Το αλλοτινό προσφυγοχώρι της Αττικής, στο οποίο πριν από χρόνια μετοίκησα, μεταμορφώνεται. Λιγοστά πια είναι τα πέτρινα σπιτάκια με τις τετράριχτες στέγες που απομένουν όρθια, στην πλειονότητά τους μάλιστα μοιάζουν ακατοίκητα. Από την άλλη, ξεφυτρώνουν παντού, δύο και τρεις μαζί εντός των οικοπέδων, οι απερίγραπτης αισθητικής τσιμεντένιοι κύβοι που, απ’ ό,τι ακούω, μοσχοπουλιούνται ως μεζονέτες. Στους βραδινούς περιπάτους μου αντικρίζω τις παράπλευρες απώλειες τούτης της μετάβασης: δίπλα στους ξέχειλους από μπάζα κάδους σωριάζονται ξεριζωμένες μηλιές και καρατομημένα πεύκα. Φροντίζω να περνώ τακτικά από ένα κτήμα στην πυρόπληκτη πλαγιά, ώστε να βεβαιωθώ ότι στέκει ακόμα όρθια η θεόρατη μουσμουλιά που δεσπόζει πάνω από το χάλασμα. Με γαληνεύει η θέα της και μου δίνει χαρά ο τρόπος που επιμένει, παθητικά έστω, να αντιστέκεται, δεν ξέρω όμως για πόσο ακόμα καιρό θα το κάνει. Από τα κλαδιά κρέμονται πάνω από εκατό κιλά καρπού, όμως σε κάνα δυο εβδομάδες το μεγαλύτερο μέρος τους θα σαπίζει πεσμένο στο έδαφος. Κρίμα δεν είναι;
Θα ήθελα πολύ να γεμίσω δύο κουβάδες για να φτιάξω μια ντουζίνα βάζα γλυκό του κουταλιού, ακολουθώντας μια αγαπημένη κεφαλονίτικη συνταγή. Έχει μπελά βέβαια: τα μούσμουλα πρέπει να ζεματιστούν πρώτα για εύκολο ξεφλούδισμα, ενώ απαιτείται και διπλό, προσεκτικό βράσιμο για να δέσει σωστά το σιρόπι. Αξίζει όμως τον κόπο. Από ζάχαρη βάζω τη μισή, συγκριτικά με την προτεινόμενη ποσότητα, με συνέπεια βεβαίως το γλυκό, ακόμα και εντός ψυγείου, να ξινίζει σχετικά γρήγορα. Δεν με προβληματίζει καθόλου αυτό· έχει τέτοια νοστιμιά που το βάζο αδειάζει γρήγορα απ’ τη στιγμή που θα αποσφραγιστεί. Αλλού έχω πρόβλημα: το μέρος είναι απομονωμένο και δεν μπορώ έτσι να μάθω ποιος είναι ο ιδιοκτήτης, ώστε να λάβω την άδειά του να μαζέψω τα μούσμουλα. Είμαι βέβαιος πως δεν θα είχε αντίρρηση, δεν μπορώ να πω όμως το ίδιο και για τον αλυσοδεμένο σκύλο που με κοιτάει εχθρικά, στραβώνοντας το κεφάλι, κάθε φορά που περνάω· χωρίς ποτέ να γαβγίζει, κακό σημάδι αυτό. Ας είναι λοιπόν, φέτος θα αρκεστώ να φάω νωπά τα λίγα μούσμουλα που μου έδωσε το δεντράκι της αυλής μου. Είναι μικρό και σε σημείο που κάπως στερείται τον ήλιο, παρ’ όλα αυτά μελώνει υπέροχα τα φρούτα του. Σε ολόκληρη τη γύρω περιοχή, σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, σε κήπους πόλεων και χωριών της Νότιας Ελλάδας, η μουσμουλιά απαντάται συχνά. Η επαγγελματική καλλιέργειά της αντιθέτως σπανίζει, παρότι είναι αποδοτική και υπάρχει αξιοπρόσεκτο εμπορικό ενδιαφέρον, καθώς τα μούσμουλα είναι από τα πρώτα φρούτα του καλοκαιριού. Πρέπει πάντως να μαζευτούν λιγάκι άγουρα, για να αντέξουν την πορεία μέχρι τα σημεία πώλησης, γεγονός που κάνει τη γεύση τους να υστερεί συγκρινόμενα με τα ώριμα που τρώγονται από το δέντρο. Επικρατεί και η εύλογη τάση να καλλιεργούνται μεγαλόκαρπες ποικιλίες με σχετικά μικρή αναλογία κουκουτσιού προς σάρκα, κάτι που σημαίνει ότι τα μούσμουλα της αγοράς είναι μεγαλύτερα και με λιγότερους-μικρότερους σπόρους από εκείνα της παραδοσιακής ποικιλίας, η οποία όμως γευστικώς αναντίρρητα υπερέχει.
Aν ο κήπος σας έχει έδαφος που στραγγίζει καλά, φυτέψτε μία στα τέλη φθινοπώρου, σε ηλιόλουστη θέση. Μετά από τρία χρόνια θα σας προσφέρει τους πρώτους καρπούς.
Στην Κίνα, απ’ όπου κατάγεται το αειθαλές και με υπέροχη φθινοπωρινή ανθοφορία δέντρο της μουσμουλιάς (Eriobotrya japonica), αναπτύχθηκαν αρκετές δεκάδες ποικιλίες της. Άλλες προορίζονται για εντατική καλλιέργεια και άλλες για οικιακή, με κύρια διαφορά το ότι στις τελευταίες οι καρποί δεν ωριμάζουν ταυτόχρονα. Στις μεσογειακές χώρες ρίζωσε για πρώτη φορά σε βοτανικούς κήπους στα τέλη του 18ου αιώνα, ενώ στη χώρα μας ήταν εντελώς άγνωστη πριν από τα μέσα του 19ου. Στα φυτώρια κυκλοφορούν μερικές δοκιμασμένες στις εγχώριες συνθήκες ποικιλίες της. Αν ο κήπος σας έχει έδαφος που στραγγίζει καλά, φυτέψτε μία στα τέλη φθινοπώρου, σε ηλιόλουστη θέση. Μετά από τρία χρόνια θα σας προσφέρει τους πρώτους καρπούς, ύστερα από άλλο τόσο θα μπορείτε πλέον από την παραγωγή της να παρασκευάσετε μαρμελάδες και γλυκά.
