είναι αυτή της 1ης Μαΐου, όταν λήγει το παράθυρο των 60 ημερών, περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με μία ερμηνεία της σχετικής νομοθεσίας (το War Powers Resolution), ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να εμπλέκει τις ένοπλες δυνάμεις σε πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Οι Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες έχουν ήδη αποκρούσει πέντε απόπειρες των Δημοκρατικών (η πέμπτη ήταν χθες) να υποχρεώσουν τον Τραμπ να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου. Ωστόσο ένας αριθμός εξ αυτών έχει δηλώσει ή έστω υπονοήσει έντονα ότι θα τηρήσουν διαφορετική στάση μετά την εκπνοή των 60 ημερών.
Ο ΓΟΥΟΡΣ & ΟΙ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣΤΕΣ. Με τον οικονομικό ορίζοντα να σκοτεινιάζει και τα διλήμματα της νομισματικής πολιτικής να γίνονται πιο πιεστικά, έλαβε χώρα την Τρίτη η ακρόαση του Κέβιν Γουόρς, υποψηφίου του Τραμπ για τη θέση του νέου διοικητή της Federal Reserve (ο διοικητής διορίζεται από τον πρόεδρο, με τη συναίνεση της πλειοψηφίας της Γερουσίας). Η θητεία του υφιστάμενου διοικητή, Τζέι Πάουελ, λήγει στις 15 Μαΐου. Ωστόσο o Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις, μέλος της αρμόδιας επιτροπής (επί τραπεζικών θεμάτων), επιμένει στο βέτο του κατά της υποψηφιότητας Γουόρς έως ότου αρχειοθετηθεί η έρευνα που έχει ανοίξει εναντίον τού Πάουελ το υπουργείο Δικαιοσύνης για τις υπερβάσεις κόστους στο έργο ανακαίνισης του ιστορικού κτιρίου της Fed. Ο Τίλις μαζί με τον πρόεδρο της τραπεζικής επιτροπής, Τιμ Σκοτ, έχουν προτείνει να αντικατασταθεί η έρευνα του υπουργείου από έρευνα του Κογκρέσου. Το υπουργείο δεν έχει ακόμα απαντήσει, ούτε ο Τραμπ.
Εν τω μεταξύ, ο Γουόρς στην ακρόασή του μίλησε για τη ζωτική σημασία διαφύλαξης της ανεξαρτησίας της Fed και ισχυρίστηκε ότι ο Τραμπ ουδέποτε του ζήτησε να δεσμευτεί ότι θα προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων, «ούτε θα συμφωνούσα ποτέ σε κάτι τέτοιο αν το έκανε». Λίγη ώρα πριν, ωστόσο, μιλώντας στο CNBC, ο Τραμπ δήλωνε ότι «θα απογοητευόταν» αν ο Γουόρς δεν μείωνε άμεσα τα επιτόκια αφού αναλάμβανε ως διοικητής.
Αίσθηση προκάλεσε επίσης η απροθυμία του υποψήφιου δοικητή να πάρει θέση για τον αν ο Τραμπ έχασε τις εκλογές του 2020. Ερωτώμενος από την Ελίζαμπεθ Γουόρεν, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην τραπεζική επιτροπή, o Γουόρς είπε ότι η Fed «αποφεύγει να εμπλέκεται στην πολιτική». Ο υποψήφιος του Τραμπ καβγάδισε με τη Γουόρεν και για το ζήτημα των περιουσιακών του στοιχείων, 100 εκατ. από τα οποία παραμένουν μυστικά.
Επιστολή προς τον υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ έστειλαν 11 Δημοκρατικοί γερουσιαστές, με πρωτοβουλία της Ελίζαμπεθ Γουόρεν και του Κρις Βαν Χόλεν, ζητώντας εξηγήσεις για τον υψηλό αριθμό αμάχων που έχουν χάσει τη ζωή τους από τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Στην επιστολή, οι γερουσιαστές σημειώνουν ότι «ο βαρύς φόρος αίματος αυτού του πολέμου αντανακλά την ευρύτερη περιφρόνηση της κυβέρνησης για τη στρατηγική, νομική και ηθική επιταγή της ελαχιστοποίησης της βλάβης σε αμάχους». Αναφέρονται επίσης στις απειλές του Τραμπ να αφανίσει ολοκληρωτικά τον ιρανικό πολιτισμό, αλλά και στα χλευαστικά σχόλια του Χέγκσεθ για τη νομιμότητα, τις δηλώσεις του ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «δεν θα δείξουν κανέναν οίκτο» στον εχθρό και τη συστηματική διάλυση των δομών αποτροπής των παράπλευρων απωλειών υπό την ηγεσία του κατά τους προηγούμενους μήνες.
