Κόβω αβέρτα σπανάκι τούτο τον καιρό, τα φύλλα του φέτος μοιάζουν μεγαλύτερα και είναι νοστιμότερα από ποτέ.
Κανένα πρόβλημα δεν παρουσιάζουν από το ήδη δυνατό στα ορεινά κρύο, επειδή –τελικώς– μαθαίνω από τα λάθη μου και έσπειρα φθινοπωριάτικα δύο παλιές ποικιλίες (Winter Giant και Viroflay) που αντέχουν πολύ. Υπάρχουν φυσικά και υβρίδια με σοβαρές συστάσεις, αλλά δεν θα συμφιλιωθώ ποτέ με την ύπαρξή τους, για λόγους που οφείλω κάποτε να σας εκθέσω. Μόνο οι γυμνοσάλιαγκες μου έκαναν φέτος ζημιά, βρήκα μερικούς ένα πρωινό και ξαφνιάστηκα από το μέγεθός τους, φαίνεται ότι τους τονώνει πολύ το σπανάκι. Είναι τόση η ποσότητα που συγκομίζω, που μοιράζω διαρκώς τσάντες με τα μεγάλα φύλλα του αριστερά-δεξιά, το δέρμα μου στο τέλος θα πρασινίσει από την καθημερινή τους κατανάλωση. Ταΐζω όμως συχνά με αυτά τον αποξηραντή μου, σε περίπου πέντε ώρες τα φύλλα του ξεραίνονται εντελώς. Τα αλέθω ύστερα στον ηλεκτρικό μύλο και παραλαμβάνω έτσι μια σμαραγδένια σκόνη με υπέροχη γεύση και αξιομνημόνευτη (περίπου 30%) περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, πλούσια επίσης σε βιταμίνες, ίνες και αντιοξειδωτικά. Προσφέρεται για πασπάλισμα σε νωπές σαλάτες και βραστές πατάτες, δίνει επίσης ωραίο χρώμα όταν προστίθεται κιμπάρικα σε χυμούς, σούπες και σάλτσες.
Πατρίδα του εξημερωμένου σπανακιού (Spinacia oleracea) ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, του άγριου προγόνου του (S. turkestanica) θεωρούνται οι στέπες που εκτείνονται ανάμεσα στο Ιράν και την οροσειρά των Ιμαλαΐων. Πρώτοι το καλλιέργησαν οι Πέρσες, πριν από περίπου είκοσι αιώνες, ενώ με τα καραβάνια των Αράβων εμπόρων οι σπόροι του μεταφέρθηκαν προς ανατολάς, δοκιμάστηκε και γρήγορα αγαπήθηκε. Σε κινεζικά κείμενα του 7ου αιώνα μ.Χ. συναντάμε, έτσι, τις πρώτες αναφορές στο «περσικό χόρτο» και τις ευεργετικές ιδιότητές του. Οι Άραβες φρόντισαν για την προέλασή του και προς δυσμάς, επιβάλλοντας την καλλιέργειά του στις περιοχές που κατακτούσαν. Στα τέλη του 10ου αιώνα είχε ήδη γίνει δημοφιλές στη Σικελία, ενώ περίπου έναν αιώνα αργότερα κατέλαβε την επίσης τότε αραβοκρατούμενη Ισπανία. Από εκεί, με βήματα αργά αλλά σταθερά, το «ισπανικό λαχανικό» κυρίευσε ολόκληρη την Ευρώπη, με την υπό τουρκική κατοχή Ελλάδα στα τέλη του 17ου αιώνα να είναι ένας από τους τελευταίους σταθμούς σε αυτή τη θριαμβευτική πορεία. Mετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η διάδοση της καλλιέργειάς του επιταχύνθηκε, λόγω κυρίως της ακράδαντης πίστης κοινού και επιστημόνων στην αντιαναιμική του δράση. Όμως, παρ’ όλη την καρτουνίστικη προπαγάνδα του Ποπάι, ο οποίος ντοπάρεται με κονσερβοποιημένο πουρέ σπανακιού πριν τσακίσει τον ερωτικό του αντίζηλο, Βρούτο, τα παιδιά δεν αγάπησαν ποτέ τα νερόβραστα, περασμένα από τον μύλο, φύλλα του. Δεν έχουν ολότελα άδικο, επειδή η απορρόφηση του «δυναμωτικού» σιδήρου που περιέχουν είναι μικρή λόγω της μεγάλης περιεκτικότητάς του σε οξαλικά άλατα. Μόνο αν συνδυαστεί με χυμό λεμονιού ή τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C αυξάνεται σημαντικά η βιοδιαθεσιμότητά του. Αν τα νεφρά σας έχουν την τάση να παράγουν λίθους από οξαλικό ασβέστιο, φρόνιμο είναι να μην τρώτε τακτικά ωμό σπανάκι, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά είναι υψηλή. Αρκούν πάντως μόλις δύο λεπτά βράσιμό του ώστε να μειωθούν τούτα περίπου στο μισό.
Αν έχετε κήπο, μπορείτε φέτος τον Μάρτιο να το σπείρετε απευθείας σε γόνιμο και σκαλισμένο χώμα, σε σημείο που προστατεύεται κάπως από τον ήλιο.
Χαίρομαι που βρίσκουμε πλέον στην Ελλάδα σπόρους που παλαιότερα μόνο παραγγέλνοντας από το εξωτερικό μπορούσαμε να προμηθευτούμε. Αν αγαπάτε το σπανάκι και διαθέτετε έναν μικρό κήπο, μπορείτε φέτος τον Μάρτιο να το σπείρετε απευθείας σε γόνιμο και σκαλισμένο χώμα, σε σημείο που προστατεύεται κάπως από τον ήλιο. Προτείνω μια ποικιλία που έχω δοκιμάσει με επιτυχία, τη Matador, η οποία αντέχει πολύ στο πρώιμο σπόριασμα εξαιτίας της ζέστης. Σε διάστημα μόλις ενός μηνός από τη σπορά, δίνει μικρά, γευστικότατα φύλλα για νωπή χρήση, αν περιμένετε μερικές εβδομάδες ακόμα, σγουραίνουν αρκετά και γλυκαίνουν, καθιστώντας τα έτσι ιδανικά για μαγείρεμα.
