Μαύρη βερμούδα, μαύρο Τ-shirt, sneakers και κοντό κούρεμα. Τον χειμώνα η «στολή» περιλαμβάνει hoodie και φόρμα, κι αυτά μαύρα. Αν ανοίξεις την ντουλάπα αγοριού στην εφηβεία σήμερα, μια μελαγχολία τη νιώθεις. Αν και το μαύρο δεν σημαίνει ό,τι σήμαινε. Φορώντας μαύρα δεν είσαι γκοθ, ούτε σημαίνει ότι ακούς μέταλ ή ότι είσαι emo. Είναι απλώς η ουδέτερη βάση της κυρίαρχης αγορίστικης περιβολής. Αντί για περιθώριο, είναι μάλλον μέινστριμ.
Στα κορίτσια τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Εδώ η καλοκαιρινή «στολή» θέλει απαραιτήτως τζιν σορτσάκι και κροπ τοπ – το χειμώνα ίσως ένα πολύ εφαρμοστό μπλουζάκι και ψηλόμεσο ή χαμηλοκάβαλο παντελόνι. Θέλει περιποιημένα, μακριά νύχια και πολύ μακριά μαλλιά. Αντίθετα με τα αγόρια, στα κορίτσια το λουκ δεν λειτουργεί σαν καμουφλάζ, ίσως το ακριβώς αντίθετο, ωστόσο η προσπάθεια είναι να φαίνεται φυσικό και αβίαστο.
«Πού να δεις τι τραβάμε με τα μαγιό», λέει η Βασιλική, μαμά δύο κοριτσιών, 14 και 16 ετών. «Δεν βρίσκεις πια νεανικό μαγιό που να μην είναι στρινγκ». Οπως λέει, γενικά στα μαγαζιά βρίσκεις πολύ περιορισμένη γκάμα ρούχων για έφηβα κορίτσια. «Εννέα στα δέκα μπλουζάκια που απευθύνονται σε αυτές τις ηλικίες είναι του ιδίου στυλ».
Η ίδια γνωρίζει ότι δεν έχει νόημα να πας πολύ κόντρα στο παιδί. «Πρέπει να κάνεις κι εσύ πίσω και να βρεθείτε κάπου στη μέση. Ειδάλλως θα βγαίνει από το σπίτι και θα αλλάζει έξω ρούχα και μακιγιάζ». Το μακιγιάζ και η περιποίηση των άκρων ξεκινάει ήδη από την Α΄ Γυμνασίου, λέει. «Μπορείς να πεις ότι δεν θέλεις να βάφεται βαριά ή να επιτρέψεις να αγοράσει κάτι που όμως δεν θα το φορέσει στο σχολείο. Γενικώς, βρίσκεσαι σε μια μόνιμη διαπραγμάτευση».
Η Κάτια έχει έναν γιο 14 ετών. «Ηταν πάντα ένα παιδί που φορούσε χρωματιστά, αλλά τώρα το γύρισε στο μαύρο. Πάμε για ψώνια και τα τρία από τα τέσσερα μπλουζάκια που θα πάρουμε θα είναι μαύρα». Η Κάτια το ερμήνευσε ως αναπτυξιακό στάδιο – ήταν ο τρόπος του να πει ότι θέλει να τον παίρνουν στα σοβαρά. Πολύ σημαντικό για τα αγόρια σήμερα είναι και το κούρεμα, λέει η ίδια. «Μαζεύονται σε πλατείες ή σπίτια και ο ένας κουρεύει τον άλλον. Εχουν αγοράσει μια καλή ξυριστική μηχανή. Μη φαντάζεσαι τίποτα περίτεχνο, στην πραγματικότητα ξυρίζουν το κεφάλι, να φαίνεται κρανίο, και κάνουν σχέδια. Πληρώνουν ο ένας τον άλλον, επίσης, για την υπηρεσία».
Το πρόβλημα του κόστους
Το χρώμα των ρούχων, πάντως, δεν είναι το πρόβλημα, όσο το κόστος τους. Οι έφηβοι σήμερα ψωνίζουν από πολύ συγκεκριμένα και πανάκριβα brands. Μια γνωστή βρήκε τον 11χρονο γιο της να κλαίει μετά το σχολείο μια μέρα γιατί τον είχαν κοροϊδέψει οι συμμαθητές του για το μπλουζάκι του – «ούτε οι γονείς μας δεν φοράνε πια αυτή τη μάρκα!», του έλεγαν. «Σε πληροφορώ ότι πριν από ένα μήνα κοιμήθηκα με το παιδί στην Ερμού όλο το βράδυ περιμένοντας να ανοίξει κατάστημα για να πάρει ένα ρολόι που ήθελε», λέει η Κάτια. Είχε γίνει χαμός σε όλο τον κόσμο με αυτό το ρολόι, σε πολλές πόλεις ξέσπασαν μέχρι και ταραχές. Τελικά δεν κατάφεραν να το πάρουν εκείνη την ημέρα – ήταν 90οί στη σειρά και το μαγαζί είχε 80 τεμάχια. Το ρολόι κοστίζει 385 ευρώ.
«Το κύριο χαρακτηριστικό των εφήβων είναι η ανάγκη να ανήκουν σε μια κοινότητα, θέλουν να ξέρουν τι συμβαίνει γύρω τους, να μπορούν να το συζητούν για να μην τους πετάξει έξω η παρέα», λέει η ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος Αντιγόνη Γινοπούλου. Τα ρούχα είναι κατεξοχήν ένας τρόπος να ανήκουν. «Τη διαφορά με άλλες περιόδους τη δημιουργούν τα σόσιαλ. Τα παιδιά εντοπίζουν τις τάσεις και τις αλλαγές πολύ πιο γρήγορα. Πολλά πράγματα οι ενήλικοι τα αντιλαμβανόμαστε πολύ αργότερα. Για παράδειγμα, μπορεί να άρχισαν να ντύνονται όλοι στα μαύρα απλώς γιατί ο ήρωας μιας σειράς ντύνεται έτσι».
«Η ομοιομορφία λειτουργεί ως μια προσωρινή άμυνα απέναντι στο άγχος της διαφορετικότητας και της πιθανής απόρριψης, επιτρέποντας στον έφηβο να αισθανθεί ότι ανήκει προτού τολμήσει να διαφοροποιηθεί», λέει η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Ντόρα Παπαδοπούλου-Χαμούζα. «Το ρούχο, ως προέκταση της εικόνας του σώματος, λειτουργεί σαν ασπίδα σε μια περίοδο εσωτερικής αστάθειας. Οταν, λοιπόν, βλέπουμε παιδιά και εφήβους να μοιάζουν μεταξύ τους, ίσως αξίζει να μετατοπίσουμε το βλέμμα μας από την επιφανειακή ομοιομορφία στη βαθύτερη ψυχική διεργασία που αυτή εκφράζει: την ανθρώπινη ανάγκη για αναγνώριση και αποδοχή».