Οι γερουσιαστές έδωσαν διορία στον Χέγκσεθ έως τις 4 Μαΐου να απαντήσει στα ερωτήματά τους. Ισως επιστρατεύσει τις «βιβλικές» του γνώσεις προερχόμενες από το ανεξάρτητο σινεμά για να τους αποστομώσει.
$166 δισ. Αυτά είναι τα έσοδα από τους δασμούς (συν τόκους) που θα πρέπει να επιστρέψει η κυβέρνηση Τραμπ βάσει της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου του περασμένου Φεβρουαρίου. Την περασμένη Δευτέρα, η κυβέρνηση έκανε το πρώτο βήμα στην επώδυνη αυτή κατεύθυνση, θέτοντας σε λειτουργία την ιστοσελίδα όπου μπορούν να κατατίθενται αιτήματα για επιστροφές. Η πληρωμή των ποσών, όπως έχουν αφήσει να εννοηθεί, μπορεί να πάρει μήνες.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA.
«Αυτό που είδαμε στη Βουδαπέστη ήταν το τέλος της τραμπικής επανάστασης στην Ευρώπη. Γιατί αποδείχθηκε ότι η υποστήριξη για τον Ντόναλντ Τραμπ δεν αποφέρει ψήφους. Οχι μόνο αυτό, αλλά το αντι-τραμπικό αίσθημα είναι τόσο ισχυρό, ακόμα και σε μία κοινωνία όπως η ουγγρική, που η επίσκεψη του Βανς οδήγησε σε μεγαλύτερη ήττα του Ορμπαν. Οι ακροδεξιοί ηγέτες στην Ευρώπη πρέπει τώρα, στο πλαίσιο που θέτουν και ο πόλεμος στο Ιράν και όλα τα υπόλοιπα, να θέσουν στον εαυτό τους το ερώτημα: με ωφελεί η διασύνδεση με τον Τραμπ ή με βλάπτει; Και νομίζω ότι αυτές οι εκλογές ήταν το σημείο καμπής για το ερώτημα αυτό. Μέχρι τώρα, οι ηγέτες αυτοί έβλεπαν τη σχέση με τον Τραμπ ως πηγή ισχύος· τώρα, βλέπουν μία απειλή».
– ΙΒΑΝ ΚΡΑΣΤΕΦ, πρόεδρος, Center for Liberal Strategies
(Διαβάστε την πλήρη συνέντευξη στην «Κ» της Κυριακής)
❗Το Economist περιγράφει τη «ζούγκλα ισχύος» εντός του Ιράν ως αποτέλεσμα του πολέμου, την οποία παρομοιάζει με την κατάσταση στους πρώτους μήνες μετά την πτώση του σάχη.
❗Ο Φίλιπς Ο’Μπράιαν γράφει ότι η Ουκρανία εγκαταλείπει πλέον τη στρατηγική προσεταιρισμού του Τραμπ και αναζητά άλλους συμμάχους.
❗H Wall Street Journal αποκαλύπτει τις κρυφές αγωνίες και τις επικίνδυνες παρορμήσεις του Τραμπ, καθώς προσπαθεί να τερματίσει τον πόλεμο που τόσο απερίσκεπτα ξεκίνησε.
❗Για αυτό το ρεπορτάζ, που καταγράφει το καθοδικό του σπιράλ καθώς απειλείται με αποπομπή, ο Κας Πατέλ κατέθεσε αγωγή κατά του περιοδικού Atlantic, ζητώντας αποζημίωση 250 εκατ. ευρώ.
❗Το BBC σταχυολογεί τις πιο ύποπτες περιπτώσεις εκτόξευσης της συναλλακτικής δραστηριότητας ώρες ή και λεπτά από κρίσιμες δηλώσεις του Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν.
