Αν υπάρχει ένα κρασί που κουβαλά την ιστορία της Ελλάδας, τη δόξα του Βυζαντίου και τη φινέτσα της Ενετοκρατίας, αυτό είναι αναμφίβολα ο Μαλβαζίας οίνος. Πρόκειται για ένα πολιτιστικό κεφάλαιο, μια οινική κληρονομιά που, μετά από αιώνες λήθης, βρίσκει ξανά τη θέση που της αξίζει στο τραπέζι.
Η ιστορία του, που ξεκινάει από τη μεσαιωνική Μονεμβασιά –τη Malvasia των Βενετών– και συνεχίζεται στην Κρήτη, είναι τόσο συναρπαστική όσο το ίδιο το απόσταγμα των λιασμένων σταφυλιών του. Σκεφτείτε: αυτό το κρασί ενέπνευσε τον Σαίξπηρ και τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, ταξίδεψε στα βασιλικά σαλόνια και στα λιμάνια της Ευρώπης, δίνοντας το όνομά του σε δρόμους και συνοικίες! Σήμερα, η αναβίωση της ΠΟΠ Μονεμβασιά-Malvasia –και άλλων εκδοχών της στην Κρήτη και στην Πάρο– μας προσφέρει ξανά την ευκαιρία να γευτούμε αυτή την προαιώνια γλύκα.
Με το χρυσό του χρώμα, τα πολύπλοκα αρώματα εξωτικών μπαχαρικών, μελιού και αποξηραμένων φρούτων, και το πλούσιο, βελούδινο σώμα, ο Μαλβαζίας οίνος είναι μια ιεροτελεστία γεύσης. Είναι η Ανατολή και η Δύση στο ποτήρι. Μα, πάνω απ’ όλα, είναι η κοινή ονομασία διαφορετικών μεταξύ τους κρασιών που παράγονται σε διαφορετικά αμπελοτόπια και χώρες, όλα όμως έχουν μακρινή μητέρα το αρωματικό κρασί της Μονεμβασιάς του 12ου αιώνα.
Το όνομα μιας πόλης γίνεται Εμπορικό Σήμα Προέλευσης και στιλ
Η Μονεμβασιά ήταν ο κύριος εξαγωγικός λιμένας γι’ αυτό το γλυκό λιαστό κρασί, το πιο περιζήτητο και ακριβό κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Η φήμη και η εμπορική αξία του ήταν τόσο μεγάλες, που στη Βενετία –η οποία κυριαρχούσε στο εμπόριο– τα καταστήματα που το πωλούσαν ονομάζονταν απλώς «Malvasie». Ένα όνομα που απέκτησε τεράστια εμπορική δύναμη, λειτουργώντας ως ένα είδος Επωνυμίας (Brand Name). Καθώς η ζήτηση αυξανόταν και η παραγωγή στη Μονεμβασιά αντιμετώπιζε προβλήματα λόγω της οθωμανικής κυριαρχίας, το όνομα άρχισε να «ταξιδεύει». Άλλες περιοχές, όπως η Κρήτη (Malvasia di Candia) και κάποια νησιά του Αιγαίου –κυρίως κυκλαδονήσια– ξεκίνησαν να παράγουν παρόμοια γλυκά, λιαστά, αρωματικά κρασιά και να τα εμπορεύονται με την καθιερωμένη και πολύτιμη ονομασία Malvasia. Έτσι, το όνομα μετατράπηκε σταδιακά από μια αυστηρή «Ονομασία Προέλευσης», όπως θα τη λέγαμε σήμερα, σε μια γενική εμπορική ονομασία. Οι έμποροι το χρησιμοποιούσαν για να υποδηλώσουν ποιότητα και έναν συγκεκριμένο, δημοφιλή αρωματικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα από την προέλευση και την ποικιλία των σταφυλιών.
