Πάνω από 100 παραγωγές και περισσότερους από 2.500 καλλιτέχνες παρουσιάζει φέτος το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου που ξεκίνησε και τυπικά με την πρεμιέρα της παράστασης «Σλήμαν ΙΙΙ» του Χάινερ Γκέμπελς την Παρασκευή, στην Πειραιώς 260. Τι να πρωτοδεί κανείς; Οι συντάκτες της «Κ» –Μάρω Βασιλειάδου, Ξένια Γεωργιάδου, Νικόλας Ζώης, Γιάννης Κωνσταντινίδης, Ελένη Σαμπάνη, Δημήτρης Ρηγόπουλος– σημείωσαν στο ημερολόγιό τους τις παραστάσεις στην Πειραιώς, στο Ηρώδειο και στην Επίδαυρο που θέλουν οπωσδήποτε να παρακολουθήσουν. Και σας τις προτείνουν.
3/6
Συναυλία Βίκινγκουρ Ολαφσον
Ηρώδειο
Υπάρχει καλύτερος, προσωρινός αποχαιρετισμός στο φεστιβαλικό Ηρώδειο από μια καλοκαιρινή βραδιά με Μπαχ, Μπετόβεν και Σούμπερτ, και προσκεκλημένο έναν από τους πραγματικούς σταρ του πιάνου παγκοσμίως; Ο κύριος Βίκινγκουρ Ολαφσον από την Ισλανδία, κάτοχος του τελευταίου Γκράμι (2025) για την καλύτερη σόλο κλασική ερμηνεία, έρχεται για πρώτη φορά να παίξει στην Ελλάδα για να κλείσει τη φετινή παγκόσμια περιοδεία του, που βασίζεται στο τελευταίο άλμπουμ του με τίτλο «Opus 109» – ξεκάθαρη αναφορά στη μεγαλειώδη Σονάτα για πιάνο αρ. 30 σε μι μείζονα, έργο 109 του Μπετόβεν. Ο Ολαφσον, πέρα από την αδιαμφισβήτητη δεξιοτεχνία, φέρει μαζί του ένα ολόκληρο αισθητικό «πακέτο» που μετατρέπει τις ερμηνείες του σε καθηλωτικές εμπειρίες. -Δ.Ρ.
9/6
«Ηπειρος»
Ηρώδειο
Μπορεί να προτιμούσα τη σκιερή πλατεία ενός χωριού ή ένα φιλόξενο ημιυπόγειο στον Κεραμεικό, μπορεί να διάλεγα την πιο ζεστή λέξη «κομπανία» ή «ζυγιά» αντί για το κάπως σνομπ «ensemble», μπορεί να νοσταλγούσα εκείνη τη μαγική συνύπαρξη ηπειρώτικης και ινδικής παράδοσης στο Μέγαρο Μουσικής, ωστόσο το αφιέρωμα «Ηπειρος» στο Ηρώδειο από το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble μοιάζει να έχει στον πυρήνα του κάτι το ιδιαίτερα ενδιαφέρον: ένα εικοσαμελές σύνολο νέων μουσικών από όλη την Ελλάδα, που θα επιχειρήσουν έναν δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στην «αυθεντική» ερμηνεία των σκοπών της Ηπείρου και σε νέες ενορχηστρώσεις. Ο «μαέστρος» τους, εξάλλου, ο λαουτίστας Βασίλης Κώστας, μαθήτευσε δίπλα στον πατριάρχη Πετρολούκα Χαλκιά. Και ονόματα όπως αυτά του Αντώνη Κυρίτση και του Κώστα Τζήμα εγγυώνται ότι εκείνο το βράδυ στο Ηρώδειο θα φυσήξει ένα αεράκι που θα έρχεται από μακριά. -Ν.Ζ.
17/6
«Η Αμερική του Μάνου Χ – Μέρος B΄»
Ηρώδειο
Αυτό που τόλμησαν το 2004 οι Raining Pleasure δεν ήταν ούτε αυτονόητο ούτε καλλιτεχνικά εγγυημένο· επειδή απλώς έφερε την αύρα της μουσικής ευφυΐας του Μάνου Χατζιδάκι. Και όμως, η απαράμιλλη διασκευή του «Reflections» εξελίχθηκε σε μείζον μουσικό γεγονός της εποχής, δίνοντας ταυτόχρονα την ευκαιρία σε μια νέα γενιά ακροατών να μυηθεί στο σύμπαν ενός εκ των λιγότερο γνωστών έργων του Ελληνα συνθέτη. Οι Raining Pleasure το έκαναν με αυτοπεποίθηση και στυλ, χωρίς το καταστροφικό δέος που ευνουχίζει, αλλά με έναν νεανικό ενθουσιασμό που απογειώνει. Σε αυτή τη μοναδική συναστρία, με τη σύμπραξη του πιανίστα Γιώργου – Εμμανουήλ Λαζαρίδη, είμαστε καλεσμένοι 22 χρόνια μετά. -Δ.Ρ.
