Τα «νέα» κόμματα τα είδαμε. Αλλά τι «νέο» είδαμε σε αυτά; Θυμόμαστε, βέβαια, το σκηνικό – το Ολύμπιον, το Θησείο. Θυμόμαστε τις εικόνες –τις ενορχηστρωμένες και τις απροσχεδίαστες. Αλλά ποια ιδέα ακούσαμε και έχει μείνει στο μυαλό μας; Ποια φράση, που θα μπορούσε να λειτουργήσει έστω σαν πολύσημο σλόγκαν, σαν ανοιχτό μήνυμα στο οποίο ο λήπτης θα μπορούσε να προβάλει τις προσδοκίες του;
Τα «νέα» κόμματα στήθηκαν κόντρα στην ταυτότητα των ιδρυτών τους. Η μάνα που έγινε φωνή της οργής στις πλατείες, μετέβη από την πλατεία στο θέατρο. Ο ακράτητος θυμός που την ανέδειξε, κατέληξε σε ένα στυλιζάρισμα μεταμεσονύκτιας εκπομπής επαρχιακής τηλεόρασης. «Πάμε τώρα, παρακαλώ, στην επόμενη γραμμούλα… Καλησπέρα σας, από πού μας τηλεφωνείτε;».
Ο πρώην πρωθυπουργός, που δοξάστηκε ως μέγας δημαγωγός, ανέβασε τη νέα εκδοχή του σε μια φωτισμένη, χαμηλή σκηνή που θύμιζε περισσότερο σεμινάριο «έμπνευσης» και «αυτοβελτίωσης», παρά αριστερή αντεπίθεση. Στο χλωριωμένο θέαμα –ανώδυνα αστεία, πλαδαρή πασοκίζουσα κοινοτοπία, λευκοντυμένα κορίτσια– επιζούσε μόνο το χαμόγελο του παλιού Τσίπρα – και τίποτε από τον ηλεκτρισμό του λαοπλάνου, που ενωνόταν κάποτε με τον αγανακτισμένο λαό του.
Ευτυχώς, βαρεθήκαμε. Αλίμονο στη δημοκρατία που έχει ανάγκη από «συναρπαστικές» προσωπικότητες. Η μεταπολιτευτική δημοκρατία έχει περάσει πρόσφατα τη χρεοκοπική δεκαετία της διαρκούς θυμικής εγρήγορσης. «Συναρπάστηκε» εξουθενωτικά. Τώρα, ακόμη και τα τέκνα της παραφοράς αισθάνονται ότι πρέπει να ασφαλιστούν σε μια παραστατική προβλεψιμότητα – να φαίνονται φορείς της κανονικότητας, κι ας μπορούν μόνο να την αντανακλούν σαν αδρανή κάτοπτρα· σαν «γλωσσικά μοντέλα» που ανακυκλώνουν ανώδυνα κλισέ.
Ευτυχώς, στην αντιπολίτευση δεν υπάρχει περίσσευμα μαγείας. Δεν υπάρχει όμως ούτε στην κυρίαρχη δύναμη απόθεμα γοητείας. Το να ακούς ατσαλάκωτη την Καρυστιανού να κατακεραυνώνει το σύστημα ή τον Τσίπρα να διαλαλεί ότι κρατάει πυξίδα είναι το ίδιο με το να ακούς τους κυβερνητικούς να ετοιμάζουν έφοδο στο 2030: Δεν νιώθεις τίποτε. Δεν μπορείς ούτε να καγχάσεις.
Διαμορφώνεται έτσι το δίδυμο έλλειμμα που επιπεδώνει το πολιτικό σύστημα: Η αντιπολίτευση δεν έχει τον τρόπο όχι να μεταβολίσει τη δυσαρέσκεια σε πρόγραμμα αλλαγής, αλλά ούτε καν να της δώσει φωνή που θα συγκινήσει. Η κυβέρνηση δεν έχει τη δύναμη να εμπνεύσει εμπιστοσύνη – παρά μόνον όταν επιστρατεύει ως φόβητρο την ανεπάρκεια των άλλων. Από τη μία, έλλειμμα συγκίνησης. Από την άλλη, έλλειμμα πειθούς.
Μπορεί αυτό να είναι και το τίμημα της σταθερότητας: Πασχίσαμε και πετύχαμε να επανέλθουμε στο status της πεζής δημοκρατίας. Σε αυτήν, οι εκλογές δεν είναι ορόσημα ρήξης ή ανατροπής. Είναι στιγμές συνέχειας ή ήπιας εναλλαγής. Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και οι αντισυστημικοί επιτελούν τον ρόλο τους σε μιμητικό ανταγωνισμό με το σύστημα που καταγγέλλουν – και καταγγέλλοντάς το, το νομιμοποιούν.
Ανδρεοκλοπές
Ευτυχώς που οι φανέλες της Μπάρτσα δεν βγαίνουν σε ζιβάγκο.
Πόρτες
Ακόμη και στα σφάλματά της, η Δικαιοσύνη εμφανίζεται ως αναξιοπαθούσα. Ακόμη και σε αποφάσεις της που δεν αντέχουν στη λογική, η Θέμις παρουσιάζεται ως θύμα. Δεν φταίει εκείνη. Φταίνε οι δόλιες πολιτικές παρεμβάσεις που την παρα-βιάζουν και την απαξιώνουν στα μάτια των πολιτών. Φταίνε οι συνταγματικές κακοτεχνίες που δίνουν στην εκάστοτε κυβέρνηση περιθώριο ασύμμετρης παρέμβασης, ιδίως μέσω της επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Ομως, ποιος φταίει όταν ένας δικαστικός λειτουργός, που έχει ανέλθει ήδη στην ανώτατη βαθμίδα, δίνει την εντύπωση ότι αγνοεί τα πραγματικά περιστατικά που άγονται ενώπιόν του, παρότι του απομένουν λίγοι μήνες ακόμη πριν από τη σύνταξη; Ποιος φταίει όταν δικαστές που έχουν χτίσει κεφάλαιο εμπιστοσύνης με την υπηρεσία τους σε εύφλεκτες δίκες, το εκποιούν στον πολιτικό στίβο, προτού καν προλάβουν να κρεμάσουν την τήβεννό τους; Ποιος συντηρεί την εντύπωση ότι μεταξύ πολιτικής και δικαστικού σώματος λειτουργεί καλολαδωμένη μια περιστρεφόμενη πόρτα; Οι δικαστές δεν μπορούν από μόνοι τους, εντός του ισχύοντος πλαισίου, να προστατεύσουν τη Δικαιοσύνη. Μπορούν όμως τουλάχιστον να σταματήσουν να τη βλάπτουν οι ίδιοι.
