Ηταν μια βραδιά βγαλμένη από τις πιο ανέμελες στιγμές της δεκαετίας του 2000: απρόβλεπτη, αναπάντεχη και άκρως ξεσηκωτική με τον πιο βαλκανικό τρόπο. Μια χώρα που επέστρεψε -αρχικά, χωρίς να το πολυθέλει- στη Eurovision ύστερα από τρία χρόνια απουσίας και δεν υπολογιζόταν από τις στοιχηματικές εταιρείες και τους φανς για ένα καλό πλασάρισμα, τελικά, έκανε την έκπληξη μερικές ημέρες πριν τον τελικό του Σαββάτου.
Οταν διέρρευσε η πρόβα της Βουλγαρίας στο Χ, το «Bangaranga» της Ντάρα άρχισε να συζητιέται πολύ στη «σφαίρα» της Eurovision και να σκαρφαλώνει ραγδαία στα στοιχήματα, προσπερνώντας τον Akyla και το «Ferto», ο οποίος κατέληξε στη δέκατη θέση με 220 βαθμούς (6η θέση στο κοινό με 147 βαθμούς, 12η στις επιτροπές με 73 βαθμούς).
Με την υπογραφή του Δημήτρη Κοντόπουλου να βρίσκεται ανάμεσα στους συντελεστές, τη συνδρομή της Βικτώριας Χαλκίτη στα φωνητικά και της χορογράφου Σάσα Ζαν-Μπαπτίστ, το «Bangaranga» παρέσυρε το κοινό σε ένα τρίλεπτο ξέφρενο πάρτι, δίχως να ντρέπεται για την υπερβολή και τις συχνές μουσικές εναλλαγές. Κανείς βέβαια δεν ξέρει τι ακριβώς τι σημαίνει. Η ίδια η 27χρονη ερμηνεύτρια από τη Βάρνα δήλωσε στο Green Room πως είναι «μια ιδιαίτερη ενέργεια που έχει ο καθένας μέσα του, ένα συναίσθημα ότι όλα είναι πιθανά».
Αργότερα, στη νικητήρια συνέντευξη τύπου, ανέφερε πως «η ίδια η λέξη προέρχεται από την τζαμαϊκανή αργκό. Σημαίνει αναταραχή, αναταραχή, ένα όμορφο είδος αταξίας. Εχει αυτή την ακατέργαστη, φωνητική δύναμη που παρακάμπτει τη μετάφραση. Τη νιώθεις πριν την καταλάβεις».
Αν το 1993 ο Θεός ήταν Βούλγαρος, όπως φώναζε ο εκφωνητής της ιστορικής νίκης απέναντι στη Γαλλία στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1994, προάγγελος της πορείας που ακολούθησε η γειτονική μας χώρα στο Μουντιάλ της Αμερικής, στη φετινή Eurovision η τύχη έμοιαζε να είναι με το μέρος της γειτονικής μας χώρας. Από το 2005 που συμμετέχει -με διαλείμματα- στον διαγωνισμό, η Βουλγαρία σημείωσε την πρώτη της νίκη, με τους Βούλγαρους να ακούν το όνομα της χώρας τους να γίνεται σύνθημα από χιλιάδες Eurofans εντός και εκτός αρένας.
«Είναι η πρώτη φορά που μου συμβαίνει αυτό, είναι η πρώτη φορά που νιώθω τόση περηφάνεια, είναι η καλύτερη ημέρα της ζωής μου», φώναζε ένας νεαρός Βούλγαρος που ζει στην Αυστρία μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, όσο οι φίλοι του έψαχναν όλους τους συμπατριώτες του στο Eurovision Village, προκειμένου να αγκαλιαστούν και να πανηγυρίσουν όλοι μαζί, αλαλάζοντας «Bangaranga» και ανεμίζοντας τις σημαίες τους. Πλάι τους, και κάποιοι Ελληνες, οι οποίοι πανηγυρίσαν την ιστορική τους νίκη.
