Παρά τις φήμες και τις εισηγήσεις πολλών, ο κ. Μητσοτάκης επαναλαμβάνει ότι οι εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027. Το λέει, δε, με τέτοια επιμονή που μια διαφορετική εξέλιξη θα συνιστούσε πλέον έκπληξη. Η προεκλογική περίοδος έχει ωστόσο ξεκινήσει και το ερώτημα είναι ποιον ευνοεί μια παρατεταμένη διάρκειά της.
Για τη Ν.Δ., η επιλογή αυτή μοιάζει να εμπεριέχει σημαντικό ρίσκο. Η δημοσκοπική της εικόνα τους τελευταίους μήνες παραμένει σταθερή, αν όχι ελαφρώς βελτιωμένη. Το προβάδισμά της έναντι του δεύτερου κόμματος είναι ευρύ. Η εικόνα όλων των αντιπολιτευτικών κομμάτων είναι –προσώρας– προβληματική. Ενώ ακόμα και αν η αυτοδυναμία μοιάζει δύσκολη, δεν διαφαίνεται μετεκλογικό σενάριο χωρίς τη δική της σύμπραξη. Ο πειρασμός μιας πρόωρης προσφυγής στις κάλπες είναι μεγάλος.
Πολλώ δε μάλλον όταν η κυβερνητική φθορά είναι υπαρκτή, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα αν η Ν.Δ. μπορεί να αντέξει μία ακόμη σοβαρή κρίση μέχρι τις εκλογές. Οταν κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει πώς θα κυλήσει ο επόμενος χειμώνας. Οταν η ακρίβεια επιμένει, η συζήτηση για το κόστος ζωής απασχολεί όλες σχεδόν τις δυτικές χώρες και οι διεθνείς εξελίξεις που επηρεάζουν τις τιμές είναι απρόβλεπτες. Η πιθανότητα, δε, κοινωνικών κινητοποιήσεων (π.χ. αγρότες) ή απρόοπτων δυσάρεστων γεγονότων προκαλεί περισσότερο ανησυχία παρά αισιοδοξία.
Επιπλέον, μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδος δύσκολα αφήνει ανεπηρέαστη τη λειτουργία μιας κυβέρνησης. Είναι αφελές να πιστεύει κανείς ότι οι υπουργοί δεν θα αρχίσουν να σκέφτονται περισσότερο τις εκλογικές τους περιφέρειες, οι βουλευτές τις ανάγκες επανεκλογής τους ή ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις δεν θα επηρεάζονται από την επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση. Η δε παράταση της προεκλογικής έντασης ενδέχεται να παροξύνει ακόμα περισσότερο το πολιτικό κλίμα, με όσα αυτό συνεπάγεται, όχι για την κυβέρνηση, αλλά για τη χώρα.
Σημαίνουν όλα αυτά ότι η επιλογή του πρωθυπουργού είναι λανθασμένη; Οχι απαραιτήτως.
Η εξάντληση της τετραετίας ενισχύει το αφήγημα της συνέπειας και της σταθερότητας, στο οποίο ο κ. Μητσοτάκης επενδύει διαχρονικά. Παράλληλα, επιτρέπει στην κυβέρνηση να ολοκληρώσει και να καρπωθεί πρωτοβουλίες με αντίκτυπο σε εκλογικά κρίσιμες κοινωνικές ομάδες, ορισμένες εκ των οποίων αναγκαστικά θα αφορούν το 2027.
Η επιλογή δεν στερείται πολιτικής λογικής, παραμένει ωστόσο υψηλού ρίσκου, καθώς οι κίνδυνοι μοιάζουν περισσότεροι από τις ευκαιρίες.
Ενδιαφέρουσα είναι η εικόνα και στην αντιπολίτευση, καθώς η παράταση του προεκλογικού χρόνου δεν έχει την ίδια επίπτωση σε όλους.
