«Καθόμασταν με την Κορνηλία μέσα στο κουζινάκι στα παλιά γραφεία του ΣΕΟ (Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου) πίνοντας καφέ, λίγες μέρες πριν μετακομίσουμε. Γύρω μας δεκάδες αμπαλαρισμένες κούτες. Πέφτει το μάτι μας σε ένα πορτάκι ψηλά στον τοίχο. Κοιταζόμαστε με απορημένο ύφος.
»”Τι είναι εκεί μέσα”, τη ρώτησα. “Ιδέα δεν έχω”, απάντησε. “Ποτέ κανείς δεν έψαξε εκεί”. Ηταν ολοφάνερο, η πόρτα άνοιξε με δυσκολία και αυτό που είδαμε αρχικά δεν φαινόταν ενδιαφέρον. Δεν ξέρω πώς μας ήρθε να σκαρφαλώσουμε με μια σκάλα. Και εκεί στο βάθος βάθος κρυμμένα σχεδόν εντελώς από τη σκόνη δεκαετιών βρίσκουμε δυο πάκα χαρτί δεμένα με σκοινί. Ηταν το αρχείο του Συνδέσμου πριν από τη μεταπολίτευση. Είχαμε ξαφνικά στα χέρια μας την απόδειξη ότι ο Σύνδεσμος –με άλλη μορφή– είχε δράση και λειτουργία από το 1949», διηγείται Θεόδωρος Γεωργόπουλος, γενικός διευθυντής του ΣΕΟ σήμερα και καθηγητής Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, Οίνου στη Γαλλία.
Κοιτάχτηκαν με την Κορνηλία Αλεξιάδου (υπεύθυνη επικοινωνίας του ΣΕΟ) με νόημα. Δεν πρόκειται τελικά για αστικό μύθο που είχαν επινοήσει οι επαγγελματίες του οίνου. Υπάρχει έγγραφη ιστορία από παλιά και ήταν εκεί μπροστά τους.
Τη μικρή ιστορία διάσωσης των σκονισμένων πάκων με χαρτιά διηγείται ο διευθυντής του ΣΕΟ με αφορμή την παράδοση του συνόλου των αρχείων του Συνδέσμου, όπου καταγράφονται περισσότερες από επτά δεκαετίες εξέλιξης του ελληνικού κρασιού, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Στην τελετή η οποία πραγματοποιήθηκε στις 5 Μαρτίου ο πρόεδρος του ΣΕΟ, Στέλλιος Μπουτάρης, παρέδωσε συμβολικά το πρώτο καταστατικό του Συνδέσμου, κάνοντας λόγο για μια κίνηση που αφορά πολύ περισσότερα από την παράδοση ενός υλικού στο κράτος.
«Σήμερα παραδίδουμε κάτι πολύ περισσότερο από φακέλους, έγγραφα και τεκμήρια. Παραδίδουμε τη συλλογική μνήμη του ελληνικού κρασιού. Μια ιστορία ανθρώπων, τόπων, αποφάσεων και προσπαθειών που διαμόρφωσαν τον ελληνικό αμπελώνα όπως τον γνωρίζουμε σήμερα», ανέφερε.
Μέσα από τις εκατοντάδες χιλιάδες σελίδες αναδύονται το μεράκι και η προσπάθεια των οινοποιών και των αμπελουργών δίνοντας μια άλλη διάσταση και στη σημερινή οινική πραγματικότητα.
Ναι, το ελληνικό κρασί έχει εκτοξευτεί τα τελευταία 15-20 χρόνια αλλά η μαγιά ήταν εδώ πολλά πολλά χρόνια νωρίτερα.
Οι σημερινοί οινοποιοί και αμπελουργοί δεν είναι κάτι αλεξιπτωτιστές που ξαφνικά αποφάσισαν να φυτέψουν αμπέλια. Βρήκαν μια πολύ ενδιαφέρουσα και πλούσια πραγματικότητα πάνω στην οποία έχτισαν
«Οσα βλέπει κανείς ξεφυλλίζοντας το αρχείο συντείνουν στη λογική της συνέχειας και όχι του ξαφνικού θαύματος στην ελληνική οινοπαραγωγή. Οι σημερινοί οινοποιοί και αμπελουργοί δεν είναι κάτι αλεξιπτωτιστές που ξαφνικά έπεσαν εδώ και αποφάσισαν να φυτέψουν αμπέλια. Βρήκαν μια πολύ ενδιαφέρουσα και πλούσια πραγματικότητα πάνω στην οποία έχτισαν. Εναν αμπελώνα 1,2 εκατομμυρίων στρεμμάτων που δεν είχε εγκαταλειφθεί και μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία ότι το κρασί είναι τρόφιμο της καθημερινότητας, που υπάρχει με κάθε γεύμα στο τραπέζι μας», λέει ο κ. Γεωργόπουλος (αριστερά).
Οπως φαίνεται πάντως ανάμεσα στη ρετσίνα και το κοκκινέλι των δεκαετιών του ’50 του ’60 και του ’70 υπήρχε και η οπτική της εξέλιξης. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρώτος Σύνδεσμος Οινοποιών που αποφασίστηκε να συσταθεί το 1948 μέσα στον εμφύλιο ονομαζόταν ΣΕΠΤΟ, δηλαδή Σύνδεσμος Ελλήνων Παραγωγών Τυπικών Οίνων. Στο συνέδριο του International Organisation of Vine and Wine (OIV) το 1950 εκτός από τους Γάλλους και τους Ιταλούς συμμετείχε και εκπρόσωπος του ΣΕΠΤΟ υποστηρίζοντας την αναγκαιότητα δημιουργίας οινολογικών εργαστηρίων αλλά και τοπικών συμβουλίων σε σχέση με το κρασί για την προστασία των ποικιλιών, κάτι που ισχύει στη Γαλλία αλλά δεν θεσμοθετήθηκε ποτέ στην Ελλάδα.
