Η προετοιμασία του ασφαλιστικού φακέλου, για τους χιλιάδες ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ που βρίσκονται ένα ή ακόμη και δύο βήματα πριν από τη θεμελίωση δικαιώματος για συνταξιοδότηση, είναι συχνά εξίσου σημαντική με τα χρόνια εργασίας που ήδη έχουν συμπληρώσει. Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι μια σειρά από έγκαιρες κινήσεις μπορεί να επιταχύνει σημαντικά την έκδοση της σύνταξης, να αποτρέψει λάθη στον υπολογισμό της και, σε αρκετές περιπτώσεις, να οδηγήσει ακόμη και σε αισθητά υψηλότερες αποδοχές.
1. Το πρώτο βήμα που προτείνουν σχεδόν όλοι οι ειδικοί είναι η έκδοση προσυνταξιοδοτικής βεβαίωσης από τον e-ΕΦΚΑ, κατά προτίμηση δύο χρόνια πριν από την έξοδο στη σύνταξη. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν πλήρη έλεγχο του ασφαλιστικού βίου, κατά τον οποίο καταγράφεται και πιστοποιείται ο χρόνος ασφάλισης που έχει συγκεντρωθεί σε όλα τα Ταμεία. Η διαδικασία αυτή μειώνει τον κίνδυνο λαθών, διευκολύνει τις υπηρεσίες στην απονομή της σύνταξης και συχνά αποκαλύπτει ασφαλιστικό χρόνο που δεν εμφανίζεται στα ηλεκτρονικά αρχεία.
2. Ακριβώς εκεί βρίσκεται και ένα από τα σημαντικότερα «κλειδιά» για υψηλότερη σύνταξη: η αναζήτηση των χαμένων ενσήμων. Παρά τη μεγάλη πρόοδο στην ψηφιοποίηση των ασφαλιστικών δεδομένων, αρκετές περίοδοι απασχόλησης, κυρίως πριν από το 2002, εξακολουθούν να εμφανίζουν κενά. Πολλοί ασφαλισμένοι ανακαλύπτουν λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση ότι λείπουν μήνες ή ακόμη και χρόνια ασφάλισης από το ηλεκτρονικό ιστορικό τους. Οι εργατολόγοι συμβουλεύουν τους ασφαλισμένους να μην περιμένουν την τελευταία στιγμή. Ο έλεγχος πρέπει να ξεκινάει περίπου δύο χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης, μέσω του Αναλυτικού και του Συνοπτικού Ιστορικού Ασφάλισης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του ΕΦΚΑ. Εφόσον εντοπιστούν ελλείψεις, θα πρέπει να αναζητηθούν παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια, συμβάσεις εργασίας, βεβαιώσεις εργοδοτών, εκκαθαριστικά μισθοδοσίας ή οποιοδήποτε στοιχείο μπορεί να αποδείξει την απασχόληση. Ακόμη και λίγοι μήνες ασφάλισης μπορεί να αυξήσουν τη σύνταξη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αναγνώριση χαμένου χρόνου μεταβάλλει σημαντικά το τελικό ποσό. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης. Πολλοί εργαζόμενοι έχουν ασφαλιστεί κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου τους σε περισσότερα από ένα Ταμεία ή έχουν καταβάλει εισφορές ταυτόχρονα σε διαφορετικούς φορείς. Η σωστή αξιοποίηση αυτού του χρόνου μπορεί να αυξήσει τα έτη ασφάλισης ή να οδηγήσει σε προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης. Οι ειδικοί συνιστούν λεπτομερή έλεγχο πριν από την υποβολή της αίτησης, καθώς και σε αυτές τις περιπτώσεις η παράλληλη ασφάλιση μεταφράζεται σε επιπλέον μηνιαίο όφελος.
3. Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος των ασφαλιστέων αποδοχών. Ο υπολογισμός της ανταποδοτικής σύνταξης βασίζεται στους μισθούς και στις εισφορές που έχουν δηλωθεί κατά τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου. Λανθασμένες ή ελλιπείς καταχωρίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλότερο ποσό σύνταξης. Γι’ αυτόν τον λόγο οι ασφαλισμένοι πρέπει να διασταυρώνουν τα στοιχεία τους και να ζητούν διορθώσεις όπου διαπιστώνονται αποκλίσεις.
4. Στην κορυφή των επιλογών που εξετάζουν όσοι βρίσκονται κοντά στη σύνταξη παραμένει η αναγνώριση πλασματικών ετών. Χρόνοι στρατιωτικής θητείας, σπουδών, τέκνων, γονικών αδειών ή ορισμένων περιόδων ανεργίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος είτε για την προσαύξηση της σύνταξης. Μετά τις αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων, η εξαγορά πλασματικών ετών έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία τους και να συνεχίσουν παράλληλα να εργάζονται χωρίς να χάνουν τη σύνταξή τους. Προσοχή όμως. Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η εξαγορά δεν αποτελεί πάντα την καλύτερη λύση. Απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος κόστους και οφέλους, καθώς η αναγνώριση χρόνου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα συμφέρουσα όταν οδηγεί σε άμεση θεμελίωση δικαιώματος ή σε υψηλότερο ποσοστό αναπλήρωσης, αλλά λιγότερο αποδοτική όταν η συνταξιοδότηση απέχει ακόμη αρκετά χρόνια.
5. Ακόμη ένα σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ο έλεγχος τυχόν οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία, κυρίως για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους. Η έγκαιρη τακτοποίηση ή ρύθμιση των χρεών μπορεί να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις κατά την έκδοση της σύνταξης και να μειώσει τις καθυστερήσεις.
Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν όλοι οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης είναι ότι η σύνταξη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία που ξεκινάει λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση από την εργασία. Αντίθετα απαιτεί προετοιμασία, έλεγχο και οργάνωση αρκετά χρόνια νωρίτερα. Οσοι ελέγξουν εγκαίρως τα ένσημά τους, αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους χρόνους ασφάλισης, διορθώσουν τυχόν λάθη και εξετάσουν προσεκτικά τις δυνατότητες αναγνώρισης πλασματικών ετών έχουν περισσότερες πιθανότητες να λάβουν τη σύνταξή τους γρηγορότερα, χωρίς περιπέτειες και, κυρίως, με το ποσό που πραγματικά δικαιούνται.