20-21/6
«Badke (remix)»
Πειραιώς 260
Το «Badke (remix)» των Αμίρ Σάμπρα και Ατά Χατάμπ, ένας ευρηματικός αναγραμματισμός του παραδοσιακού χορού της Ανατολικής Μεσογείου dabke, μοιάζει να έρχεται ως φυσική συνέχεια της ενέργειας που άφησε ο Ομάρ Σουλεϊμάν τον Φεβρουάριο στο Take Over της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Οι δύο δημιουργοί μεταμορφώνουν τον συγκεκριμένο χορό, που πραγματοποιείται σε γαμήλια γλέντια μέχρι και σε στιγμές αντίστασης στα συντρίμμια της Γάζας, σε μια εκρηκτική, σύγχρονη σκηνική πράξη, διαφορετική από ό,τι συναντά κάποιος συνήθως στην Πειραιώς 260. -Ε.Σ.
22/6
Lykke Li
Ηρώδειο
Από τις φετινές συναυλίες του φεστιβάλ, η εμφάνιση της Lykke Li είναι από εκείνες που ξεχωρίζουν. Το ελληνικό κοινό την περίμενε για χρόνια και το ότι έρχεται για πρώτη φορά –και μάλιστα στο Ηρώδειο– δίνει στη συναυλία μια ιδιαίτερη βαρύτητα. Σε ένα χώρο που συχνά φιλοξενεί μεγάλες ορχήστρες και λυρικές παραγωγές, θα παρουσιαστεί μια καλλιτέχνις της ατμοσφαιρικής ποπ, της οποίας η δύναμη δεν βρίσκεται στη μεγαλοπρέπεια αλλά στην υποδόρια ένταση, στις παύσεις, στις ανάσες και στην επιμελώς ανεπιτήδευτη ερμηνεία, που κάνει τα τραγούδια της να ξεφεύγουν από οτιδήποτε θυμίζει στούντιο. Το αγαπημένο «I Follow Rivers» δεν ξεχωρίζει για την πολυπλοκότητά του, αλλά για το πώς μια απλή μελωδία μπορεί να γίνει εμμονικά αξέχαστη. -Ε.Σ.
23/6
«Πρόγονοι»
Πειραιώς 260
Ο Διονύσης Σαββόπουλος λίγο πριν βγει στη σκηνή στην τελευταία συναυλία του στην Αθήνα· μια Γεωργιανή νοσοκόμα ψιθυρίζει «κοιμήσου» σε μια ασθενή· ο Ε. Χ. Γονατάς κλαδεύει ένα φυτό· ένας ηλικιωμένος συνομιλεί με τον Θεό από το τηλέφωνο· ο Βασίλης Παπαβασιλείου μιλάει για τον Τσέχοφ. Η κάμερα της Εύας Στεφανή έχει πάντα μια ευλάβεια. Είναι ο τρόπος της να παρατηρεί τους ανθρώπους· είτε πρόκειται για έναν επώνυμο είτε για μια ιερόδουλη. Σε αυτό το αόρατο, οριακά ψευδαισθητικό σύμπαν, μας καλούν οι «Πρόγονοι» της Εύας Στεφανή. Και έχω την αίσθηση πως είμαστε πολλοί οι πρόθυμοι να βυθιστούμε σε έναν κόσμο που θα μας θυμίσει από τι είμαστε φτιαγμένοι. Εστω και για 80 λεπτά. -Δ.Ρ.