Είναι η πρώτη φορά μετά το 2017 και την Πορτογαλία που κοινό και επιτροπές «συμφωνούν» για τον νικητή. Βέβαια, μέχρι στιγμής, η βουλγαρική κυβέρνηση δεν έχει αποφασίσει αν θα διοργανώσει το διαγωνισμό στη Σόφια, η οποία λογικά πληροί τις προϋποθέσεις που απαιτούνται από την EBU, αλλά σε κάθε περίπτωση, η νίκη της Βουλγαρίας ήταν το αποκορύφωμα μιας διοργάνωσης γεμάτης ανατροπές, εκπλήξεις και μεγάλους χαμένους.
Υπερηφάνεια μόνο για τον Ακύλα
Εκατοντάδες Ελληνες με τα χαρακτηριστικά μαύρα σκουφάκια που αναγράφουν «Ferto» έκαναν απόβαση αυτές τις ημέρες στη Βιέννη, για να υποστηρίξουν την προσπάθεια του Akyla να φέρει ξανά τη νίκη στην Ελλάδα. Δυστυχώς, όμως, οι επιτροπές δε συμφωνούσαν με τις φιλοδοξίες μας. Ελάχιστες επιτροπές έδωσαν υψηλές βαθμολογίες, όπως της Κύπρου και της Σερβίας, οι οποίες έδωσαν στο «Ferto» τα «ντουζ πουάν» τους. Καθώς εξελισσόταν η ψηφοφορία των επιτροπών, το τραγούδι μας αγκομαχούσε να αγγίξει τη δεκάδα.
Δεν υπάρχουν αίτια και φταίχτες για το τι δεν πήγε καλά, εκτός κι αν θέλει να βρει κάποιος έναν αποδιοπομπαίο τράγο. Βάσει της δημοφιλίας και της συνολικής πρότασης που παρουσιάστηκε στη Βιέννη, το «Ferto» άξιζε μεγαλύτερη βαθμολογία, τόσο στον τελικό, όσο και στον Α΄ Ημιτελικό, όπου ο Akylas κατετάγη έβδομος με 159 βαθμούς.
Ωστόσο, παρά τα λάθη και τις αδυναμίες που πάντα συνοδεύουν τις αποστολές, η ελληνική ομάδα έθεσε τις βάσεις για μια σοβαρή προσπάθεια να επανατοποθετήσει την Ελλάδα στον χάρτη του διαγωνισμού, όπως τη χρυσή τριετία του 2004-2006. Από τη σκηνική επιμέλεια μέχρι τη συνολική αισθητική της αποστολής, υπήρχε μια σαφής διάθεση εξωστρέφειας και ανανέωσης. Και μπορεί το αποτέλεσμα να μην έφερε το πολυπόθητο τρόπαιο, προκάλεσε όμως συζήτηση, κίνησε το ενδιαφέρον των ξένων και, κυρίως, έθεσε τις βάσεις για εμπιστοσύνη στη νεότερη γενιά, ώστε η Ελλάδα να μπορεί ξανά να σταθεί ανταγωνιστικά σε μια Eurovision που είναι τεχνικά και καλλιτεχνικά απαιτητική.
Ο Akylas εξελίχθηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες σε ένα σύμβολο της γενιάς του, η οποία αναζητά εκπροσώπηση χωρίς φίλτρα και υπερβολικό καθωσπρεπισμό. Με το «Ferto» και το μήνυμά του, κατάφερε να δημιουργήσει μια κοινότητα που να ταυτίζεται μαζί του. Αυτό το επίτευγμα στη Eurovision, δύσκολα μετριέται μόνο με βαθμούς. Γι’ αυτό και τον ευχαριστούμε για την προσπάθειά που έκανε και που μας έμαθε να κυνηγάμε τα όνειρά μας, όσο άπιαστα κι αν νομίζουμε πως είναι.
