Διευρύνεται ολοένα και περισσότερο το χάσμα μεταξύ παλαιών και νέων συντάξεων, όπως άλλωστε και μεταξύ των συντάξεων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που χορηγεί ο ΕΦΚΑ, με τα δεδομένα από το πληροφοριακό σύστημα «Ηλιος» να δείχνουν ότι μεγάλοι χαμένοι είναι οι νέοι συνταξιούχοι και δη όσοι προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Είναι αυτοί που υπέστησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τις συνέπειες της μακράς περιόδου οικονομικής κρίσης, της απορρύθμισης της αγοράς εργασίας, αλλά και του νέου τρόπου υπολογισμού των συντάξεων.
Το νέο τοπίο συνταξιοδοτικών ανισοτήτων αποκαλύπτουν τα τελευταία στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Ηλιος» για τον Μάιο του 2026, καθώς οι νέες συντάξεις που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα εμφανίζονται σημαντικά χαμηλότερες, όχι μόνο σε σχέση με εκείνες του Δημοσίου, αλλά και σε σύγκριση με τις συντάξεις παλαιότερων γενεών ασφαλισμένων.
Αναλυτικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι η μέση νέα σύνταξη που απονεμήθηκε τον Μάιο σε ασφαλισμένους προερχομένους από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε μόλις στα 763 ευρώ. Αντιθέτως, η μέση σύνταξη που χορηγήθηκε σε συνταξιούχους του Δημοσίου έφθασε στα 1.407,23 ευρώ. Η διαφορά των 644 ευρώ μεταφράζεται σε απόκλιση 45,78%, ποσοστό που παραμένει εξαιρετικά υψηλό και επιβεβαιώνει μία τάση που καταγράφεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Το στοιχείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των νέων συντάξεων αφορά ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα, με τις συντάξιμες αποδοχές τους (τις αποδοχές δηλαδή που χρησιμοποιήθηκαν για να υπολογιστεί η σύνταξη) να βρίσκονται πολύ κοντά στα όρια της οικονομικής ευαλωτότητας. Συνολικά, τον περασμένο Μάιο απονεμήθηκαν 18.833 νέες συντάξεις από τον ΕΦΚΑ που αφορούσαν εργαζομένους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες του ιδιωτικού τομέα, έναντι μόλις 1.643 συντάξεων του Δημοσίου, με την πορεία των μισθών κατά τη μνημονιακή δεκαετία να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο τελικό ποσό σύνταξης. Η μείωση των αποδοχών, η εκτεταμένη χρήση ευέλικτων μορφών απασχόλησης, οι περίοδοι ανεργίας, η αδήλωτη εργασία και η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων είχαν άμεση επίδραση στις συντάξιμες αποδοχές εκατοντάδων χιλιάδων ασφαλισμένων. Παράλληλα, για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες η επιλογή χαμηλότερων ασφαλιστικών κατηγοριών, λόγω περιορισμένων εισοδημάτων, οδήγησε σε αντίστοιχα χαμηλότερες συνταξιοδοτικές παροχές.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και ο τρόπος υπολογισμού των νέων συντάξεων, όπως επισημαίνει και η ΕΝΥΠΕΚ. Σε αντίθεση με παλαιότερα συστήματα, όπου μεγαλύτερη βαρύτητα είχαν οι αποδοχές των τελευταίων ετών εργασίας, σήμερα η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των αποδοχών ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου. Αυτό σημαίνει ότι οι χαμηλοί μισθοί της περιόδου της κρίσης, οι διακοπές στην ασφάλιση και τα χρόνια με μειωμένες αποδοχές ακολουθούν τον ασφαλισμένο μέχρι τη συνταξιοδότησή του, συμπιέζοντας το τελικό ποσό που λαμβάνει.
Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή δημιουργία δύο διαφορετικών «γενεών» συνταξιούχων. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι παλαιότεροι συνταξιούχοι, οι οποίοι θεμελίωσαν δικαιώματα σε περιόδους υψηλότερων μισθών και ευνοϊκότερων κανόνων υπολογισμού. Από την άλλη, οι νέοι συνταξιούχοι, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, εισέρχονται στο σύστημα με αισθητά χαμηλότερες παροχές, παρά το γεγονός ότι έχουν καταβάλει εισφορές επί δεκαετίες.
Οι περικοπές βεβαίως των μνημονιακών χρόνων και στους παλαιούς συνταξιούχους δεν περνάνε απαρατήρητες. Ετσι, η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώθηκε τον Μάιο στα 865,99 ευρώ μεικτά, την ίδια στιγμή που περίπου 1,13 εκατ. συνταξιούχοι λαμβάνουν κύρια σύνταξη έως 1.000 ευρώ. Από αυτούς, σχεδόν 265.000 ζουν με σύνταξη που δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ.
Από τα υπόλοιπα στοιχεία της έκθεσης «Ηλιος» διαπιστώνεται ότι οι συνταξιούχοι ανήλθαν τον Μάιο σε 2.534.582 άτομα, περισσότεροι κατά 2.228 σε σχέση με τα 2.532.354 άτομα του Απριλίου.
Τον φετινό Μάιο προέκυψαν 1.956.085 συντάξεις γήρατος. Από αυτές, οι 1.039.492 χορηγήθηκαν σε άνδρες δικαιούχους (ποσοστό 53,14%). Τον ίδιο μήνα καταβλήθηκαν 376.256 συντάξεις θανάτου (χηρείας), από τις οποίες οι 341.945 (ποσοστό 90,88%) δόθηκαν σε γυναίκες.