28-30/6
«Seppuku»
Πειραιώς 260
Οι παραστάσεις της Ανχελίκα Λίντελ είναι πάντα μια δοκιμασία για το κοινό, οπότε και μόνον η παρουσία της στο φετινό φεστιβάλ αρκεί για να τη βάλει κανείς στα must see. Η Ισπανίδα περφόρμερ, που είδαμε τελευταία φορά στην Πειραιώς 260 το 2019 με το «Γένεσις 6, 6‑7», επιστρέφει με το ίδιο ωμό, τελετουργικό και σκληρό ύφος, που την καθιστά μοναδική. Αυτή τη φορά αντλεί το υλικό της από το «seppuku» και συγκεκριμένα από την αυτοχειρία του Γιούκιο Μίσιμα, μετατρέποντας την πράξη σε σκηνικό στοχασμό. Το νέο της έργο «Seppuku. The Funeral of Mishima or the Pleasure of Dying» συνδυάζει προσωπική εξομολόγηση και φιλοσοφική αναμέτρηση με τον θάνατο, σε μια παράσταση που δεν θα αφήσει κανέναν αδιάφορο. -Ε.Σ.
4-5/7
«Ο Ευαγγελισμός της Κασσάνδρας»
Πειραιώς 260
Πριν από τρία χρόνια, στην Ελευσίνα, η Σουηδο-Ιταλίδα ηθοποιός και σκηνοθέτις Gemma Hansson Carbone –εν πολλοίς, εγκατεστημένη στην Αθήνα– παρουσίασε μια εντυπωσιακή παράσταση όπου γεφύρωνε την περφόρμανς με τον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο να συλλάβει το μυστηριακό δέος ενός επισκέπτη σε αυτόν. Πλήθη θεατών συνέρρευσαν κι ενθουσιάστηκαν. Η τωρινή ενασχόλησή της με το σπουδαίο κείμενο του Δημήτρη Δημητριάδη παρουσιάστηκε ήδη στο εξωτερικό με επιτυχία. Και ιντριγκάρει, λόγω της υπόσχεσης ότι η σωματική διάσταση του λόγου –η «ενσάρκωσή» του, η αίσθηση του σώματος ως «σπηλιάς αντήχησης»– θα δονεί τον θεατή και θα του μεταφέρει μια παράξενη ευπρόσδεκτη ενέργεια. Αλλά και λόγω της αντισυμβατικής και αμέριμνης σχέσης των θεατών με τον σκηνικό χώρο. -Γ.Κ.
4-5/7
«Τα παιδιά της Μήδειας»
Πειραιώς 260
Επιφυλακτική θα πάω, ομολογώ· αλλά θα πάω. Εχω μια έμφυτη απέχθεια στην προβολή της βίας, όταν δεν υπηρετεί έναν ουσιαστικό λόγο. Στην αρχαία ελληνική τραγωδία, άλλωστε, οι φόνοι δεν εκτυλίσσονταν ποτέ επί σκηνής· ακόμη και τα παιδιά της Μήδειας έμεναν αόρατα, μακριά από το βλέμμα του κοινού. Γιατί λοιπόν αυτή η παράσταση του Μίλο Ράου επιλέγει να φέρει τη φρίκη στο προσκήνιο; Ισως γιατί ο ακτιβιστής, αμφιλεγόμενος δημιουργός του πολιτικού θεάτρου δεν επιδιώκει απλώς να σοκάρει, αλλά να αναμετρηθεί με τα όρια της αναπαράστασης, της απώλειας και της συλλογικής ευθύνης, κλείνοντας τον διάλογο με την ελληνική τραγωδία μετά την παράσταση «Ο Ορέστης στη Μοσούλη». -Μ.Β.
7-8/7
«Lee Miller in Hitler’s Βathtub», μια τραγική καντάτα
Πειραιώς 260
30 Aπριλίου 1945: Η Λι Μίλερ εισβάλλει στο άδειο διαμέρισμα του Χίτλερ. «Είχα χρόνια στην τσέπη μου τη διεύθυνση του Χίτλερ και τώρα ήταν η ώρα να τη χρησιμοποιήσω», είχε εξηγήσει η φωτογράφος για μία από τις φωτογραφίες που ταυτίστηκαν με το τέλος της φρίκης. Βγάζει τα ρούχα της, μπαίνει στην μπανιέρα του Φύρερ και ποζάρει μπροστά στον φακό του πολεμικού ανταποκριτή Ντέιβιντ Σέρμαν. Ο σκηνοθέτης Γιαν Λάουερς αντλεί από αυτήν την κομβική στιγμή για την Ιστορία και τη Μίλερ, χρησιμοποιεί μια μπανιέρα στη σκηνή και γύρω της τοποθετεί πέντε μουσικούς και δύο ερμηνεύτριες. Ομως το «Lee Miller in Hitler’s bathtub» απομακρύνεται συνειδητά από κάθε αγιογραφική προσέγγιση. Η ρητή αναφορά πως η παράσταση «δεν τελεί υπό την επίσημη έγκριση του Lee Miller Archive» λειτουργεί σαν πρόκληση για να δούμε μια πιο ανοιχτή εκδοχή μιας έτσι κι αλλιώς μυθιστορηματικής ζωής. -Ξ.Γ.
