Τη σύνταξη μπορεί (και μάλλον πρέπει) να την αντιμετωπίσει κανείς ως μια μακροχρόνια επένδυση. Το ζητούμενο είναι να «χτίζει» κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου ένα εισόδημα το οποίο θα τεθεί στη διάθεσή του όταν πλέον οι αντοχές για εργασία θα είναι από περιορισμένες έως μηδενικές. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να γίνει αυτό. Ο ένας είναι να απασχολείται ως μισθωτός, καθώς οι κρατήσεις για τις ασφαλιστικές εισφορές χρηματοδοτούν αυτό το μελλοντικό εισόδημα. Όσο μεγαλύτερες οι κρατήσεις, τόσο μεγαλύτερη και η σύνταξη. Έτσι, αυτός που δεν συμβιβάζεται να παίρνει «μαύρα» ένα κομμάτι του μισθού του ή αυτός που κάνει και δεύτερη δουλειά ως μισθωτός (πλέον το έχει προβλέψει ρητά και η εργατική νομοθεσία) στην πράξη κάνει μια επένδυση για να μεγαλώσει τη μελλοντική του σύνταξη.
Ένας άλλος τρόπος είναι να ασφαλίζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας ή αυτοαπασχολούμενος. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει έξι ασφαλιστικές κατηγορίες και δικαίωμα ελεύθερης επιλογής μεταξύ αυτών. Όσο μεγαλύτερο το μηνιαίο ποσό, τόσο περισσότερα συσσωρεύονται για τη σύνταξη, άρα τόσο μεγαλύτερη γίνεται και αυτή. Όσο για τον τρίτο τρόπο, μπορεί να είναι μια ιδιωτική επένδυση όπως ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα κάποιας ασφαλιστικής εταιρείας, μέσω του οποίου θα συσσωρεύεται ένα κεφάλαιο με το πέρασμα του χρόνου και αυτό θα καταλήξει να χρηματοδοτήσει ένα εφάπαξ ή μια μηνιαία σύνταξη.
Το ποια είναι η βέλτιστη επιλογή –μπορεί να υπάρξει και συνδυασμός επιλογών– είναι καθαρά θέμα υπολογισμών αλλά και προσωπικής στάσης του καθενός. Για παράδειγμα, όποιος επιμείνει να πληρώνει –ως ελεύθερος επαγγελματίας– την κατώτερη ασφαλιστική κατηγορία των 251 ευρώ τον μήνα θα πρέπει να συμβιβαστεί με σύνταξη περίπου 840 ευρώ καθαρά, ακόμη και ύστερα από 40 χρόνια ασφάλισης, ενώ όποιος ανέβει στην 3η κατηγορία δίνοντας 360 ευρώ τον μήνα, θα ανέβει στα 1.020 ευρώ τον μήνα. Και μπαίνει το δίλημμα: Πληρώνεις 110 ευρώ επιπλέον όσο είσαι εν ενεργεία και για 40 χρόνια, για να έχεις κατά 180 ευρώ μεγαλύτερη σύνταξη όταν θα αποχωρήσεις από την ενεργό δράση; Είναι μια καθαρά «επενδυτική απόφαση» η οποία έχει και το ρίσκο της. Για να λυθεί η εξίσωση, πρέπει να γνωρίζει κανείς για πόσα χρόνια θα είναι συνταξιούχος και γι’ αυτό απάντηση δεν μπορεί να υπάρξει. Από την άλλη, πρέπει να συνυπολογιστεί και η παράμετρος ότι η σύνταξη μεταβιβάζεται με βάση τον ελληνικό νόμο στο παιδί (αν είναι ανήλικο) ή στη/στον σύζυγο.
Οι υπολογισμοί, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι καθόλου εύκολοι ούτε υπάρχει δυνατότητα να γνωρίζει κανείς δεκαετίες πριν ποια είναι η καλύτερη λύση. Πόσω μάλλον –και στην Ελλάδα το βιώσαμε έντονα αυτό μετά το 2010– όταν τα δεδομένα μπορούν να αλλάξουν από τη μία στιγμή στην άλλη. Ποιο είναι λοιπόν το ζητούμενο: να συνειδητοποιήσει κανείς τον κανόνα –όσο περισσότερα «ποντάρεις» στη σύνταξή σου, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το ποσό με το οποίο θα ζήσεις στα γεράματα– και να αποφασίσει αν θέλει ή όχι. Όσο δε νωρίτερα γίνει η σχετική εσωτερική αναζήτηση, τόσο το καλύτερο για τον ενδιαφερόμενο…
