Το αφήγημα που έχει εύλογα κυριαρχήσει στη διεθνή ανάλυση για τα Στενά του Ορμούζ αφορά τις επιπτώσεις του ιρανικού ελέγχου της ναυσιπλοΐας στον πορθμό. Ωστόσο, το «πυρηνικό όπλο» της Τεχεράνης σε όρους διατάραξης της παγκόσμιας οικονομίας ενδέχεται να αποδειχθεί η «αχίλλειος πτέρνα» της, από τη στιγμή που οι ΗΠΑ απέκλεισαν τα ιρανικά λιμάνια στο θαλάσσιο πέρασμα. Στην πραγματικότητα, ένας παρατεταμένος αποκλεισμός –ο οποίος συνεπάγεται την αποτροπή εισόδου και εξόδου των πλοίων που εξυπηρετούν τις μεταφορικές ανάγκες του Ιράν– αποτελεί ίσως τη χαριστική βολή για την οικονομία της χώρας, η οποία ήδη τελεί υπό το βάρος δυσβάσταχτων κυρώσεων. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ δεν ήραν τον αποκλεισμό ακόμη και μετά την εκεχειρία – αντιλαμβάνονται τη συγκεκριμένη παράμετρο ως το βασικό εργαλείο που έχουν στα χέρια τους έως ότου πετύχουν μια τελική συμφωνία με το ιρανικό καθεστώς.
Τι κοστίζει
Σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας του Ιράν και εκτιμήσεις της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, οι υδρογονάνθρακες αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% των συνολικών εσόδων της Τεχεράνης από εξαγωγές. Εως και το 95% των εξαγωγών αυτών μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν παρακαμπτήριους αγωγούς αξιοσημείωτης χωρητικότητας, το Ιράν δεν έχει έναν ουσιαστικό διάδρομο εξαγωγών που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εναλλακτική. Πριν από κάποια χρόνια η Τεχεράνη είχε παρουσιάσει τον αγωγό Γκορέχ-Τζασκ, ο οποίος όμως παραμένει ημιτελής – το καλοκαίρι του 2024 είχε εξυπηρετήσει λιγότερα από 70.000 βαρέλια την ημέρα και στη συνέχεια έμεινε αδρανής για περισσότερους από 15 μήνες. Ως αποτέλεσμα, ο αποκλεισμός διαταράσσει την κατανομή 1,5 εκατ. βαρελιών πετρελαίου την ημέρα, κοστίζοντας στο Ιράν περισσότερα από 270 εκατ. δολάρια ημερησίως, λόγω των χαμένων εσόδων από εξαγωγές.
Στο μεταξύ, οι ιρανικές εισαγωγές είναι εξίσου εκτεθειμένες στον ναυτικό αποκλεισμό του Ορμούζ από τις ΗΠΑ. Το Ιράν είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας χύδην σιτηρών και ελαιούχων σπόρων στη Μέση Ανατολή. Περίπου 14 εκατ. από τους 30 εκατ. τόνους σιτηρών που εισάγονται στις αγορές του Κόλπου ετησίως προορίζονται για το Ιράν και μεταφέρονται διά θαλάσσης μέσω των Στενών του Ορμούζ. «Οταν έκλεισε ο πορθμός, οι παραδόσεις σιτηρών στο κύριο λιμάνι του Ιράν, το Μπαντάρ Ιμάμ Χομεϊνί, σχεδόν σταμάτησαν. Το Ιράν έσπευσε να αλλάξει πορεία μέσω του Τσαμπαχάρ στον Κόλπο του Ομάν, αλλά αυτό το λιμάνι μπορεί να χειριστεί λιγότερο από το ένα πέμπτο της διακίνησης του Μπαντάρ Ιμάμ Χομεϊνί.
Παρόμοιες διαταραχές αντιμετώπισαν οι φαρμακευτικές και ιατρικές αλυσίδες εφοδιασμού», τόνιζε σε ανάλυση για το Foreign Affairs ο Μιάντ Μαλέκι, ανώτερος συνεργάτης του Foundation for Defense of Democracies.
Διαταραχές στις ιρανικές εξαγωγές και εισαγωγές σε πετρελαϊκά προϊόντα και σιτηρά, καθώς και στις φαρμακευτικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Ο αποκλεισμός του Ορμούζ εις βάρος πλέον και του Ιράν θίγει ασφαλώς και τους πελάτες του. Η Κίνα αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν. Εξ ου και το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τον αμερικανικό αποκλεισμό «επικίνδυνο και ανεύθυνο». Η άσκηση πίεσης στο Πεκίνο, ώστε να γίνει πιο ενεργό στις ειρηνευτικές συνομιλίες μέσω της επιρροής στην Τεχεράνη, θεωρείται άλλωστε ένας παράπλευρος στόχος της πολεμικής επιχείρησης των ΗΠΑ για τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Πώς δουλεύει
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, CENTCOM, έχει δηλώσει ότι στην επιχείρηση του αποκλεισμού εμπλέκονται περισσότερα από 12 πολεμικά πλοία, όπως και περισσότερα από 100 μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη επιτήρησης.
Παρότι, για λόγους ευνόητους, δεν γνωστοποιούνται οι ακριβείς τοποθεσίες των αμερικανικών πλοίων που βρίσκονται σε ανάπτυξη, εκτιμάται ότι αποφεύγουν την εγγύτητα στις ακτές του Ιράν λόγω του κινδύνου επιθέσεων με πυραύλους και drones – μάλλον δρουν γύρω από τον Κόλπο του Ομάν, βασικό σημείο διέλευσης για μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένων των ιρανικών εξαγωγών.
Οι αμερικανικές δυνάμεις φέρεται να χρησιμοποιούν στο πλαίσιο της επιχείρησης δορυφορικές αλλά και εμπορικές πληροφορίες για να παρακολουθούν ποια πλοία επιχειρούν να κινηθούν από και προς τα ιρανικά λιμάνια.
Οι αριθμοί
75% των συνολικών εσόδων του Ιράν από εξαγωγές προέρχονται από τους υδρογονάνθρακες.
95% των εξαγωγών υδρογονανθράκων του Ιράν μεταφέρονται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
1,5 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου προς εξαγωγή ημερησίως επηρεάζονται από τον αμερικανικό αποκλεισμό.
270 εκατ. δολάρια την ημέρα τα χαμένα έσοδα από τις εξαγωγές του Ιράν.
14 εκατ. τόνοι σιτηρών που εισάγει το Ιράν μεταφέρονται διά θαλάσσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.