Η παράταση της προεκλογικής έντασης ενδέχεται να παροξύνει ακόμα περισσότερο το πολιτικό κλίμα, με όσα αυτό συνεπάγεται, όχι για την κυβέρνηση, αλλά για τη χώρα.
Για την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, όσο το προβάδισμα για τη δεύτερη θέση παραμένει ασφαλές, ο χρόνος λειτουργεί ευνοϊκά. Του επιτρέπει να βρει τον ρυθμό του, να οργανωθεί, να διαμορφώσει σαφέστερο πολιτικό στίγμα, να εδραιωθεί ως ο βασικός αντίπαλος της κυβέρνησης. Αν όμως η διαφορά από το ΠΑΣΟΚ μειωθεί, αν οι αδυναμίες του νέου σχήματος γίνουν πιο εμφανείς, αν δημιουργηθούν άλλες εστίες ανταγωνισμού στον χώρο της Αριστεράς, τότε η μακρά προεκλογική περίοδος μπορεί να μετατραπεί από πλεονέκτημα σε άγχος.
Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σχεδόν στην ακριβώς αντίθετη θέση. Αν παγιωθεί στην τρίτη θέση, ο χρόνος θα λειτουργεί επιβαρυντικά, καθώς θα συμπιέζεται παρατεταμένα ανάμεσα στη Ν.Δ. και στην ΕΛΑΣ και θα τίθεται ενώπιον στρατηγικών διλημμάτων. Αποκτά όμως και τη δυνατότητα είτε να επαναδιεκδικήσει τη δεύτερη θέση είτε να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του στο πεδίο του εκλογικού ανταγωνισμού.
Για τα υπόλοιπα κόμματα οι ενδείξεις είναι πιο σαφείς.
Η Ελληνική Λύση του κ. Βελόπουλου κατέγραφε τον τελευταίο χρόνο ισχυρή δυναμική. Η παράταση της προεκλογικής περιόδου περισσότερο τον απειλεί παρά τον ωφελεί, δεδομένου ότι εμφανίζονται πλέον και ανταγωνιστικά σε εκείνον κόμματα.
Το ίδιο ισχύει για την κ. Κωνσταντοπούλου, η οποία εσχάτως δείχνει να υποχωρεί δημοσκοπικά. Ενώ κάθε άλλο παρά σύμμαχος μοιάζει ο χρόνος για την Ελπίδα της κ. Καρυστιανού, η δυναμική της οποίας μοιάζει πτωτική.
Οσον αφορά, δε, την πρωτοβουλία του κ. Σαμαρά, η επιλογή του να μην ανοίγει ακόμη τα χαρτιά του περιμένοντας «να πατήσει το κουμπί» προεκλογικά, δείχνει ότι ο ίδιος δεν επιθυμεί μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο. Ενα κόμμα με κυρίως συγκυριακά χαρακτηριστικά είναι λογικό να προτιμά να καβαλήσει το κύμα της στιγμής παρά να υποστεί τη βάσανο μιας μακρόσυρτης προεκλογικής διαδικασίας, παρά το ότι κάτι τέτοιο ίσως έπληττε και τη Ν.Δ., καθώς θα την εγκλώβιζε σε έναν παρατεταμένο διμέτωπο αγώνα.
Μιλώντας για τον χρόνο των εκλογών, ο πρωθυπουργός είπε ότι θέλει να έχει «την μπάλα στα πόδια του». Με την επιλογή του, όμως, αφήνει την μπάλα και στα πόδια των αντιπάλων του, εντός και εκτός Βουλής. Το ποιον θα ευνοήσει η παράταση της προεκλογικής περιόδου θα κριθεί από τη δεξιοτεχνία του καθενός. Γιατί στην πολιτική τελικά ο χρόνος δεν είναι ούτε σύμμαχος ούτε αντίπαλος. Είναι μεγεθυντικός φακός. Μεγεθύνει τα πλεονεκτήματα, αλλά και τις αδυναμίες. Και αυτό ισχύει για όλους.
*O κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
