Ενας εξίσου σημαντικός στόχος που έχει τεθεί από το υπ. Δικαιοσύνης είναι να διευκολυνθεί η αξιοποίηση κατοικιών αλλά και οικοπέδων. Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται τρεις ξεχωριστές νομοθετικές λύσεις, τις οποίες έχει υποβάλει και η ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων). Η πρώτη θα αφορά την πρόβλεψη δυνατότητας κατάτμησης ή ένωσης οριζοντίων ιδιοκτησιών, ανεξάρτητα από το αν το απαγορεύει ο κανονισμός της πολυκατοικίας. Με τον τρόπο αυτό, π.χ. μεγάλα οροφοδιαμερίσματα θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν και να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών, στο πλαίσιο των μέτρων που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Η δεύτερη ρύθμιση θα αφορά την παροχή της δυνατότητας αξιοποίησης οικοπέδων με στόχο την ανέγερση, σε περιπτώσεις συγκυριότητας και εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησιών. Ειδικά για τέτοιες περιπτώσεις, η ΠΟΜΙΔΑ έχει καταθέσει αναλυτική πρόταση, ώστε να μπορεί η απόλυτη πλειοψηφία (51%) της εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησίας οικοπέδου να κινήσει τη διαδικασία παροχής δικαστικής αδείας για ανοικοδόμησή του. «Η συνήθως καταχρηστική άρνηση της μειοψηφίας οδηγεί χιλιάδες οικοδομήσιμα οικόπεδα εκτός αγοράς και αποτελεί τροχοπέδη, ζημιώνοντας την πλειοψηφία των συνιδιοκτητών και παρεμποδίζοντας την κατασκευή νέων κατοικιών, που τόσο έχει ανάγκη η χώρα», αναφέρει ο κ. Στράτος Παραδιάς, πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ.
Υπενθυμίζεται ότι σήμερα, προβλέπεται η δυνατότητα αυτή, αλλά με πλειοψηφία 65% επί του εκάστοτε οικοπέδου και παράλληλη προσκόμιση όλων των απαιτούμενων εγγράφων της αντιπαροχής, αλλά και με τη δυνατότητα αντιπροτάσεων της μειοψηφίας και άσκησης άλλων χρονοβόρων ένδικων μέσων, που τελικά έχουν οδηγήσει στη μη εφαρμογή της διάταξης. Για τον σκοπό αυτό η ΠΟΜΙΔΑ ζητεί όχι μόνο τη μείωση στο 51% του απαιτούμενου ποσοστού, αλλά και τη σύντμηση των προβλεπόμενων προθεσμιών και προϋποθέσεις εφαρμογής της ρύθμισης.
Η τρίτη νομοθετική λύση που προτείνεται προς θέσπιση, αφορά την παροχή της δυνατότητας αξιοποίησης (π.χ. πώλησης, γονικής παροχής κτλ.) χιλιάδων κατοικιών, που σήμερα τελούν υπό ένα «γκρίζο» καθεστώς ιδιοκτησίας. Για τον σκοπό αυτό θα παρασχεθούν τίτλοι ιδιοκτησίας για χιλιάδες κατοικίες, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, που σήμερα εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» στο κτηματολόγιο, λόγω της αδυναμίας των ιδιοκτητών τους να τις δηλώσουν.
Πρόκειται για ακίνητα, τα οποία είχαν ανεγερθεί κυρίως τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 και είχαν πουληθεί με προσύμφωνο, δηλαδή πριν εισαχθεί στην αγορά ο τραπεζικός δανεισμός για την απόκτηση στέγης, που επέβαλε το οριστικό συμβόλαιο. Αυτά τα ακίνητα δεν είχαν περιγραφεί κατά τις αρχικές συστάσεις οριζοντίων ιδιοκτησιών των οικοδομών, με αποτέλεσμα το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς να είναι «γκρίζο» και ως εκ τούτου να μην είναι εφικτή ούτε η μεταβίβασή τους, αλλά ούτε και η δήλωσή τους στο κτηματολόγιο, παρότι είναι ηλεκτροδοτούμενα! Η πρακτική των προσυμφώνων ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη κυρίως στη Β. Ελλάδα, όπου και εντοπίζονται τα περισσότερα τέτοια ακίνητα.
Παράλληλα, στον νέο Κώδικα Ιδιοκτησίας θα προβλέπεται ο εκσυγχρονισμός των κανονισμών των πολυκατοικιών, μέσω της εισαγωγής σύγχρονων, πρότυπων κανονισμών λειτουργίας, ενώ θα κατοχυρωθεί θεσμικά ο ρόλος του διαχειριστή, μέσω της θέσπισης σαφέστερων κανόνων για τα καθήκοντα, τη νομιμοποίηση και τις υποχρεώσεις όσων διαχειρίζονται τα κτίρια. Στο ίδιο μήκος κύματος, θα νομοθετηθεί και ταχύρρυθμη νομική διαδικασία για την είσπραξη απλήρωτων κοινοχρήστων, που θα περιλαμβάνει ακόμα και την έκδοση διαταγής πληρωμής, ενώ υποχρεωτικό χαρακτήρα θα έχει και η δημιουργία μόνιμου αποθεματικού.
Σήμερα, η αλλαγή του καταστατικού μιας πολυκατοικίας αποτελεί συχνό σημείο τριβής μεταξύ των ενοίκων, καθώς για να γίνει η οποιαδήποτε νόμιμη τροποποίησή του απαιτείται ομοφωνία, δηλαδή το 100% των ιδιοκτητών, κάτι ιδιαίτερα σπάνιο σήμερα. Ακόμα όμως και αν υπάρξει συμφωνία, απαιτείται συμβολαιογραφική πράξη, με την υπογραφή όλων των ιδιοκτητών και στη συνέχεια μεταγραφή αυτής στο κτηματολόγιο. Προφανώς λοιπόν, ειδικά σε παλιά κτίρια, των οποίων οι κανονισμοί έχουν συγγραφεί πριν από 60, 70, ή ακόμα 80 χρόνια, είναι πρακτικά ανέφικτη η πραγματοποίηση αλλαγών που να προβλέπουν και να καλύπτουν σύγχρονες ανάγκες.
Στις προτάσεις που θα επεξεργαστεί τους επόμενους μήνες η ειδική επιτροπή του υπ. Δικαιοσύνης, περιλαμβάνονται επίσης η κωδικοποίηση μιας σειράς διατάξεων που αφορούν τη συνιδιοκτησία και είναι σήμερα διάσπαρτες σε δεκάδες διαφορετικούς νόμους και υπουργικές αποφάσεις. Επίσης, θα εναρμονιστούν οι διατάξεις αυτές, αφενός με το Εθνικό Κτηματολόγιο και αφετέρου με τις ρυθμίσεις του πολεοδομικού, κτιριακού και περιβαλλοντικού δικαίου, κάτι που θα γίνει σε συνεργασία με το ΤΕΕ και το Ελληνικό Κτηματολόγιο.
