ΒΙΕΝΝΗ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Στη γραμμή 6 του μετρό της Βιέννης, μητέρα και κόρη κάθονται αντικριστά στα καθίσματα, φορώντας μπλουζάκια με το λογότυπο του περυσινού διαγωνισμού της Eurovision που φιλοξενήθηκε στη χώρα τους, την Ελβετία. Κοιτούν αγχωμένες μια εφαρμογή που απεικονίζει λεπτό προς λεπτό τις βροχοπτώσεις, ενώ την ίδια στιγμή οι πρώτες ψιχάλες διακρίνονται στα παράθυρα του συρμού.
Δυστυχώς, οι βροχοπτώσεις είναι αναπόσπαστο κομμάτι της φετινής, επετειακής διοργάνωσης, που ρίχνει αυλαία απόψε με τον μεγάλο τελικό. Μάλιστα, τη Δευτέρα και την Τρίτη, λόγω των καταιγίδων και των σφοδρών ανέμων που οδήγησαν στη ματαίωση εκδηλώσεων, αλλά και της αποψινής πρόβλεψης για βροχή, πολλοί ξένοι φαν κάνουν λόγο για το «Eurovision Rain Contest», αντί για το επίσημο όνομα του διαγωνισμού στα αγγλικά (Eurovision Song Contest).
Καταφύγιο για τους επισκέπτες που ταξίδεψαν στην αυστριακή πρωτεύουσα με σκοπό να ζήσουν μια αυθεντική γιουροβιζιονική ατμόσφαιρα αποτελούν τα Eurofan Cafés, ένας θεσμός που ξεκίνησε για πρώτη φορά το 2006 στη διοργάνωση της Αθήνας και που φέτος στεγάζονται σε ιστορικά βιεννέζικα καφενεία.
Προβλέψεις με τούρτα Ζάχερ
«Πώς μπορούμε να φέρουμε τη Eurovision στα καφέ της Βιέννης;» ήταν το θεμελιώδες ερώτημα πίσω από την πρωτοβουλία των ιδιοκτητών καφέ, τα οποία έχουν κηρυχθεί από την UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Οι διοργανωτές σκέφτηκαν να ορίσουν είκοσι ένα καφέ που είναι διασκορπισμένα σε όλη την πόλη ως σημεία συνάντησης, με το καθένα από αυτά να υποδέχεται, εκτός από τους ντόπιους, τους φαν από μία ή δύο συμμετέχουσες χώρες.
Η Ελλάδα φιλοξενείται μαζί με την Αρμενία στο ιστορικό καφέ Frauenhuber. Με έτος ίδρυσης το 1824, λέγεται πως είναι το παλαιότερο εν λειτουργία καφενείο της πόλης, μια πληροφορία όμως που δεν έχει επιβεβαιωθεί ακόμη από τους ιστορικούς. Μέσα στην ημέρα, είτε κοντά στις δέκα το πρωί είτε το μεσημέρι, δημοσιογράφοι, δημιουργοί περιεχομένου και μέλη των σωματείων οργανώνουν τις υποχρεώσεις της ημέρας τους και κάνουν τις προβλέψεις τους στα μαρμάρινα τραπέζια των καφέ.
Είκοσι ένα καφενεία έχουν οριστεί ως σημεία συνάντησης για επισκέπτες από μία ή δύο συμμετέχουσες χώρες – Σε αυτά προσφέρονται και θεματικά μενού εμπνευσμένα από τις ξένες κουζίνες.
«Θα μας το φέρει ο Ακύλας, δεν υπάρχει περίπτωση. Μη βλέπεις τους Φινλανδούς, δεν σημαίνουν τίποτα τα στοιχήματα», ακούγονται δύο Ελληνες φαν που αποχωρούν, όσο οι σερβιτόροι σερβίρουν τους τοπικούς καφέδες Μελάνζ (ελαφριά εκδοχή του καπουτσίνο με κρεμώδες αφρόγαλα), στρούντελ μήλου και τυριού και τούρτες Ζάχερ με γρήγορο βήμα.
Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες των καφέ έχουν δημιουργήσει και θεματικά μενού με τοπικές γεύσεις από τις χώρες που φιλοξενούν. Ενδεικτικά, στην κάρτα του Frauenhuber, τα ντολμαδάκια γιαλαντζί, ένα κοινό πιάτο στις δύο χώρες, συνυπάρχουν με το στιφάδο.