Σημειώσεις από τα αποτελέσματα
Τα στοιχήματα δε βγάζουν νικήτη, μόνο στέλνουν «κουβά«. Η Φινλανδία έπαθε ό,τι πέρυσι και η Σουηδία. Για μήνες προπορευόταν στις λίστες των αποδόσεων με τεράστιες διαφορές με τις υπόλοιπες χώρες. Ωστόσο, το «Liekinheitin» της Λίντα Λαμπένιους και Πέτε Πάρκκοντεν από τη Φινλανδία ήταν αυτό που λέμε «άνθρακας ο θησαυρός». Τρίτο σε κοινό και επιτροπές στον A’ Ημιτελικό και έκτο στην τελική κατάταξη, διαψεύδοντας πανηγυρικά όσους τους είχαν χαρακτηρίσει ως απόλυτο φαβορί. Τζάμπα η καμπάνια με τις σάουνες στην είσοδο του λούνα παρκ Πράτερ.
Η φετινή βαθμολογία των επιτροπών ήταν από τις πιο αλλοπρόσαλλες που έχουμε δει, με τα δωδεκάρια να μοιράζονται σχεδόν με όλες τις χώρες. Κάθε ανακοίνωση και μια έκπληξη. Οι 0 πόντοι του κοινού για το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει το πιο σίγουρο και ξεκαρδιστικό πράγμα στο διαγωνισμό. Τέταρτη σερί χρονιά που συμβαίνει αυτό.
Πρώτη φορά από το 2018 που ενδέχεται να βιώσουμε μια Eurovision με καλύτερες θερμοκρασίες. Η τελευταία φορά που κέρδισε βαλκανική χώρα τον διαγωνισμό ήταν το 2007, με το «Molitva» της Μαρίγια Σερίφοβιτς από τη Σερβία. Παράλληλα, και οι τρεις χώρες που επέστρεψαν φέτος στο διαγωνισμό (Βουλγαρία, Μολδαβία, Ρουμανία) βρέθηκαν στη δεκάδα. Τα Βαλκάνια και τα Καρπάθια επέστρεψαν για τα καλά στη Eurovision.
Πρωτόγνωρα συναισθήματα για τη Σουηδία, καθώς τερματίζει στην εικοστή θέση. Δεν πήγε κάτι λάθος με τη Felicia. Απλώς, η σουηδική σχολή της ποπ και η παντοκρατορία της με τα υψηλά πλασαρίσματα αφήνει πια τους Eurofans παντελώς αδιάφορους.
Σίγουρα, ο παρουσιαστής Μίχαελ Οστρόβσκι θα περάσει στην ιστορία ως ένας από τους πιο κακοντυμένους στην ιστορία του διαγωνισμού. Και αυτό σημαίνει πως θα εξελιχθεί σε θρύλο της Eurovision.
Η Βιέννη δεν πήρε το δωδεκάρι
Στο Eurovision Village στην πλατεία του Δημαρχείου, το γοτθικού ρυθμού κτίριο φωτίζονταν με τα χρώματα της σημαίας της χώρας που εμφανιζόταν. Διαφημίσεις επί διαφημίσεων στο αεροδρόμιο, στο μετρό, στις μαρκίζες και στα τραμ. Τεράστιες αφίσες τοποθετήθηκαν σε κτίρια της πόλης με το νέο λογότυπο του διαγωνισμού και τις πολλαπλές καρδιές – ματριόσκα σε μοβ και μπλε αποχρώσεις. Το σύνθημα «Vienna 12 Points» είχε χαραχτεί στους ποδηλατόδρομους πλησίον του Wiener Stadthalle, κυμάτιζε στα σημαιάκια των τραμ και στόλιζε τους λουλουδιασμένους κήπους του κέντρου της πόλης.
Κάποια δισκάδικα της πόλης προσάρμοσαν το στολισμό των βιτρινών τους σε γιουροβιζιονική αισθητική, αποτίνοντας φόρο τιμής σε τραγουδιστές θρύλους, όπως ο Ούντο Γιούργκενς που κατέκτησε την πρώτη θέση το 1966 για την Αυστρία. Ταυτόχρονα, εκδηλώσεις και εκθέσεις γύρω από τον διαγωνισμό είχαν απλωθεί σε διάφορα σημεία της πρωτεύουσας.