12-13/7
«Butchers»
Πειραιώς 260
Ηταν εκείνη που υπέγραφε τη χορογραφία στο «Μυστήριο 11 ΜΑ» του Ρομέο Καστελούτσι στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας και εκείνη που επιμελήθηκε την κίνηση στην παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού «ζ-η-θ, ο Ξένος» στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου τον περυσινό Ιούλιο. Η Γκλόρια Ντορλιγκούτσο συνδέθηκε με την κίνηση μέσα από τις ιαπωνικές πολεμικές τέχνες και ειδικά την τέχνη του σπαθιού. Συμμετέχει και φέτος στο φεστιβαλικό πρόγραμμα με το «Butchers», μια παράσταση που εκκινεί από την ετυμολογική συγγένεια του χασάπικου –του «χορού των χασάπηδων»– με τη χειρωνακτική πράξη της κοπής. Δεν υπάρχουν αίματα ή λάμες στη σκηνή, ποδιές και ζωικά κατάλοιπα, μόνο σώματα που επαναλαμβάνουν ρυθμικά κινήσεις εργασίας, μετατρέποντας την πρακτική των χασάπηδων σε χορογραφία. -Ξ.Γ.
13-14/7
«16 & 17»
Πειραιώς 260
Η Κίνα καλπάζει στον τομέα της τεχνολογίας, η Κίνα εποφθαλμιά την Ταϊβάν, Κίνα το ένα, η Κίνα το άλλο. Μήπως να δούμε και τι κινήσεις έχει να επιδείξει χορευτικά μιλώντας; Οχι, ο Τάο Γιε, ο βραβευμένος με Αργυρό Λέοντα Χορού της Μπιενάλε της Βενετίας, δεν θα εκπροσωπήσει την ισχυρή χώρα του στο φεστιβάλ. Ομως το δίπτυχο χορού «16 & 17» αφενός αντλεί έμπνευση από την κινεζική παράδοση, «και συγκεκριμένα από τις σπειροειδείς, ελισσόμενες μορφές του δράκου και του φιδιού, όπως παρουσιάζονται στις παραδοσιακές γιορτές», και αφετέρου ακολουθεί «μια δομή που μοιάζει απρόβλεπτη, αλλά υπακούει σε μια βαθιά εσωτερική συνοχή». Μπορεί να μοιάζουν κινέζικα όλα αυτά. Αν πάντως ο χορός είναι το εκφραστικότερο μέσο μη λεκτικής επικοινωνίας, ίσως είναι καλή ευκαιρία να τα ακούσουμε. -Ν.Ζ.
20-22/7
«Βάκχες»
Πειραιώς 260
Η σπουδαία «σπεσιαλίστα διχασμού του κοινού» και πανάξια δραματουργός Λένα Κιτσοπούλου δικαιούται να συνεχίσει, χωρίς δικά μας στραβομουτσουνιάσματα, το εκ βάθρων «υποσκαπτικό» πρότζεκτ της τής αντίληψής μας του αρχαίου δράματος. Ας προτείνει λοιπόν απροσδόκητες –συναισθητικής πορείας– «αλέες» προς το πώς θα εκλαμβάνεται ως μη «μουσειακό &/ή προσκυνηματικό» είδος. Και ας ταραχτούν οι ευαίσθητοι. Εξάλλου, αντέχουν. Με το «γλέντι για το αδιέξοδο θεών και ανθρώπων» που υπόσχεται να στήσει φέτος, ίσως προσφέρει την πιθανότητα να καλοπεράσει κάποιος και εκτός των τειχών του ασφαλούς «κήπου» της παράδοσης. -Γ.Κ.