Ένα αμπελογραφικό «χάος»
Όλα τα προλεγόμενα οδήγησαν ώστε το όνομα Malvasia να δοθεί σε πολλές τοπικές αρωματικές ποικιλίες που καλλιεργούνταν σε διάφορες περιοχές – Ιταλία, Ισπανία, Κροατία, Κανάρια Νησιά… Οι αμπελογράφοι έχουν αναγνωρίσει τουλάχιστον 18 γενετικά διακριτές ποικιλίες που φέρουν το όνομα –Malvasia Bianca, Malvasia Nera, Malvasia di Candia Aromatica, Malvasia Istriana–, χωρίς να έχουν άμεση γενετική σχέση μεταξύ τους. Το αποτέλεσμα είναι ότι η συγκεκριμένη ονομασία δεν αναφέρεται σε μία μόνο ποικιλία, αλλά σε μια ιστορική, εμπορική και αρωματική ομάδα κρασιών, που έχουν τις ρίζες τους στη φήμη του κρασιού της Μονεμβασιάς από τον Μεσαίωνα.
The Malvasia Myth
Προκειμένου να αναδειχθεί και να αξιοποιηθεί αυτή η παράξενη ιστορία του ιστορικού κρασιού, δημιουργήθηκε η Διακρατική Συνεργασία Τhe Malvasia Myth, στο πλαίσιο του προγράμματος LEADER της EE, που απλώνεται σε όλο το δίκτυο των περιοχών όπου παράγεται οίνος Malvasia, με στόχο να δημιουργήσει μια πολιτιστική διαδρομή ανάλογη με την Iter Vitis του Συμβουλίου της Ευρώπης, τονίζοντας τη διαφορετική εμπειρία της κάθε περιοχής. Παραγωγοί, σύλλογοι, ιστορικοί, δημοσιογράφοι από δεκάδες χώρες ενώνουν τις δυνάμεις τους και ως Φρουροί του Μαλβαζία… διακηρύσσουν.
Σήμερα, ο οίνος ΠΟΠ Μονεμβασιά-Malvasia παράγεται ξανά στην περιοχή της Λακωνίας μετά από προσπάθειες αναβίωσης των τοπικών ποικιλιών –Μονεμβασιά, Κυδωνίτσα, Ασύρτικο, Ασπρούδι– εκ μέρους του άοκνου Γιώργου Τσιμπίδη και της οικογένειάς του, που μετά από χρόνια έρευνας και με τη συμπαράσταση της Σταυρούλας Κουράκου-Δραγώνα κατάφεραν να αποκτηθεί η Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης Μονεμβασιά-Malvasia, το 2010.
Διακήρυξη αρχών
Από τον ψίθυρο των αρχαίων λιμανιών μέχρι τις αναβαθμίδες που συναντούν τη θάλασσα, από τους αμφορείς του Βυζαντίου μέχρι τα κελάρια της εποχής μας, το όνομα Μαλβαζία έχει ταξιδέψει μέσα στους αιώνες – ένα κρασί, ένας μύθος, μια γέφυρα μεταξύ πολιτισμών. Ο Μύθος του Μαλβαζία, μια πρωτοβουλία περιοχών παραγωγής Μαλβαζία στη Μεσόγειο, γεννιέται για να τιμήσει αυτή την κληρονομιά: να συνυφάνει την ιστορία, τον πολιτισμό, την αμπελουργία και την οινοποίηση σε μια ζωντανή αφήγηση με μικρές ιστορίες ομορφιάς. Όπως οι ακόλουθες.
Η μνήμη του χρόνου
Ο Μαλβαζίας οίνος φέρει μέσα του τη μνήμη της Μεσογείου. Μιλάει για εμπόρους και ιππότες, για ποιητές και ναυτικούς, για νησιά και εδάφη όπου φύτρωναν αμπέλια όπως δημιουργούνταν και ιστορίες – διαδίδοντας ρίζες και στίχους σε πολιτισμούς.
Δεσμευόμαστε να ανακαλύψουμε ξανά και να γιορτάσουμε αυτή την αρχαία καταγωγή.
Η κουλτούρα της συνάντησης
Ο Μαλβαζίας είναι κάτι περισσότερο από ένα σταφύλι – είναι ένας τόπος συνάντησης. Μια συζήτηση μεταξύ εδαφών και λαών, ανάμεσα στην τέχνη της καλλιέργειας και τη χαρά του μοιράσματος. Μέσα σε κάθε ποτήρι Μαλβαζία βρίσκεται η ουσία του διαλόγου – γενναιόδωρη, ποικιλόμορφη και ανθρώπινη.
