Το βίντεο απεικονίζει μαυροντυμένη τη Μαρία Καρυστιανού μπροστά από τον κινηματογράφο «Ολύμπιον» στη Θεσσαλονίκη. Στα χέρια της κρατάει ένα μεγάλο λευκό περιστέρι. Η κ. Καρυστιανού το απελευθερώνει κι εκείνο πετάει ψηλά.
Η σκηνή στο σποτ του Αλέξη Τσίπρα είναι εντελώς διαφορετική. Βρισκόμαστε σε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου. Δύο αγόρια αγκαλιάζονται στην κερκίδα. Οι φανέλες τους, μπλε με λευκές λεπτομέρειες, γράφουν από έναν αριθμό – 26 και 5, δηλαδή 26/5, η ημέρα που ο Αλέξης Τσίπρας έχει προγραμματίσει να ανακοινώσει το νέο του κόμμα. Η αισθητική και τα μηνύματα που επιχειρούν να περάσουν διαφέρουν, αλλά τα δύο βίντεο έχουν κάτι κοινό: είναι προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης.
Μπάτζετ
Ολοι οι ειδικοί που μιλούν στην «Κ» για το πώς η AI αλλάζει την πολιτική επικοινωνία τονίζουν αρχικά ότι τη διευκολύνει. «Είναι πολύ πιο οικονομικό – θα είχε κόστος να έχεις ένα αληθινό περιστέρι, να κλείσεις το γήπεδο, να κάνεις σκηνοθεσία. Είναι και πολύ πιο γρήγορο. Ο χρόνος παραγωγής είναι ελάχιστος», αναφέρει ο σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας Ευτύχης Βαρδουλάκης.
Οσον αφορά τη διαφήμιση μιας πολιτικής καμπάνιας, κατά μία έννοια την εκδημοκρατίζει, δηλώνει ο Θεοφάνης Τάσης, ο οποίος διδάσκει Φιλοσοφία της Πληροφορίας και Ψηφιακό Ανθρωπισμό στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. «Η πολιτική επικοινωνία απαιτεί πολλούς πόρους. Αυτό δεν είναι απαραίτητο με την τεχνητή νοημοσύνη». Ταυτόχρονα, σημειώνει, η ΑΙ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναδιατυπωθεί το καταστατικό ενός κόμματος, για να κατασκευαστεί το προφίλ κάποιου πολιτικού με τρόπο που να αναδεικνύει ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του.
«Είναι κοινή διαπίστωση ότι η αναλογική πολιτική επικοινωνία γερνάει και αντικαθίσταται από την ψηφιακή, διανύουμε την εποχή κατά την οποία κάθε μέρα και περισσότερο η πολιτική ψηφιοποιείται και η τεχνολογία μπαίνει στα χωράφια της», λέει στην «Κ» ο επικοινωνιολόγος Γιώργος Φλέσσας. Κατά τον ίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη, συγκεκριμένα, μπορεί να αναλύει και να συνδυάζει δισεκατομμύρια δεδομένα – «να διαβάζει πολύ γρήγορα τα προβλήματα, τις ανάγκες και τις επιθυμίες των πολιτών και, υπό προϋποθέσεις, να δημιουργεί τα κατάλληλα μηνύματα και να τα διαδίδει».
Στις ΗΠΑ, τονίζει, έχει ήδη μετασχηματίσει τις προεκλογικές εκστρατείες – «με τη χρήση προηγμένων μοντέλων microtargeting, που προωθούν συγκεκριμένα πολιτικά μηνύματα με βάση τα ενδιαφέροντα, την τοποθεσία και την εκλογική συμπεριφορά κάθε ψηφοφόρου».
Νάρκες
Για παράδειγμα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και το επιτελείο του χρησιμοποιούν κατά κόρον την τεχνητή νοημοσύνη και κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του – δημιουργώντας από φωτογραφίες που δείχνουν τον πρόεδρο να ρίχνει πυραύλους από το Διάστημα μέχρι βίντεο που απεικονίζουν τον ίδιο και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου σε μια Γάζα που μοιάζει με πολυτελές θέρετρο.
«Ο Τραμπ το απελευθερώνει κι άλλο», σχολιάζει στην «Κ» ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ Παναγής Παναγιωτόπουλος. «Μειώνει κι άλλο τις αναστολές». Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μεμπτό να χρησιμοποιείται πολιτικά η τεχνητή νοημοσύνη –αν και σημειώνει ότι θα χαθούν πολλές θέσεις εργασίας στους τομείς της επικοινωνίας και της διαφήμισης–, αρκεί να δηλώνεται. «Το βλαπτικό είναι η άρση αναστολών, αλλά και οι άλλοι κίνδυνοι που ενέχει η ίδια η τεχνολογία», σημειώνει, αναφερόμενος σε αληθοφανή ψευδή βίντεο και φωτογραφίες που μπορούν να δημιουργηθούν μέσω AI.
«Εν μέσω προεκλογικής περιόδου», συμπληρώνει ο κ. Βαρδουλάκης, «μπορεί να λειτουργήσουν σαν ναρκοπέδιο, και να χρειάζεται ένας πολιτικός να διαψεύδει συνεχώς πράγματα που φτιάχνουν οι αντίπαλοί του». Τέτοιο υλικό μπορεί να αποβεί πολύ επικίνδυνο για τους πολιτικούς, ακόμα και αν διαψεύσουν τη γνησιότητά του. «Κάνει ζημιά που δεν μπορεί να αντιστραφεί. Μέσω της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να χειραγωγηθεί η κοινή γνώμη με πολύ αποτελεσματικότερο και μαζικότερο τρόπο», τονίζει ο κ. Τάσης.
Σχέδιο για κανόνες
Αποτελεί πολύ επίκαιρο θέμα, δηλώνει στην «Κ» ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, Χαράλαμπος Τσέκερης. «Σχεδιάζεται από την κυβέρνηση εθνική στρατηγική για την προάσπιση των εκλογών», συμπληρώνει. Παρ’ όλα αυτά, κι ενώ εξηγεί ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση πρωτοστατεί στη θέσπιση κανόνων για τη χρήση της AI, η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται πιο γρήγορα από ό,τι προσαρμόζονται οι νομοθέτες. Για αυτόν τον λόγο, οι πολίτες θα πρέπει να εκπαιδευτούν.
