Χαρίδημος Τσούκας

Η τελευταία σκηνή στην έξοχη σειρά του Netflix «Ado-lescence» («Εφηβεία») με συγκίνησε πολύ. Ο Εντι Μίλερ, πενηντάχρονος πατέρας του δεκατριάχρονου Τζέιμι, που ευθύνεται για το θανατηφόρο μαχαίρωμα της συμμαθήτριάς του Κέιτι, μπαίνει στο δωμάτιο του γιου του. Περιεργάζεται τον χώρο και τα προσωπικά αντικείμενα του Τζέιμι.

Δεν ξέρω τι θα έλεγαν οι ήρωες αν ζούσαν σήμερα ανάμεσά μας. Μαντεύω όμως ότι, με την ανιδιοτέλεια που τους διέκρινε, θα μας θύμιζαν την ηθική της ευθύνης: τι κάνεις για το καλό της πατρίδας σου σήμερα;

«Χρηστότητα καὶ παιδείαν καὶ γνῶσιν δίδαξόν με, ὅτι ταῖς ἐντολαῖς σου ἐπίστευσα» Ψαλμοί (118, 66) Το ναρκισσιστικό εγώ του αναμένει αφειδώλευτη κολακεία. Ο Σιλβέστερ Σταλόνε τον αποκάλεσε «δεύτερο Τζορτζ Ουάσιγκτον».

Το μεσημέρι της 1ης Νοεμβρίου 2024 κατέρρευσε ξαφνικά το τσιμεντένιο στέγαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ, της δεύτερης μεγάλης πόλης της Σερβίας, σκοτώνοντας 15 άτομα. Το δυστύχημα συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Εκτοτε, μαζικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας οργανώνονται τακτικά σε όλη τη Σερβία.

Μόνο μια ελεύθερη κοινωνία θεσμίζει την αυτο-αμφισβήτηση και μόνο σε μια ελεύθερη κοινωνία δεν μας ενοχλεί οι φόροι μας να χρηματοδοτούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις που ενοχλούν, ενδεχομένως και προσβάλλουν. Διότι γνωρίζουμε ότι, στην ελεύθερη κοινωνία, η προσβολή αφορά σε αντιλήψεις, όχι σε ανθρώπους.

Με τον βουλευτή κ. Κυριαζίδη αξίζει να ασχολείται κανείς όσο παροιμιωδώς ασχολήθηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου με τον θορυβοποιό βουλευτή στην προδικτατορική Βουλή: «Ποιος μίλησε;». «Α, εσείς. Ανευ σημασίας, τότε». 

Για όποιον επιμένει να σκέπτεται ορθολογικά και αμερόληπτα (διόλου αυτονόητο), το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για το δυστύχημα των Τεμπών είναι εξαιρετικά χρήσιμο. Τεκμηριώνει επιχειρησιακές πράξεις και παραλείψεις, και περιγράφει το ευρύτερο οργανωσιακό-θεσμικό πλαίσιο του δυστυχήματος. Τι μαθαίνουμε; Αρκετά.

Αν και η επιτυχία τους είχε προεξοφληθεί, τα γεμάτα συγκίνηση μεγαλειώδη συλλαλητήρια για τα Τέμπη, της 28ης Φεβρουαρίου, ισχυροποίησαν πολιτικά το πάνδημο αίτημα για αλήθεια (δηλαδή απουσία λήθης) και δικαιοσύνη. Την αρχή είχαν κάνει τα καταλυτικής σημασίας συλλαλητήρια της 26ης Ιανουαρίου.

Η ιστορία είναι γνωστή και, στον πυρήνα της, διαρκώς επίκαιρη. Το 1962, ο Ηλίας Ηλιού, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ, επισκέφθηκε υπουργό της κυβέρνησης Καραμανλή προκειμένου να διαμαρτυρηθεί για τη βία που υφίσταντο οι αριστεροί φοιτητές στα πανεπιστήμια.

Δεν είναι η πρώτη φορά. Αντί τραγωδίες, όπως το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, να μας φέρνουν κοντά, γίνονται αφορμές σύγκρουσης. Η μεγαλύτερη συλλογική τραγωδία είναι ότι ο πόνος δεν μας ενώνει, μας χωρίζει.

«Στα πενήντα ο καθένας έχει το πρόσωπο που του αξίζει», γράφει ο Τζορτζ Οργουελ σε νοσοκομειακό σημειωματάριό του. Το πρόσωπο αποτυπώνει ψυχικά χαρακτηριστικά, έγνοιες και συναισθήματα. Oταν διαβάζεις έναν συγγραφέα, παρατηρεί ο Οργουελ, πίσω από τη σελίδα βλέπεις το πρόσωπό του. Διαβάζοντας τον Κάρολο Ντίκενς, λ.χ., βλέπεις «το πρόσωπο ενός ανθρώπου που παλεύει πάντα ενάντια […]

Οσο ακραίο κι αν ακούγεται, ο ηλικιωμένος κύριος με την πορτοκαλόχρου κόμη, που ορκίστηκε πρόσφατα πρόεδρος των ΗΠΑ, θα ήταν, υπό κανονικές συνθήκες, στη φυλακή, όχι στον Λευκό Οίκο.