Δεσμευόμαστε ότι θα συνεχίσουμε τον διάλογο και θα προωθήσουμε τη συνεργασία με όλες τις περιοχές παραγωγής Μαλβαζία.
Η τέχνη του οίνου
Μιλώντας για Μαλβαζία, είναι σαν να μιλάμε για δεξιοτεχνία. Για το φως του ήλιου που παγιδεύεται στα φρούτα, για την υπομονή, την παράδοση και την ήρεμη καινοτομία.
Δεσμευόμαστε να υποστηρίξουμε την τέχνη και την επιστήμη που διατηρούν ζωντανές τις πολλές εκφράσεις του Μαλβαζία – από το γλυκό μέχρι το ξηρό, από το νησί μέχρι την ηπειρωτική χώρα, από τον μύθο μέχρι την παρούσα στιγμή.
Η κοινότητα των φρουρών
Είμαστε μια κοινότητα αφηγητών, καλλιεργητών, μελετητών και ονειροπόλων. Δεμένοι από μια κοινή αφοσίωση, ενώνουμε τις φωνές μας για να προστατεύσουμε τους τόπους, τους ανθρώπους και τις παραδόσεις που δίνουν στον Μαλβαζία την ψυχή του.
Δεσμευόμαστε να διατηρήσουμε την αλυσίδα της μνήμης και του νοήματος.
Το μέλλον σε ισορροπία
Το μέλλον του Μαλβαζία πρέπει να φροντίζεται με προσοχή.
Δεσμευόμαστε να αγκαλιάζουμε και να υποστηρίζουμε τις αρχές της βιωσιμότητας, του σεβασμού της γης και της αρμονίας με τη φύση – έτσι ώστε οι αμπελώνες που εμπνέουν τις ιστορίες μας σήμερα να συνεχίσουν να αναπνέουν αύριο.
Ο αιώνιος μύθος
Ο Μαλβαζίας οίνος είναι κάτι περισσότερο από ένα κρασί – είναι ένα σύμβολο του μεσογειακού πνεύματος, ανοιχτό, λαμπερό και ανθεκτικό. Μέσω της πρωτοβουλίας Τhe Malvasia Myth γιορτάζουμε αυτόν τον διαχρονικό μύθο, προσκαλώντας τους ανθρώπους να δοκιμάσουν όχι μόνο ένα κρασί, αλλά ένα ταξίδι μέσα από την Ιστορία, τον πολιτισμό και το φως.
Δεσμευόμαστε να διατηρήσουμε και να εμπλουτίσουμε τον Μύθο του Μαλβαζία.
*Οι οίνοι Μαλβαζία παράγονται σε διάφορα στιλ, από διάφορες ποικιλίες αμπέλου –λευκές, κόκκινες, αρωματικές και μη– που καλλιεργούνται σε όλη τη Μεσόγειο και σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Γλυκά κρασιά: Από λιαστά σταφύλια, για τα οποία έγινε κυρίως γνωστός ιστορικά ο οίνος – π.χ. ΠΟΠ Μονεμβασία-Malvasia, ΠΟΠ Malvasia Σητείας, ΠΟΠ Malvasia Πάρος, ΠΟΠ Malvasia Χάνδακας-Candia. Έχουν ισορροπία μεταξύ γλύκας, οξύτητας και αλκοόλ, με μεγάλη διάρκεια επίγευσης και δυνατότητα παλαίωσης.
Ξηρά λευκά κρασιά: Με έντονο αρωματικό χαρακτήρα – από ποικιλίες όπως η Malvasia Aromatica.
Orange κρασιά: Με ελεγχόμενη οξείδωση και γεμάτο στόμα.
Αφρώδη και ενισχυμένα κρασιά: Όπως το Malmsey, στη Μαδέρα.
Χαρακτηριστικά των κρασιών Μαλβαζία: Πλούσιο, βελούδινο σώμα, έντονα ανθικά και φρουτώδη αρώματα: βερίκοκο, ροδάκινο, γιασεμί.