Ηδη από τη διοργάνωση του 2015, η Βιέννη ξέρει πώς να καλλωπίζεται για τον διαγωνισμό και πώς να ενσωματώνει τις τουριστικές γειτονιές και ατραξιόν, όπως τα παραδοσιακά καφενεία που έγιναν στέκια για τους Eurofans. Ωστόσο, έχουν αλλάξει πολλά από τη Βασιλεία, με τη φετινή επετειακή Eurovision να έχει χάσει τη δυναμική και τη συλλογική ευφορία που συνήθως συνοδεύει έναν εορτασμό 70 χρόνων ιστορίας.
Αρχικά, η αλλαγή της οπτικής ταυτότητας που κυριαρχεί στο δημόσιο χώρο και στο merch, αλλά και η εγκαθίδρυση του σλόγκαν «United by Music (Ενωμένοι από τη μουσική)» σε κάθε διοργάνωση είναι δύο αποφάσεις που δεν έχουν πλήρη αποδοχή από τους Eurofans. Οχι τόσο για την αισθητική της γραφιστικής, όσο για τον λόγο του ότι σηματοδοτεί τη βαθύτερη κρίση που έχει προκύψει γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ, αλλά και το κύμα του μποϊκοτάζ των πέντε χωρών (Ισπανία, Ολλανδία, Ιρλανδία, Σλοβενία, Ισλανδία) απέναντι σε αυτή.
Παρ’ όλο που υποτίθεται πως η περίοδος της Eurovision είναι γιορτινή, υπήρχε η αίσθηση πως ακόμα και στη γιουροβιζιονική «σφαίρα» υπάρχει μια θλίψη και μια υποτονική ατμόσφαιρα σε σχέση με άλλες φορές. Σε αυτό συνέβαλε η απουσία των Ισπανών, των Ολλανδών και των Ιρλανδών φανς. Το κέφι, το μπρίο και η εκκεντρικότητά τους έλειψαν πολύ στη Βιέννη, όπως και πολλοί καλλιτέχνες που έχουν ταυτιστεί με δημοφιλείς συμμετοχές τις προηγούμενες χρονιές. Χωρίς τα live τους, οι εκδηλώσεις τους σε κλαμπ και στο Eurovision Village εμοιαζαν άνευρες.
Ακόμη, ο βροχερός καιρός και το διαρκές άγχος για ακραία καιρικά φαινόμενα έπαιξε ρόλο στα παραπάνω, καθώς η οργανωτική ομάδα σχεδίασε εκδηλώσεις δημόσιων προβολών (public viewings) σε υπαίθριους χώρους. Ευτυχώς, τα ξενοδοχεία και τα μπαρ «έσωσαν» την παρτίδα. Παράλληλα, η πολιτική χωρίς-τσάντες στο Eurovision Village, όπου δεν επιτρέπεται καμία τσάντα, κανένα σακίδιο και καμιά ομπρέλα, είχε εξαγριώσει μερίδα των Eurofans, καθώς, σε περίπτωση βροχής, οι διοργανωτές πετούσαν στον κόσμο αδιάβροχα πόντσο σαν να είναι πέταλα από λουλούδια.
Αυτή η αυστηρότητα δεν ήταν μόνο προϊόν οργανωτικής υπερβολής, αλλά και η πρωτοφανής κινητοποίηση ασφαλείας που έχει μετατρέψει τη Eurovision σε γεγονός υψηλού κινδύνου. Το Wiener Stadthalle, που καταλαμβάνει ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο και περιβάλλεται από πολυκατοικίες, θύμιζε πλέον φρούριο. Καθημερινά, ακούγαμε από το διαμέρισμά που νοικιάσαμε αυτές τις ημέρες το βούισμα των drones που πετούσαν διαρκώς πάνω από το στάδιο. Η εικόνα έμοιαζε παράδοξη για έναν διαγωνισμό που παραδοσιακά ταυτιζόταν με μια χαρούμενη ατμόσφαιρα.