Το Ινστιτούτο Γεύσεων στην οδό Λιοσίων και Ηπείρου
Εννέα χρόνια αργότερα, το 1959 στην οδό Λιοσίων 68 και Ηπείρου δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Γεύσεων. Εκεί ο καθένας που το επιθυμούσε μπορούσε να δοκιμάσει ελληνικά κρασιά και εδέσματα δωρεάν σε μια προσπάθεια εξέλιξης και διάδοσης της ελληνικής ποιοτικής οινοπαραγωγής.
Τα ελληνικά κρασιά από τη δεκαετία του ’50 ακόμα βρίσκονταν στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και τη Μέση Ανατολή
Οπως προκύπτει ακόμα από την επεξεργασία του αρχείου που βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο, τα ελληνικά κρασιά από τη δεκαετία του ’50 ακόμα βρίσκονταν στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και τη Μέση Ανατολή.
Παραμονές της δικτατορίας τον Μάιο του ’67 οι ελληνικοί εμφιαλωμένοι οίνοι ετοιμάζονταν ταξιδέψουν προς τη Νέα Υόρκη καθώς ο Σύνδεσμος θα συμμετείχε σε έκθεση που προετοιμαζόταν. Ομως πρόλαβε η 21 Απριλίου και τα σχέδια ναυάγησαν.
Μέσα από τα αρχεία φαίνονται και οι πρώτες προσπάθειες να εξευγενιστεί ένας θεσμός που είχε αρχίσει να παρακμάζει αλλά σήμαινε πολλά για τη σύνδεση των Ελλήνων με το κρασί. «Υπάρχει αλληλογραφία για τις προσπάθειες στη δεκαετία του ’70 να μπουν κολονάτα ποτήρια και να υπάρχουν κλιματιζόμενες αίθουσες στη γιορτή», διηγείται ο Θεόδωρος Γεωργόπουλος.
32 χρόνια Οινόραμα
Από την Παρασκευή 13 Μαρτίου (17:00 – 21:00) και Σάββατο, Κυριακή και Δευτέρα 16 Μαρτίου (10:00 – 19:00) διοργανώνεται η μεγαλύτερη έκθεση ελληνικών κρασιών παγκοσμίως, το Οινόραμα 2026 στο Onassis Ready. Χιλιάδες κρασιά και οι άνθρωποι που τα δημιουργούν περιμένουν τους ανθρώπους που αγαπούν τον οίνο σε μια ετήσια γιορτή που φέτος κλείνει 32 χρόνια διοργάνωσης. Πραγματοποιείται σε νέο χώρο Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, 182 33 Αγιος Ιωάννης Ρέντης.
Στα αρχεία περιλαμβάνονται αλληλογραφία, βιβλία πρακτικών, ετικέτες κρασιών, φωτογραφικό υλικό, υλικό εκθέσεων και μελέτες, καθώς και δημόσια έγγραφα που αποτυπώνουν κρίσιμες στιγμές στην πορεία του κλάδου. Ολο αυτό το υλικό που ήταν για χρόνια διασκορπισμένο και χωρίς καμία φροντίδα και επεξεργασία συγκεντρώθηκε και παραδόθηκε για να αποτελέσει όχι μόνο ένα στοιχείο μνήμης αλλά και ένα εργαλείο εξέλιξης.
Οχι μόνο ιστορία
Ολα αυτά τα στοιχεία και άπειρα άλλα που κρύβονται στις σελίδες του αρχείου δεν έχουν αξία μόνο για τους ιστορικούς.
«Καταρχάς βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη στιγμή που καλούμαστε να δούμε ξανά τους τεχνικούς φακέλους των Οίνων ονομασίας Προέλευσης και Γεωγραφικής Ενδειξης, να τους εκσυγχρονίσουμε. Η διαδικασία αυτή για να φέρει καλά για εμάς αποτελέσματα χρειάζεται να έχουμε στοιχεία στα χέρια μας, να είμαστε σε θέση να προσφέρουμε τεκμηρίωση για όσα λέμε», επισημαίνει ο κ. Γεωργόπουλος. Νομικά, τα αρχεία μπορούν να προσκομίσουν πολλά δεδομένα και αποδείξεις για να διεκδικήσουμε και να καθορίσουμε τη θέση μας στο παγκόσμιο οινικό γίγνεσθαι.
Μπορούμε ακόμα και να εντοπίσουμε λύσεις, να δούμε αν κάποια πράγματα που εφαρμόζονταν παλιά μπορούν να αποδώσουν και σήμερα.
Το σύγχρονο μάρκετινγκ αγαπά τις ιστορίες και τα αρχεία του ΣΕΟ μπορούν να προσφέρουν άπειρο και σχετικά σύγχρονο υλικό. «Την ανάπτυξη του οινοτουρισμού για τον οποίο έχουμε μεγάλο ενδιαφέρον στηρίζουν τα αφηγήματα που έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Είναι καλές οι ιστορίες με τον θεό Πάνα και τις εικόνες οινοποσίας από τα ερυθρόμορφα αγγεία αλλά σίγουρα θα παίξει μεγάλο ρόλο να έχουμε πιο σύγχρονα τεκμήρια και απαντήσεις που να τροφοδοτούν το συλλογικό μας αφήγημα για τον οίνο στην Ελλάδα», εξηγεί ο γενικός διευθυντής του ΣΕΟ.
ΠΡΩΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΙΝΟΥ 1949
