Όταν έχω μουσαφίρηδες, βάζω πάντοτε ψηλά τον πήχη στην κουζίνα. Τούτη όμως τη φορά έδωσα ρέστα, επειδή το κλίμα στο περιβόλι, απ’ όπου όλα ξεκινούν, ήταν πανηγυρικό. Οι μικροί ενθουσιάστηκαν στο μάζεμα της μελιτζάνας, γελούσαν και αστειεύονταν διαρκώς, αλλά κατάλαβαν κιόλας με την πρώτη πώς διακρίνουμε τις ώριμες και με ποιον τρόπο τις κόβουμε σωστά. Ρώτησαν γιατί τα φύλλα της μελιτζανιάς είναι τόσο μεγάλα και χνουδωτά, θαύμαζαν τα ζουζούνια που κάθονται πάνω τους, ήθελαν να μάθουν τα πάντα για τις διαφορές στη μορφή και τα χρώματα που εμφανίζουν οι καρποί των τριών ποικιλιών που φυτεύτηκαν φέτος. Έχω παρατηρήσει ότι τα ίδια, πάνω-κάτω, συμβαίνουν όποτε τα παιδιά μένουν για αρκετή ώρα μακριά από τις οθόνες. Οι γονείς τους, από την άλλη, ήταν πιο συγκρατημένοι: «Παιδιά, να προσέχετε τις μέλισσες, τσιμπάνε». Και μετά ήρθε η σειρά μου: «Α, τσακώνικες βάζεις; Δεν μου αρέσουν γιατί ρουφάνε πολύ λάδι και είμαι σε δίαιτα». Κατέβασε όμως δυο πιάτα μπάμπα γκανούς, με μισή ντουζίνα αραβικές πίτες, αργότερα. Ως ελαφρυντικό αναγνωρίζεται το γεγονός ότι το κάνω τέλειο, προσθέτοντας κουκουνάρι και χυμό νωπής πιπερόριζας στη λιωμένη σάρκα της μελιτζάνας. Τράβηξε φυσικά και φωτογραφία του λιβανέζικου μεζέ για να την ανεβάσει τρέχα γύρευε πού, την απεχθάνομαι τούτη την ανούσια τελετουργία, αλλά δεν είπα λέξη. Με συμβούλευσαν αρκετοί πως είναι πια επιτακτική ανάγκη να το κρύβω ότι είμαι εκκεντρικός.
Σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η μελιτζάνα μαγειρευόταν ανέκαθεν με πάθος και αναπτύχθηκαν έτσι δεκάδες εδέσματα που αξιοποιούν τη χάρη της.
Για κυρίως έφτιαξα μια εύκολη σιτσιλιάνικη καπονάτα, ενισχυμένη από γενναίες δόσεις κάππαρης και πράσινης ελιάς, δεν είχα χρόνο για τον εξαίσιο χορτοφαγικό μουσακά, στον οποίο αντικαθιστώ τον κιμά με ψιλοκομμένα μανιτάρια. Θυμήθηκα μετά κάποιες έθνικ συνταγές στις οποίες πρωταγωνιστεί η στρουμπουλή χανούμισσα και υποσχέθηκα στον εαυτό μου να τις ξαναφτιάξω μελλοντικώς, μάκρυνε κι άλλο η λίστα των εκκρεμοτήτων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζω το υπέροχο μπαϊνγκάν μπάρτα, το οποίο σερβίρεται απαραιτήτως με γιαούρτι ώστε να μετριάζεται κάπως ο φλογερός του χαρακτήρας, τα λες και αρειμάνια τα μαγειρέματα του Παντζάμπ. Και ένα ιμάμ μπαϊλντί ξανά, μετά από χρόνια, δεν θα έβλαπτε. Όλα αυτά ως μια έμπρακτη και απολαυστική ανακεφαλαίωση της θαυμαστής πορείας της μελιτζάνας από τον τόπο καταγωγής της μέχρι τα μέρη μας. Κανείς αρχαίος συγγραφέας δεν άκουσε ποτέ κάτι για την ύπαρξή του, αρκετά περίεργο αυτό, επειδή όταν η Ινδία κατακτήθηκε από τη στρατιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι φυσιοδίφες που τον ακολουθούσαν αναμφίβολα θα το γνώρισαν. Μόνο χάρη στους Άραβες ξενιτεύτηκε η μελιτζάνα, επειδή μετέφεραν το «κρέας του φτωχού» στις χώρες που με την πειθώ ή το σπαθί ασπάστηκαν το Κοράνι. Χάρη στην εμμονή τους να ξεριζώνουν το «ανίερο» κλήμα και να μετατρέπουν τους αμπελώνες σε μποστάνια, η μελιτζάνα διαδόθηκε γρήγορα κατά μήκος της βόρειας Αφρικής, ενώ στις αρχές του 10ου αιώνα οι Μαυριτανοί άρχισαν να την καλλιεργούν στο χαλιφάτο που σήμερα ονομάζεται Ισπανία. Μέσα στους επόμενους πέντε αιώνες, η μελιτζάνα παρέμενε γνωστή μόνο στις υπό αραβική κατοχή Ιβηρική Χερσόνησο και Σικελία. Αιτία γι’ αυτό ήταν από τη μια η απροθυμία της μελιτζάνας να απομακρυνθεί από τα θερμά κλίματα και από την άλλη η κακή της υπόληψη, ως αγαπημένο λαχανικό των μουσουλμάνων. Μόνο μετά τα μέσα του 16ου αιώνα άρχισαν να υποχωρούν οι προκαταλήψεις σε βάρος της και οι Ευρωπαίοι άρχισαν σταδιακά να αναγνωρίζουν τη γαστρονομική αξία της. Σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία, πάντως, η μελιτζάνα μαγειρευόταν ανέκαθεν με πάθος και αναπτύχθηκαν έτσι δεκάδες εδέσματα που αξιοποιούν τη χάρη της. Είναι αλήθεια ότι ακόμα και σήμερα η μεστή σάρκα της μελιτζάνας δεν λατρεύεται πουθενά αλλού με τέτοια θέρμη όσο στις χώρες όπως η δική μας, που βρέχονται από τη Μεσόγειο και η κουζίνα τους επηρεάστηκε έντονα, με το στανιό αναντίρρητα, από την αραβική ή την τουρκική μαγειρική.
