Νέα αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας προκαλεί το ιδιότυπο μπρα ντε φερ μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τους παράλληλους αποκλεισμούς τους στα Στενά του Ορμούζ και τις εκατέρωθεν κατασχέσεις πλοίων, που δυσκολεύουν τις προσπάθειες του Πακιστάν και των άλλων μεσολαβητών για επανάληψη των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε χθες ότι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο και κατέσχεσαν το τάνκερ «Majestic X» που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο προς την Κίνα. Το σκάφος έφερε σημαία Γουινέας και αιχμαλωτίστηκε στον Ινδικό Ωκεανό, ανάμεσα σε Σρι Λάνκα και Ινδονησία, στην ίδια περιοχή όπου προ ημερών οι Αμερικανοί κατέσχεσαν ένα άλλο τάνκερ που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο, αυτή τη φορά προς τη Σιγκαπούρη, το «Tifani».
Απαντώντας στις δύο πρώτες κατασχέσεις πλοίων ιρανικών συμφερόντων, πολεμικά ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης έπληξαν την Τετάρτη τρία πλοία εταίρων των ΗΠΑ που είχαν φύγει από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς την άδειά τους και κατέσχεσαν δύο από αυτά. Χθες, ο αναπληρωτής πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου ανακοίνωσε ότι η χώρα του εισέπραξε τα πρώτα έσοδα από διόδια για τη διέλευση σκαφών μέσω των Στενών, χωρίς να διευκρινίσει ποιοι τα κατέβαλαν και τι ποσά αφορούσαν. Ενας άλλος Ιρανός βουλευτής, ο Αλιραζά Σαλιμί, δήλωσε ότι τα διόδια ποικίλλουν ανάλογα με τον όγκο και το είδος του φορτίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι όποια πλοία πληρώνουν τέλη στο Ιράν θα στοχοποιηθούν από τις ΗΠΑ.
Μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο Fox News η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ δήλωσε ότι καθώς τα κατασχεθέντα από το Ιράν πλοία δεν ήταν αμερικανικά ή ισραηλινά, δεν τίθεται ζήτημα παραβίασης της εκεχειρίας, αν και χαρακτήρισε την ενέργεια των Ιρανών «πειρατεία». Σε άλλα σημεία της συνέντευξης δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει ορίσει συγκεκριμένη προθεσμία για την υποβολή των προτάσεων της Τεχεράνης γύρω από τους όρους ειρήνευσης, τόνισε όμως ότι το Ιράν θα πρέπει να παραδώσει στις ΗΠΑ τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Εντατικοποίηση
Σε χθεσινή ανάρτησή του ο Τραμπ προϊδέασε για εντατικοποίηση της στρατιωτικής πίεσης των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ένα τρίτο αμερικανικό αεροπλανοφόρο, το «USS George H.W. Bush», έφθανε στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. «Διέταξα το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό να εκτοξεύει πυρά και να σκοτώνει κάθε φορά που πλοιάρια, ας είναι και μικρά, τοποθετούν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στη διαδικτυακή πλατφόρμα του, Truth Social, για να προσθέσει: «Επιπλέον, σκάφη μας καθαρίζουν από νάρκες τα Στενά. Τους διατάζω να συνεχίσουν αυτή τη δραστηριότητα, τριπλασιάζοντας τον ρυθμό».
Παρά την αμερικανική πίεση, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται ανυποχώρητη στις θέσεις της, αξιώνοντας να σταματήσει ο ναυτικός αποκλεισμός προκειμένου να ξεκινήσει νέος γύρος διαπραγματεύσεων. Ο επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών και πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπακέρ Καλιμπάφ έγραψε σε ανάρτησή του: «Δεν πετύχατε τους στόχους σας στο πεδίο της μάχης, δεν θα τους πετύχετε ούτε με εκφοβισμούς. Ο μόνος τρόπος (για ειρήνευση) είναι να αναγνωρίσετε τα δικαιώματα του ιρανικού έθνους». Iσραηλινά ΜΜΕ υποστήριζαν, πάντως, χθες βράδυ ότι ο Καλιμπάφ είχε παραιτηθεί.
Στην άλλη, παράπλευρη σύγκρουση του Λιβάνου η ατμόσφαιρα ηλεκτρίστηκε την Τετάρτη καθώς, παρά την εκεχειρία που λήγει την Κυριακή, τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από ισραηλινές επιθέσεις. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και η Λιβανέζα δημοσιογράφος Αμάλ Χαλίλ από την εφημερίδα «Αλ Ακμπάρ». Η Χεζμπολάχ διεξήγαγε τέσσερις επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο σε αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις.
Σε αυτό το φόντο επρόκειτο να πραγματοποιηθεί χθες στην Ουάσιγκτον ο δεύτερος κύκλος απευθείας συνομιλιών μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ σε επίπεδο πρεσβευτών, με τη συμμετοχή του Αμερικανού ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο. Ο Λίβανος ζητάει να παραταθεί η εκεχειρία και να σταματήσουν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στο νότιο τμήμα της χώρας, ενώ το Ισραήλ επιμένει στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Σε μια άλλη εξέλιξη, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του σάχη του Ιράν, που ανατράπηκε από την επανάσταση του 1979, περιλούστηκε από ακτιβιστή με κόκκινο σπρέι (πιθανότατα από ντοματόζουμο) στο Βερολίνο, ύστερα από συνέντευξη Τύπου που είχε οργανώσει για να στιγματίσει την εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η δύσκολη ανάρρωση του Χαμενεΐ
«Οι Ιρανοί πασχίζουν να καταλάβουν ποιος είναι ο ηγέτης τους», έγραψε χθες ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένοντας στο αφήγημα περί «ρηγματωμένης» ηγεσίας, με έντονες διαμάχες μεταξύ σκληροπυρηνικών και μεταρρυθμιστών. Ωστόσο στις οκτώ εβδομάδες που μεσολάβησαν από την εξόντωση του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη ημέρα του πολέμου, η ιρανική ηγεσία δεν έχει δώσει δείγματα παράλυσης ή έντονων εσωτερικών αντιθέσεων. Δημοσίευμα των New York Times αναφέρει ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διευθύνει τη χώρα «σαν πρόεδρος διοικητικού συμβουλίου επιχείρησης», μέλη του οποίου είναι κυρίως διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Χαμενεΐ τραυματίστηκε βαριά στον βομβαρδισμό που σκότωσε τον πατέρα, τη σύζυγο και τον γιο του, αλλά έχει πλήρη πνευματική διαύγεια και ασχολείται ενεργά με τη διεύθυνση της χώρας. Το δημοσίευμα, που επικαλείται τέσσερις ανώτατους αξιωματούχους του Ιράν, αναφέρει ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ υπέστη τρεις φορές εγχείρηση στο ένα πόδι, για το οποίο περιμένει προσθετικό, και στο ένα χέρι, η λειτουργία του οποίου αποκαθίσταται. Δυσκολεύεται στην ομιλία γιατί υπέστη σοβαρά εγκαύματα, γι’ αυτό περιορίζεται προς το παρόν σε γραπτά μηνύματα.