21-23/7
«Michel: Ασκήσεις θνητότητας»
Σύγχρονο Θέατρο
Υπόσχεται θραύσματα καθημερινού λόγου σε χώρο γυμναστηρίου, σε συνδυασμό με θεωρητικά κείμενα, και προεξάρχον το διαβόητο «Επιτήρηση και τιμωρία» (1975) του Μισέλ Φουκό. Σ’ αυτό, ο Γάλλος φιλόσοφος ασχολείται με το πώς η τιμωρία πολιτών και ατόμων από την εξουσία πέρασε προοδευτικά, από την εφαρμογή της στο σώμα, σε μια «μέθοδο» ελέγχου σε ψυχολογικό επίπεδο, με αποτέλεσμα να δημιουργεί ασυναίσθητες, άυλες, εσωτερικευμένες «φυλακές» διαρκώς υπάκουων «εν αγνοία τους κρατουμένων». Δεδομένου ότι οι ειδήμονες της ψυχικής υγείας ανησυχούν σήμερα για τα υψηλά επίπεδα «ενασχόλησης με τον εαυτό», όπως είναι οι ατελείωτες ώρες μας στα γυμναστήρια, το ενδιαφέρον για την παράσταση του Θανάση Κριτσάκη αυξάνεται, καθότι ο «αθλητικός στόχος» των δραματικών προσώπων είναι να αποδείξουν ότι είναι ικανά και πρόθυμα μέλη μιας παραγωγικής κοινωνίας. -Γ.Κ.
31/7
«Τρωάδες»
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
Υπήρξε κάποτε η πρώτη ημέρα που χρησιμοποιήθηκαν μικρόφωνα. Ή το πρώτο ανέβασμα έργου που δεν ανήκει στην αρχαία δραματουργία. Καιρός δεν ήταν, αναρωτιόμαστε, να γίνει η Επίδαυρος και καθολικά προσβάσιμη, για πρώτη φορά στην ιστορία της; Αιτία είναι οι «Τρωάδες», ίσως το πιο ανθρωποκεντρικό έργο του Ευριπίδη, που ακολουθεί την τύχη των γυναικών της Τροίας μετά την άλωση της πόλης τους και ενώ επιχειρούν να ορίσουν τα σώματά τους, ακόμη και υπό κατοχή. Στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου, το έργο θα ζωντανέψει από ένα σύνολο 22 ερμηνευτών και ερμηνευτριών (μεταξύ των οποίων μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει), διαφορετικών ηλικιών, με και χωρίς αναπηρία. Ναι, είναι κυρίως εξωκαλλιτεχνικά ζητήματα όλα αυτά. Ευτυχώς, έχει και τέτοια το θέατρο. Ειδάλλως κινδυνεύει να εξαντλείται σε θέματα αισθητικής. -N.Z.
7-8/8
«I-ONE»
Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου
Ενας Ρώσος θεατράνθρωπος, που ακόμη κι όταν φαινομενικά καταργεί την εθνική του παράδοση, στην πραγματικότητα την έχει βαθιά αφομοιώσει, και ένας Βούλγαρος σκηνοθέτης του θεάτρου και του σινεμά συναντιούνται στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, ένα χώρο αφιερωμένο κάποτε σε διονυσιακές τελετές. Ο Ιβάν Βιριπάγιεφ και ο Γκαλίν Στόεφ φέρνουν εκεί σε πρώτη παρουσίαση το «I-ONE», μια δυστοπική εκδοχή της «Μήδειας» για το 2050. Τρεις ερμηνεύτριες από διαφορετικές χώρες –από την Ελλάδα η Σοφία Κόκκαλη– δίνουν στη σκηνή την αίσθηση μιας σύγχρονης πολύγλωσσης τελετουργίας σε αυτή την πρεμιέρα σύγχρονου διεθνούς θεάτρου, που ελπίζω ότι θα διαθέτει τη ζωντάνια και την τόλμη της off-Broadway σκηνής.-Μ.Β.
7-8/8
«Αντιγόνη»
Αρχαία Επίδαυρος
Μια παράσταση που μοιάζει συναρπαστική, ακόμη και μέσα από τα αποσπάσματα που μπορεί κανείς να δει στο Διαδίκτυο. Οι επτά ξύλινοι τοίχοι του σκηνικού λειτουργούν σαν τις επτά πύλες της Θήβας: σταδιακά διαφθείρονται, ραγίζουν, καταρρέουν. Για τον Ογιέν, αυτή η διάλυση αντανακλά τη σύγκρουση αξιών, την αστάθεια της εξουσίας και την ηθική παράλυση που διαπερνά τον τραγικό μύθο. Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς μια τόσο λεπτοδουλεμένη παράσταση για κλειστό θέατρο με κίνηση, φωτισμούς και σκηνικά που εκτελούν ασκήσεις ακριβείας, θα μεταφερθεί στην ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου μέσα στη φύση – δηλαδή ενός χώρου που «καταπίνει» ό,τι δεν έχει σχεδιαστεί στα μέτρα του. -Μ.Β.