Παρομοίως και σε άλλα καφενεία, όπως το Sperl που συστεγάζει τους φαν της Λιθουανίας και της Γαλλίας, σερβίρεται τοπική σούπα με καραμελωμένο γαλλικό τοστ. Βέβαια, οι ξένοι προτιμούν να μιμηθούν τους Αυστριακούς, παραγγέλνοντας ό,τι ακριβώς βλέπουν στα τραπέζια των ντόπιων, οι οποίοι απολαμβάνουν τον καφέ –πολλές φορές κατά μόνας– και διαβάζουν την εφημερίδα της ημέρας.
Εντάσεις με σοκολάτα
Την ίδια στιγμή, η φετινή Eurovision δεν περιορίζεται μόνο στη γιορτινή ατμόσφαιρα και στις γαστρονομικές ανταλλαγές. Τα φημισμένα βιεννέζικα καφέ έχουν βρεθεί και στο επίκεντρο των εντάσεων γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό. Το MQ Kantine, εντός του Museumquartier (συγκρότημα μουσείων) στη Ρινγκστράσε, είναι το μοναδικό Eurofan Café που φυλάσσεται από δύο στρατιώτες, οι οποίοι παρατηρούν όλους όσους εισέρχονται και εξέρχονται, δίχως να επεμβαίνουν.
Σερπαντίνες στα χρώματα της σημαίας του Ισραήλ διακοσμούν τα φωτιστικά, σημαιάκια με το αστέρι του Δαβίδ κρέμονται στο βάθος. Ενα αυτοκόλλητο κατά της Χαμάς βρίσκεται σε δυσδιάκριτο σημείο στον πάγκο και πλάι στην είσοδο, ενώ πολύχρωμα μπλουζάκια αναγράφουν «Μάζαλ Τοβ» (καλή τύχη).
Παρά το γεγονός ότι υπάρχει ένταση γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ, λόγω του πολέμου στη Γάζα, αλλά και των αμφιλεγόμενων πρακτικών για υψηλές βαθμολογίες, οι Ισραηλινοί που είναι εδώ νιώθουν τη Βιέννη ως ένα ασφαλές περιβάλλον. «Η Βιέννη παίρνει τον αντισημιτισμό πολύ σοβαρά και είναι μια ανεκτική πόλη. Γι’ αυτό επέλεξα κι εγώ να έρθω εδώ από το Λος Αντζελες, όπου ζω τώρα», μοιράζεται ο 30χρονος Εράν Ντορότ. «Στην αρχή, όταν πήγαινα στο στάδιο, σκεφτόμουν να μη φορέσω άσπρο μπλουζάκι, γιατί φοβόμουν πως, αν μάθαιναν πως είμαι Ισραηλινός, θα μου επετίθεντο. Στη Βιέννη όμως νιώθω ασφαλής».
Η δυναμική του Ακύλα και τα άλλα φαβορί
Υπάρχει έντονη αισιοδοξία ανάμεσα στους Ελληνες φαν για την πορεία του Ακύλα με το «Ferto», με το κλίμα να θυμίζει σε πολλούς τη δυναμική και τον ενθουσιασμό που είχε δημιουργηθεί το 2005 με την Ελενα Παπαρίζου. Οι αποδόσεις στα στοιχήματα, η απήχηση στα social media και η θερμή ανταπόκριση του κοινού καλλιεργούν την αίσθηση ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ακόμη μία πολύ μεγάλη στιγμή στη Eurovision.
Την ίδια ώρα, τα χαρακτηριστικά μαύρα σκουφάκια με το σύνθημα «Ferto» έχουν εξελιχθεί στο απόλυτο trademark των Ελλήνων φαν, κυριαρχώντας στις εξέδρες αλλά και στους δρόμους της διοργανώτριας πόλης. Είναι ίσως η πρώτη φορά έπειτα από χρόνια που ένα στοιχείο ελληνικής συμμετοχής γίνεται τόσο αναγνωρίσιμο και συζητημένο από τους ξένους Eurofans.
Οι στοιχηματικές εταιρείες δείχνουν ξεκάθαρο φαβορί τη Φινλανδία, με το εκρηκτικό «Liekinheitin» του Πέτε Πάρκονεν και της Λίντα Λαμπένιους να κυριαρχεί στις προβλέψεις. Μετά τον Β΄ ημιτελικό, η Αυστραλία και η Ντέλντα Γκούντρεμ ξεπέρασε τον Ακύλα και τον έριξε στην τρίτη θέση της κατάταξης. Την πεντάδα κλείνουν ο Δανός Σόρεν Τόρπεγαρντ Λουντ και ο Νοάμ Μπετάν του Ισραήλ. Βέβαια, η ιστορία της Eurovision είναι γεμάτη περιπτώσεις που τα προγνωστικά ανατράπηκαν την τελευταία στιγμή. Μένει να δούμε αν ο Ακύλας ανήκει σε αυτές.
