Τα σώματα πέφτουν το ένα μετά το άλλο. Ντυμένα και γυμνά. Ο ρυθμός τους γίνεται ολοένα και πιο γρήγορος. Σαν καταιγίδα. Σχεδόν ακούγονται οι αγκώνες, οι πλάτες, τα πόδια καθώς γκρεμίζονται από την κορυφή της σκάλας για να καταλήξουν σε μια συμβολική ανυπαρξία. Ξανά και ξανά. Από το φως της ζωής και της σκηνής, στο σκοτάδι. Συνοδεία του θρηνητικού ποιήματος του Δημητρίου Καπετανάκη (1912-1944) με τον σαρκαστικά ελπιδοφόρο τίτλο «Λάζαρος». «Ο χτύπος αυτός σημαίνει θάνατο». Ο στίχος επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. «Τον άκουσα άλλη μια φορά πριν ως αγωνιζόμουν να θυμηθώ ένα, μονάχα ένα πράμμα που φώναζε στον πυρετό μου για βοήθεια, βοήθεια» γράφει ο ποιητής την ώρα που έβλεπε τη ζωή του να αδειάζει από τη λευχαιμία. «Ηρθε και τον δεχτήκαμε σαν Δωρητή», λέει για τον θάνατο, «μα δεν Τον ρωτήσαμε πότε θα σωνόταν η χαρά μας».
Το συγκινητικό «Ρέκβιεμ» του Γιώργου Κουμεντάκη συνοδεύεται από το επεξηγηματικό «για το τέλος του έρωτα». Γράφτηκε πριν από 30 χρόνια με αφορμή «τους φίλους που χάθηκαν από AIDS» και καθ’ όλη τη διάρκεια της εικαστικής παράστασης – περφόρμανς που φέρει την υπογραφή του Δημήτρη Παπαϊωάννου, ο ερωτισμός διαπλέκεται με ένα τελετουργικό θανάτου που όσο περνάει η ώρα γίνεται και πιο βίαιο. Το 1995 το έργο μίλησε εύγλωττα για ένα θέμα ταμπού που τότε πολύ δύσκολα έβγαινε από τα ιατρικά στεγανά, κανείς δεν μιλούσε για αυτό και οι ασθενείς έφεραν το στίγμα του οροθετικού. Δεν υπήρχε τρόπος και ύφος. Επρεπε να εφευρεθούν από την αρχή.
Είναι διαφορετικοί οι νεκροί του Ιράν, του Ισραήλ και της Γάζας ή της Μινεσότα; Πόσο διαφέρει το άψυχο ανδρικό από το γυναικείο σώμα; Τα σώματα του Ρέκβιεμ θα μπορούσαν να κατρακυλούν σε έναν ομαδικό τάφο. Οχι;
Σήμερα όμως που η ασθένεια δεν θερίζει όπως παλιά και τα πράγματα έχουν αλλάξει για ποια σώματα «αυτός ο χτύπος σημαίνει θάνατο;». Το έργο κρατάει την αφετηρία του αλλά το άγος του Καπετανάκη που προσπαθεί να ετοιμαστεί «για τον ιερό καιρό» και ο πένθιμος τόνος του Κουμεντάκη μπορούν να διαβαστούν και διαφορετικά. Πώς άραγε βρίσκουν τα ρωσικά βλήματα τους Ουκρανούς στρατιώτες; Είναι ντυμένοι με τη στολή τους στο πεδίο της μάχης; Μήπως γυμνοί σε έναν στρατώνα ξαπλωμένοι στο μεταλλικό τους κρεβάτι – σαν αυτά που κρατούσαν στα χέρια οι χορευτές του Ρέκβιεμ; Ή έκαναν έρωτα στα σκοτεινά κλέβοντας λίγες στιγμές ζωής πριν πέσει μια βόμβα δίπλα τους; Είναι διαφορετικοί οι νεκροί του Ιράν, του Ισραήλ και της Γάζας ή της Μινεσότα; Πόσο διαφέρει το άψυχο ανδρικό από το γυναικείο σώμα; Τα σώματα του Ρέκβιεμ θα μπορούσαν να κατρακυλούν σε έναν ομαδικό τάφο. Οχι;
Αν κάτι συνδέει τις δύο εποχές και γεφυρώνει την απόσταση των χρόνων είναι ένα συναίσθημα που απλώνεται σαν σκιά· ο φόβος. Για μια ασθένεια, τότε. Για έναν κόσμο αστάθειας, σήμερα.
