Τι γίνεται όταν φεύγουν οι χορηγοί;

Σάκης Ιωαννίδης

28.06.2026 • 21:40

Πέρυσι το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Beyond Borders στο ακριτικό Καστελλόριζο γιόρτασε τα δέκα του χρόνια με κάθε επισημότητα και με ρεκόρ συμμετοχών. Κάθε χρόνο και για μία εβδομάδα τον Αύγουστο βουίζει στο μικρό νησί ένα δημιουργικό μελίσσι από σκηνοθέτες και δημιουργούς απ’ όλο τον κόσμο· τα βράδια παρουσιάζουν τις ταινίες τους, τα πρωινά βουτούν στα κρυστάλλινα νερά, στο ενδιάμεσο κάνουν συναντήσεις με Ελληνες και ξένους επαγγελματίες από τον χώρο του ντοκιμαντέρ, παραγωγούς και διανομείς.
 
Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω από κοντά τις προβολές και τη διοργάνωση του φεστιβάλ τα προηγούμενα δύο χρόνια και πάντα έφευγα από το νησί με μια διπλή διαπίστωση: την υψηλή ποιότητα των ντοκιμαντέρ που προβάλλονταν στις γραφικές πλατείες του νησιού και τη μεγάλη δυσκολία του εγχειρήματος. Το Καστελλόριζο είναι ένα πανέμορφο αλλά σχεδόν απρόσιτο νησί για τον επισκέπτη. Η μετάβαση, είτε με αεροπλάνο ή με πλοίο (μέσω Ρόδου), είναι πολυέξοδη και εύκολα μπορεί κανείς να βρεθεί αποκλεισμένος στο μικρό αεροδρόμιο του νησιού αν σηκωθεί άνεμος. Κάθε χρόνο η οργανωτική ομάδα του φεστιβάλ έδινε μια μάχη με τα στοιχεία της φύσης και του προϋπολογισμού. 
 
Πέρυσι το ταμείο του φεστιβάλ είχε περίπου μισό εκατομμύριο ευρώ, ενώ φέτος τα κονδύλια του ανέρχονται σε περίπου 70.000. Οι χορηγοί που στήριζαν οικονομικά τη διοργάνωση αποσύρθηκαν και οι κρατικοί θεσμοί αδιαφόρησαν. To 11o Beyond Borders θα πραγματοποιηθεί τελικά με την προβολή 42 ταινιών, αλλά συρρικνωμένο και με αβέβαιο μέλλον («Κ», 23/6/2026).
 
Το γιατί αποσύρθηκαν οι ιδιώτες χορηγοί ενός ακριτικού φεστιβάλ είναι κάτι που μπορούν να απαντήσουν μόνο οι ίδιοι. Η περίπτωση του Καστελλορίζου, όμως, δείχνει τη μεγάλη εξάρτηση των φεστιβάλ και των πολιτιστικών θεσμών από τη χορηγική πολιτική επιχειρήσεων και φορέων. Και αυτό δεν είναι προνόμιο μόνο των μικρών φεστιβάλ, όπως του Καστελλορίζου. 
 
Για παράδειγμα, το μεγάλο πρόγραμμα εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής που έχει διεθνοποιήσει την ΕΛΣ στηρίζεται σε δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος που –ευτυχώς– συνεχίζεται. Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός σε πρόσφατη συνέντευξή του σημείωσε ότι ο προϋπολογισμός του Φεστιβάλ Αθηνών είναι μειωμένος σε σχέση με πέρυσι, αλλά «πάλι καλά, έχουμε στήριξη από χορηγούς, μας βοήθησαν σε κρίσιμες στιγμές και με κρίσιμα έργα» (Lifo, 28/5/2026). Αν η ιστορία ή το έργο ενός θεσμού δεν είναι από μόνο του εγγύηση της βιωσιμότητάς του, τότε τι είναι;