Ωστόσο, η EBU και οι αυστριακές αρχές γνωρίζουν ότι η Eurovision έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε πολιτικό και γεωπολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης. Το κλίμα αυτό αποτυπώθηκε και στους δρόμους της Βιέννης, όπου πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις τόσο υπέρ όσο και κατά της ισραηλινής συμμετοχής. Πέρα από την πορεία αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη, προγραμματίστηκε και αντισυγκέντρωση υπέρ της παρουσίας του Ισραήλ στη Eurovision, έξω από το αυστριακό κοινοβούλιο και το Stadthalle απο «καλλιτέχνες ενάντια στον αντισημιτισμό», όπως αναγραφόταν στα πλακάτ τους.
Αντί η 70ή επέτειος του διαγωνισμού να μοιάζει με μια μεγάλη ευρωπαϊκή γιορτή, δόθηκε η εντύπωση πως ήταν μια διοργάνωση που προσπάθησε να διαχειριστεί ταυτόχρονα πολλά καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη: τη λάμψη του θεάματος, την πολιτική ένταση και τον φόβο.
Τεχνικό σόου και παρουσίαση
Στη ξενάγηση που μας έκανε στο κέντρο κουίρ ιστορίας Qwien, ο ηθοποιός, ποντκάστερ και συν-επιμελητής της έκθεσης «United by Queerness» Αλκης Βλασσακάκης σχολίασε πως η Eurovision δεν δημιουργήθηκε το 1956 για να ενώσει μόνο τη διχασμένη από τον πόλεμο Ευρώπη, αλλά και για να δοκιμαστούν οι νέες τηλεοπτικές πρακτικές. Βέβαια, εβδομήντα χρόνια μετά, η Eurovision φέρνει σε μια άσκηση τεχνολογικής πειθαρχίας σε πραγματικό χρόνο.
Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη έχει εισβάλει σχεδόν παντού, η Eurovision επιμένει σε κάτι σχεδόν παλιομοδίτικο: απόλυτο ανθρώπινο έλεγχο, καθώς η αποτυχία δε συγχωρείται. Για πρώτη φορά, υπήρξαν χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που στάθηκαν στην εικόνα και στις κάμερες – και όχι άδικα. Είκοσι τέσσερις κινηματογραφικές κάμερες Arri Alexa 35, ανάλυσης 4.6K, έχουν εγκατασταθεί γύρω από τη σκηνή. Κάθε μονάδα κοστίσε δεκάδες χιλιάδες ευρώ και συνοδεύτηκε από πλήρη εφεδρικό εξοπλισμό, όπως διαβάσαμε στα σχόλια. Βέβαια, η βραδιά του τελικού μοιάζει σαν να γυρίζει κανείς 25 διαφορετικά βίντεο κλιπ.
Η σκηνή μπορεί να μοιάζει μικρή, αλλά με 2.100 προβολείς και περίπου 8.400 LEDs είναι τεχνολογικά υπερφορτωμένη και για τα δεδομένα της Eurovision. Οι διοργανωτές θέλησαν να δώσουν βάση στην τηλεοπτική εικόνα, τόσο για τους τηλεθεατές, όσο και για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να «γράφουν» εξίσου καλά στο τελικό αποτέλεσμα. Τα κατάφεραν και με το παραπάνω.
Σε δύο σημεία απέτυχαν, όμως. Το πρώτο ήταν οι postcards, δηλαδή τα σύντομα βίντεο που προβάλλονται ανάμεσα στις εμφανίσεις όσο προετοιμάζεται η σκηνή για την επόμενη συμμετοχή. Οι postcards της Eurovision 2026 συνδυάσαν πλάνα από διάφορες τοποθεσίες της Αυστρίας με στούντιο λήψεις των καλλιτεχνών. Το αποτέλεσμα, όμως, έμοιαζε φτηνό, πρόχειρο και αισθητικά αμήχανο, δίνοντας συχνά την εντύπωση διαφημιστικού τουριστικής καμπάνιας με το δυνατότερο χαμηλό κόστος. Ακόμη και οι παρόμοιες postcards τoυ Τορίνο του 2022, σήμερα μοιάζουν σχεδόν αριστουργήματα μπροστά σε αυτα που παρουσίασε η Βιέννη.