Η «αθόρυβη» επέτειος των 70 χρόνων του διαγωνισμού
Είναι η τρίτη φορά που η αυστριακή πρωτεύουσα φιλοξενεί τον διαγωνισμό. Η πρώτη ήταν το 1967, στο παλάτι του Χόφμπουργκ, και η δεύτερη, πριν από έντεκα χρόνια, στην ίδια ακριβώς αρένα που φιλοξενείται και σήμερα, το Wiener Stadthalle. Η τεχνογνωσία του 2015 βρίσκεται εκεί, ενώ παρά τον περιορισμένο προϋπολογισμό (36 εκατ. έναντι 62 εκατ. την περασμένη χρονιά), εκατοντάδες εθελοντές και δυνατές ομάδες με κίνητρο χειρίζονται άψογα τις εκδηλώσεις γύρω από τον διαγωνισμό.
«Δεν είναι απλώς μια διοργάνωση που γίνεται μόνο για τους φαν. Η πόλη συμμετέχει ενεργά στις εκδηλώσεις, όπως το 2015. Ο δήμος της Βιέννης επεξεργάστηκε από νωρίς το πώς θα γιορτάσουν, σε συνδυασμό με τα μέτρα ασφαλείας. Δεν αισθάνεται κανείς πως είναι μια Eurovision όπου λόγω των μέτρων ασφαλείας δεν υπάρχει η γιορτή. Από την εμπειρία που είχα στο Μάλμε το 2024, η ένταση με το Ισραήλ ξέφυγε από τα χέρια της αστυνομίας. Τώρα την έχουν προβλέψει και γι’ αυτό περνάει πιο απαρατήρητη», σημειώνει ο Πάρις Τσουλφάς, πρόεδρος του σωματείου φίλων του διαγωνισμού OGAE Greece.
Πληθώρα τοποθεσιών για δημόσια προβολή και παράλληλων εκδηλώσεων εντός μουσείων προγραμματίστηκαν, αλλά στις πιο ξεχωριστές ανήκει η έκθεση «United by Queerness» που φιλοξενείται στο κέντρο της queer κοινότητας Qwien και εξετάζει τη διασταύρωση της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας με τον διαγωνισμό.
«Ερχεται τόσος κόσμος που δεν μπορώ να υπολογίσω και εντυπωσιάζεται με πληροφορίες που δεν γνώριζε για την πολιτική της Eurovision, όπως το μποϊκοτάζ της Ελλάδας στον διαγωνισμό λόγω της εισβολής στην Κύπρο το 1975. Ο κόσμος απολαμβάνει τη Βιέννη, αλλά είναι μια τεράστια πόλη με πολλές εκδηλώσεις και η Eurovision λίγο χάνεται», λέει ο Αλκης Βλασσακάκης, δημοσιογράφος και ηθοποιός που κάνει ξεναγήσεις στην έκθεση.
Παρά τους στολισμούς με σημαιάκια και πινακίδες που γράφουν «12 Points» και τις μαρκίζες με το λογότυπο του διαγωνισμού σε διάφορα σημεία της πόλης, η αλήθεια είναι πως, από τις πρώτες ημέρες μέχρι τα μέσα της εβδομάδας, η πόλη έμοιαζε να μην ενδιαφέρεται καθόλου για τη διοργάνωση. Ενόψει του μεγάλου τελικού, η εικόνα άλλαξε προς το καλύτερο, αλλά δεν υπάρχει η αίσθηση πως γιορτάζονται τα εβδομήντα χρόνια.
Πολλοί σταρ της Eurovision αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στα δρώμενα και η απουσία των Ισπανών και των Ολλανδών φαν από τις εκδηλώσεις, οι οποίοι στηρίζουν την απόφαση των κρατικών φορέων τους να μποϊκοτάρουν τη Eurovision λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ, είναι εμφανής. Το χιούμορ, το κέφι και η αναπολογητική αύρα τους λείπει πολύ. Παρ’ όλα αυτά, για όσους είναι εδώ, η Βιέννη αποτελεί το μοναδικό μέρος όπου οι άνθρωποι, έστω για λίγες ημέρες, βρίσκουν ένα χώρο συλλογικής χαράς. Ισως όχι με την αθωότητα προηγούμενων δεκαετιών, αλλά με μεγαλύτερη επίγνωση των γεωπολιτικών συγκρούσεων που επηρεάζουν τη συνέχεια της Eurovision.
