Συνδυάζοντας το χάρισμα της εντυπωσιακής ανθοφορίας με το προσόν του μεθυστικού αρώματος, το ζουμπούλι (Hyacinthus orientalis) ανέκαθεν γοήτευε βαθιά τον λαό μας. Χρησιμοποίησε μάλιστα ο λαός το όνομά του ως βαφτιστικό, προσβλέποντας στη μετάδοση της ακαταμάχητης σαγήνης του σε κάθε Ζουμπουλιά ή Ζουμπουλιώ. Στη λογία πάντως γλώσσα, αλλά και επιστημονικώς, το βολβώδες τούτο φυτό ονομάζεται υάκινθος, ξυπνώντας έτσι μνήμες από έναν ερωτικό μύθο του αρχαίου κόσμου με, φευ, τραγική κατάληξη. Αφορά τον νεαρό και όμορφο πρίγκιπα της Σπάρτης, Υάκινθο, τον οποίο διεκδικούσαν πολλοί, μέχρι που εκείνος διάλεξε τον θεό Απόλλωνα. Έμελλε όμως να σκοτωθεί από το χέρι του, καθώς μια μέρα που αναμετριούνταν φιλικά στο αγώνισμα του δίσκου, χτυπήθηκε κατακέφαλα από μια εσφαλμένη βολή του εραστή του. Από το αίμα του άτυχου νέου που κύλησε στο χώμα ο συντετριμμένος Απόλλων έπλασε το ομώνυμο φυτό.
Η περιοχή εξάπλωσης του άγριου ζουμπουλιού εκτείνεται από ορισμένα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και την Εγγύς Ανατολή μέχρι το Βορειοδυτικό Ιράν. Δεν γνωρίζουμε πότε καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά, εκτιμάται όμως ότι αυτό συνέβη πριν από περίπου χίλια χρόνια στο Ιράν – ενδεικτικό αυτού το ότι η λέξη «ζουμπούλι» προέρχεται από το περσικό όνομά του, «σομπόλ». Στους κήπους των σουλτάνων της Κωνσταντινούπολης ονομαζόταν σουμπούλ και αγαπήθηκε πολύ. Στα μέσα του 16ου αιώνα μεταφυτεύτηκε σε βασιλικές Αυλές της Ευρώπης, ενώ στις αρχές του 18ου αιώνα οι –ικανότατοι στη βελτίωση των καλλωπιστικών φυτών– Ολλανδοί διέθεταν ήδη μερικές εκατοντάδες ποικιλίες του. Σήμερα, μετά από αλλεπάλληλες διασταυρώσεις, διαθέτουμε περίπου δύο χιλιάδες, με αποτέλεσμα να ικανοποιείται κάθε χρωματική επιθυμία. Μπορούμε, λοιπόν, το κλασικό παιχνίδι των αντιθέσεων με την ομαδική φύτευση βολβών που δίνουν κόκκινες και κίτρινες, μπλε και μοβ ταξιανθίες, να το εμπλουτίσουμε πια με λευκές, ακόμα και σχεδόν μαύρες νότες. Απαράλλαχτη παραμένει πάντως η γνώριμη, γλυκιά και μεθυστική ευωδιά τους, η οποία, όταν ανθοφορούν σε κλειστό χώρο, μπορεί να γίνεται πολύ δυνατή για τους πιο ευαίσθητους ανάμεσα στους μυριάδες λάτρεις τους.