Το δεύτερο ήταν η επιλογή των παρουσιαστών. Από τα σκετσάκια του, ο Μίχαελ Οστρόβσκι είναι αναμφίβολα ένας ταλαντούχος κωμικός. Ωστόσο, τα αστεία του δε προσγειώθηκαν καθόλου στο κόνσεπτ της Eurovision. Υπήρχε η αίσθηση πως οι δημιουργοί ήθελαν να γίνουν πιο αιχμηροί και πιο camp, αλλά τελικά φοβήθηκαν να το τραβήξουν μέχρι τέλους. Ετσι, με την άκαμπτη Βικτόρια Σβαρόφσκι, κατέφυγαν στα πιο αναμενόμενα και εξαντλημένα αυστριακά κλισέ: τα αστεία για τη σύγχυση ανάμεσα στην Αυστρία και την Αυστραλία, οι αναφορές στη γερμανική γλώσσα ή τα παραδοσιακά στερεότυπα τύπου γιόντελ και τυρολέζικων σακακιών.
Αποκορύφωμα αυτής της αμηχανίας ήταν το οκτάλεπτο musical για τις «διαφορές» Αυστρίας και Αυστραλίας, ένα interval act που κατέληξε αχρείαστο. Δεν είχε άδικο ο Εντβαρντ αφ Σίλεν, σχολιαστής του σουηδικού svt που είπε ζωντανά πως «υπάρχει πλέον πραγματικός κίνδυνος του χρόνου να αποχωρήσουν άλλες πέντε χώρες» εξαιτίας της ποιότητάς του.
Παίζοντας με τη φωτιά
Το ίδιο που συνέβη το 2024 και το 2025 συνέβη και το 2026. Τη στιγμή που το Ισραήλ εκτοξεύτηκε στην πρώτη θέση του βαθμολογικού πίνακα με τους 220 βαθμούς του κοινού, τόσο στο Wiener Stadthalle, όσο και στο Eurovision Village, οι αποδοκιμασίες κάλυψαν την ατμόσφαιρα. Στην αρένα, το κοινό φώναζε «Bangaranga», ενώ στην πλατεία του Δημαρχείου, το «Bulgaria» έφτανε από το ύψος της Ringstrasse.
Η συσσωρευμένη πολιτική και ηθική ένταση που συνοδεύει πλέον τον διαγωνισμό τα τελευταία χρόνια εκδηλώθηκε ξανά με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο. Μια ολοένα και πιο ηχηρή μερίδα θεατών, καλλιτεχνών και ραδιοτηλεοπτικών φορέων θεωρεί αδιανόητη τη συνέχιση της συμμετοχής του Ισραήλ υπό τις παρούσες συνθήκες στη Γάζα, ενώ η συζήτηση γύρω από την αξιοπιστία του televoting, ιδιαίτερα μετά τα δημοσιεύματα και τις καταγγελίες των τελευταίων ετών, εγείρει ισχυρές αμφιβολίες για το κατά πόσο χειραγωγείται η τελική βαθμολογία.
Η Βουλγαρία κατάφερε τελικά να ξεπεράσει το φράγμα των 140 βαθμών από τις επιτροπές και να ανατρέψει το αποτέλεσμα, κερδίζοντας τον διαγωνισμό. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: Αυτή θα είναι πλέον η νέα κανονικότητα της Eurovision; Το Ισραήλ θα κατατάσσεται πρώτο, ακόμα και με ένα τραγούδι που δεν είναι δημοφιλές, και θα περιμένουμε μια χώρα να το ξεπεράσει στον βαθμολογικό πίνακα;
Η EBU προσπάθησε φέτος να απαντήσει στις έντονες αντιδράσεις γύρω από το televoting, μειώνοντας το ανώτατο όριο ψήφων από 20 σε 10 ανά θεατή. Η αλλαγή παρουσιάστηκε ως μια προσπάθεια ενίσχυσης της αξιοπιστίας του διαγωνισμού και περιορισμού φαινομένων μαζικής, οργανωμένης ψήφου. Ωστόσο, στην πράξη, όπως αποκάλυψε έρευνα του δημοσιογραφικού μέσου ESC Insight, το σύστημα εξακολουθεί να διαθέτει σοβαρά κενά.
Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του δεύτερου ημιτελικού, ένας μόνο χρήστης κατάφερε να ρίξει 90 ψήφους χρησιμοποιώντας διαφορετικές κάρτες πληρωμής και email addresses από την ίδια συσκευή. Το όριο των 10 ψήφων, δηλαδή, δεν ισχύει ουσιαστικά «ανά άτομο», αλλά ανά τρόπο πληρωμής. Οποιος διαθέτει πολλαπλές κάρτες -εικονικές, προπληρωμένες ή τραπεζικές- μπορεί πολύ εύκολα να παρακάμψει τον περιορισμό.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως υπήρξε οργανωμένη νοθεία ή αλλοίωση αποτελέσματος. Δείχνει όμως πως η EBU απέτυχε να αντιμετωπίσει τη βασική πηγή καχυποψίας που ταλανίζει πλέον τη Eurovision: την αίσθηση ότι το televoting μπορεί να επηρεαστεί δυσανάλογα από οργανωμένες καμπάνιες και συντονισμένη κινητοποίηση.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα. Εδώ και δεκαετίες, η Eurovision βασίζεται στην εμπιστοσύνη του κοινού γύρω από το αποτέλεσμα, το οποίο, όσο πολιτικό ή γεωγραφικό κι αν μοιάζει κάποιες φορές, παραμένει τελικά γνήσιο. Οταν όμως ένας μεγάλος αριθμός θεατών αρχίζει να πιστεύει και να αντιλαμβάνεται μέσα από την ιδίοις όμμασι παρατήρηση ότι το σύστημα επιτρέπει «μαζικές ψήφους» από μικρό αριθμό ατόμων ή οργανωμένων δικτύων, τότε υπάρχει η αξιοπιστία στην EBU μετατρέπεται σε αμφιβολία.
Γι’ αυτό και η αντίδραση απέναντι στις βαθμολογίες του Ισραήλ είναι τόσο έντονη. Οχι μόνο λόγω της πολιτικής διάστασης της συμμετοχής του, αλλά επειδή, για ένα κομμάτι του κοινού, η εκτόξευσή του στην κορυφή κάθε χρόνο συμβολίζει όλα όσα θεωρεί ότι έχουν αρχίσει να δυσλειτουργούν στον ίδιο τον μηχανισμό της Eurovision: την εμπιστοσύνη ότι όλοι παίζουν με τους ίδιους κανόνες, την πεποίθηση ότι το televoting εκφράζει αυθόρμητα το κοινό και όχι οργανωμένες καμπάνιες ψηφιακής κινητοποίησης και την αίσθηση ότι ο διαγωνισμός παραμένει, έστω και σε έναν βαθμό, μουσικός και όχι αποκλειστικά γεωπολιτικός.
Φεύγοντας από τη Βιέννη, όπου εδώ και τέσσερις μέρες συζητάω καθημερινά με φίλους, φανς, συναδέλφους και ντόπιους που ασχολούνται με το διαγωνισμό για τις προβλέψεις, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», καταλήγω στο ότι η φετινή διοργάνωση έδειξε πολύ καθαρά την αδυναμία του θεσμού να πείσει ότι οι κανόνες, η εικόνα και οι αξίες που υποτίθεται πως προβάλλει ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που βλέπουν οι θεατές στις οθόνες τους. Παρά τη χαρά για την ανέλπιστη νίκη της Βουλγαρίας, δεν είμαι αισιόδοξος πως θα βελτιωθεί κάτι το 2027.
