Κάποια ελάχιστα αυτοκόλλητα στους τοίχους· σε κάποιο σημείο υπάρχει μια μικρή εικονίτσα αγίου. Ποιος να τα έχει αφήσει; Τι τον έφερε εδώ; Τι πέρασε; Πώς τελείωσε η περιπέτειά του; Ποιες οι μνήμες των συγγενών του από εκείνον και τη νοσηλεία;
Το Μποδοσάκειο Κτίριο του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής εκκενώθηκε μετά τον σεισμό του ’99. Ολοι οι ασθενείς –κάποιοι έμεναν μόνιμα εκεί– μεταφέρθηκαν σε άλλες δομές ψυχικής υγείας. Ακόμη κι αν τα ίχνη από τη ζωή κατά το πρόσφατο, οδυνηρό όπως και να ’χει, παρελθόν του είναι πλέον ελάχιστα, ο χώρος σε υποβάλλει. Aλλωστε, είμαστε στο «Δαφνί»· και δεν μιλώ για την ομώνυμη περιοχή της Αττικής.
Η παράσταση «Η αλεπού θα ξανάρθει» –θα παρουσιάζεται για λίγα Σαββατοκύριακα στο Μποδοσάκειο Κτίριο από την ομάδα «Κόσμοι από Γάλα», σε σύλληψη και σκηνοθεσία της Κατερίνας Κλειτσιώτη– έχει πάρει τον τίτλο της από ένα στίχο ποιήματος του Δημήτρη Βρεττάκου. Είναι βασισμένη στη ζωή και στο έργο του. Ο Βρεττάκος ήταν χημικός μηχανικός, ποιητής, ζωγράφος, αγαπημένος ανιψιός του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου. Ενας χαρισματικός άνθρωπος.
Είχε διαγνωσθεί με «καταθλιπτική συνδρομή μετά παρανοϊκών στοιχείων», όπως έλεγε το ιατρικό πόρισμα. Επειτα από δύο απόπειρες αυτοκτονίας, μια μακρά νοσηλεία, αλλά και μια περίοδο έντονης καλλιτεχνικής δημιουργίας, αυτοκτόνησε στις 6 Φεβρουαρίου του 1998. Πόσο εύθραυστη είναι η γραμμή ανάμεσα στη δημιουργία, στις υποτροπές της νόσου –η «αλεπού», όπως έγραψε ο ίδιος, που ξανάρχεται– και στην κατάρρευση.
Η ματιά μας στον χώρο είναι νοτισμένη, όχι από την οσμή της ψυχικής ασθένειας. Αλλά από τον φόβο μας –και είμαστε πολλοί– μπροστά σε αυτό το θηρίο που δεν γνωρίζεις πώς να αντιμετωπίσεις. Ισως δεν είμαστε τόσο εξοικειωμένοι από την εικόνα ψυχικά ασθενών που ζουν δίπλα μας, μέσα στην κοινωνία. Ωστόσο το θέαμα είναι καθηλωτικό. Οι θεατές περιφέρονται στην πτέρυγα και στα άδεια δωμάτια που κάποτε φιλοξενούσαν ασθενείς, παρακολουθώντας performances της θεατρικής ομάδας, που βασίζονται σε ποιήματα, επιστολές, πίνακες του Βρεττάκου. (Τα κείμενα της παράστασης προέρχονται από το βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «Ο αυτόχειρας ποιητής Δημήτρης Β», εκδ. Αλεξάνδρεια.)
Βλέποντας τις διάφορες σκηνές, οι αισθήσεις σοκάρονται και το μυαλό τρέχει… Σε καταστάσεις που έχει ακούσει ή σε εμπειρίες που έχει ζήσει. Κάποια στιγμή το σοκ απαλύνεται, δίνει τη θέση του στη συγκίνηση, που καταλήγει σε τρυφερότητα.
Ο φόβος διογκώνεται, όταν δεν αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα κατάματα. Οσο δεν κοιτάμε κατάματα τους νοσούντες (ψυχικά και όχι μόνο) βαριά συνανθρώπους μας, απομακρυνόμαστε από την ουσία της ανθρώπινης φύσης.
