Στην πραγματική οικονομία μεταφέρεται το υψηλό κόστος ενέργειας από την κρίση στη Μέση Ανατολή, θέτοντας υπό απειλή κρίσιμους κλάδους της υψηλά εξαρτώμενης από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων ευρωπαϊκής οικονομίας, με την Ε.Ε. να προσπαθεί να προλάβει προβλήματα στις μετακινήσεις πολιτών και εμπορευμάτων, «λουκέτα» επιχειρήσεων σε κλάδους που πλήττονται πιο άμεσα από την κρίση, ακόμη και προβλήματα επισιτισμού. Αυτές οι ανησυχίες βρίσκονται πίσω από το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που ενέκρινε χθες, η αποτελεσματικότητα των οποίων θα κριθεί εν πολλοίς από τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών-μελών.
Στην πολυσέλιδη ανακοίνωση της Ε.Ε., εκτός από τα μέτρα, αποτυπώνονται οι κίνδυνοι στους τομείς παρέμβασης που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις επιπτώσεις των απότο-μων αυξήσεων των τιμών ενέργειας και των δυνητικών διαταραχών των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού.
Η Ε.Ε. διαβλέπει κινδύνους παύσης δραστηριότητας σε ολόκληρο τον τομέα της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής με επιπτώσεις στον επισιτισμό, σε ολόκληρο τον τομέα των χερσαίων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, με επιπτώσεις στη συνδεσιμότητα πολιτών και επιχειρήσεων και στην εύρυθμη λειτουργία των αλυσίδων εφοδιασμού.
Στις θαλάσσιες μεταφορές, επίσης, επισημαίνει ότι η πίεση που ασκεί το υψηλό κόστος καυσίμου ιδίως σε μικρότερες επιχειρήσεις μικρών αποστάσεων, οδηγεί στον κίνδυνο εξόδου από την αγορά και σε αύξηση της συγκέντρωσης. Ταυτόχρονα, το υψηλότερο κόστος μεταφοράς μπορεί να αποδυναμώσει ορισμένα δρομολόγια, με αρνητικές επιπτώσεις σε άλλους οικονομικούς φορείς που εξαρτώνται από αυτές τις συνδέσεις.
Τα λιπάσματα
Ειδικά για τα λιπάσματα, η Ε.Ε. υπογραμμίζει τον σοβαρό ρόλο που διαδραματίζουν στην επισιτιστική ασφάλεια και τις επιπτώσεις από τις σημαντικές αυξήσεις (61% του μέσου όρου του 2024) σε συνδυασμό και με τις αυξήσεις τιμών στα γεωργικά καύσιμα σε ολόκληρο τον κλάδο γεωργικής παραγωγής.
Ο τομέας είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε κλυδωνισμούς των τιμών λόγω των εποχικών κύκλων παραγωγής, της βραχυπρόθεσμης ικανότητας προσαρμογής και του υψηλού αρχικού κόστους των εισροών, σε συνδυασμό με την καθυστερημένη απόδοση εσόδων (κατά τη συγκομιδή). Ως εκ τούτου, κατά την Επιτροπή, οι δυσχέρειες για την αγορά λιπασμάτων ή καυσίμων ενδέχεται να έχουν αξιοσημείωτες επιπτώσεις στο σύνολο της ετήσιας παραγωγής, θέτοντας σε κίνδυνο την οικονομική δραστηριότητα των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα.
Ιδιαίτερα ευάλωτος είναι και ο τομέας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, με την Επιτροπή να διαπιστώνει ότι εάν οι υψηλές τιμές καυσίμων πλοίων παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα ή αυξηθούν περαιτέρω και δεν μετακυλιστούν στην αλυσίδα εφοδιασμού, σημαντικό μερίδιο του στόλου της Ενωσης θα παύσει τις δραστηριότητές του.
Η δυσχέρεια για την αγορά καυσίμων θα μπορούσε να προκαλέσει παύση δραστηριοτήτων των σκαφών κατά τις σχετικές αλιευτικές περιόδους, πλήττοντας έτσι την κερδοφορία της δραστηριότητας για ολόκληρο το έτος.
Οι αλιείς ενδέχεται να αναγκαστούν να μειώσουν τη δραστηριότητά τους. Ομοίως, πολλά τμήματα της θαλασσοκαλλιέργειας της Ενωσης εξαρτώνται από τα καύσιμα πλοίων λόγω της χρήσης βοηθητικών σκαφών/σκαφών εξυπηρέτησης, τα οποία αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο των συνολικών δαπανών, έως και 20%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνουν ακόμη και στο 30%.
Σε ό,τι αφορά τις χερσαίες μεταφορές, επισημαίνει τη μεγάλη αύξηση κατά περίπου 21% τον Μάρτιο του 2026 στο ντίζελ με σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025 και τις επιπτώσεις στη μείωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών εάν το υψηλό αυτό κόστος παραμείνει διαχρονικά και δεν μετακυλιστεί στην αλυσίδα εφοδιασμού. Για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις επισημαίνεται ότι οι τρέχουσες απότομες αυξήσεις των τιμών ενέργειας μπορούν να τις πλήξουν, ιδίως στο τμήμα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, το οποίο δεν παρουσιάζει το ίδιο επίπεδο εξηλεκτρισμού σε όλα τα κράτη-μέλη.
Σοβαροί κίνδυνοι καταγράφονται και στον τομέα οδικών μεταφορών λόγω του συνδυασμού χαμηλών περιθωρίων κέρδους (2%-3%) και υψηλής συμμετοχής των καυσίμων στο λειτουργικό κόστος (30% για τους οδικούς μεταφορείς φορτίων και 20% για τους οδικούς μεταφορείς επιβατών). Ενα υψηλό επίπεδο τιμών καυσίμων θα έθετε ορισμένους μεταφορείς σε ζημιογόνο θέση, οδηγώντας ενδεχομένως σε διαταραχές τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη συνδεσιμότητα σε ολόκληρη την Ενωση.
Οι νησιωτικές περιοχές
Για τις θαλάσσιες μεταφορές παρατηρεί ότι ο αντίκτυπος της κρίσης είναι ιδιαίτερα οξυμένος σε δρομολόγια απαραίτητα για την εδαφική συνοχή και την προσβασιμότητα, ιδιαιτέρως σε εκείνα που συνδέουν ηπειρωτικά και μη ηπειρωτικά εδάφη, καθώς και σε υπηρεσίες μεταξύ νησιών που χαρακτηρίζονται ρητά ως στρατηγικές ή δημοσίου συμφέροντος.
Οι διαταραχές στα εν λόγω δρομολόγια θα συνεπάγονταν κίνδυνο απώλειας συνδεσιμότητας, μεταξύ άλλων για τους επιβάτες, τις απαραίτητες εμπορευματικές μεταφορές roll-on/roll-off και τις νησιωτικές οικονομίες, κίνδυνο που αφορά ιδιαίτερα τη χώρα μας με τις πολλές νησιωτικές περιοχές.
