Χαρίδημος Τσούκας

Μιμούμενος την οπαδική συγκρουσιακότητα και τη σκηνοθετημένη αυθεντικότητα, ο δημόσιος λόγος του είχε, ανέκαθεν, ροπή στον κυνισμό και στην πρόκληση. Οι απόψεις του υπουργού Αδώνιδος Γεωργιάδη μπορεί να μην είναι οι πλέον βαθυστόχαστες, είναι, όμως, ιδιαιτέρως αποκαλυπτικές – αναδεικνύουν αυτό που οι ομότεχνοί του αποκρύπτουν.

«Σε μια εποχή εξαπάτησης, το να λες την αλήθεια είναι πράξη επαναστατική». Τζορτζ Οργουελ Η ηθικά γρηγορούσα εβραϊκή διασπορά κατανοεί τι διακυβεύεται σήμερα στη Γάζα: όχι μόνο η έκπτωση του Ισραήλ σε κράτος-παρία, αλλά το ηθικό κύρος του εβραϊσμού.

«Ολοι πιστεύουν στις φρικαλεότητες του εχθρού και δεν πιστεύουν σε εκείνες της δικής τους πλευράς, χωρίς ποτέ να μπουν στον κόπο να εξετάσουν τα στοιχεία». Τζορτζ Οργουελ Η μαζική κτηνωδία, για να διαπραχθεί επιτυχώς, απαιτεί τρία στοιχεία: τυφλό μίσος για τον δαιμονοποιημένο εχθρό, κατάλληλα τεχνικά μέσα και παραπλανητική ρητορική.

Ως έλλογα όντα πασχίζουμε να εξηγούμε ή να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα. Ως ηθικά όντα, η υποχρέωσή μας είναι να μη χάσουμε την ικανότητα να συγκινούμαστε. Μόνο η συγ-κίνηση παράγει ηθικά προσανατολισμένη δράση.

Ανακηρύσσοντας πρόσφατα τη Ζιζέλ Πελικό ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής, ο πρόεδρος Μακρόν δικαιολογημένα τη χαρακτήρισε «πρότυπο γενναιότητας». Η κ. Πελικό αποποιήθηκε την ανωνυμία προκειμένου να μιλήσει ανοιχτά για όσα φρικώδη διέπραξε ο σύζυγός της: για χρόνια τη νάρκωνε, τη βίαζε και καλούσε δεκάδες ανώνυμους άλλους να τη βιάζουν.

Επιτρέψτε μου μια ποιμενική παρομοίωση, στο πνεύμα των οπεκεπεδικών ημερών (να κι ένα καλό – ο ΟΠΕΚΕΠΕ ως διασκεδαστικός γλωσσοδέτης). Οταν πιάνεσαι με τη γίδα στην πλάτη, δεν μπορείς να αρνηθείς ούτε τη γίδα, ούτε ότι η πλάτη είναι δική σου. Τα «εναλλακτικά γεγονότα» έχουν τα όριά τους. Τι μπορείς, λοιπόν, να κάνεις;

Ας πιστώσουμε, καλοπροαίρετα, τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη με εκσυγχρονιστικά ένστικτα. Εχει επανειλημμένως διακηρύξει την επιθυμία του να γίνει η Ελλάδα «ευρωπαϊκή χώρα». Γνωρίζουμε τι εννοεί. Οι περισσότεροι συμφωνούμε.

«O,τι σου λέω τρεις φορές είναι αλήθεια». ΛιοΥΙς Κάρολ «Ποτέ δεν μας εξαπατούν. Εξαπατούμε τον εαυτό μας». Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε Η Τουρκία έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι θεωρεί απειλή τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών του Αιγαίου.

Στις 29 Οκτωβρίου 2018 συνέβη ένα φοβερό αεροπορικό δυστύχημα: αεροπλάνο τύπου Boeing 737 Max των αερογραμμών Λάιον της Ινδονησίας συνετρίβη, λίγα λεπτά μετά την απογείωση, σκοτώνοντας όλους τους 189 επιβαίνοντες. Ηταν ένα περίεργο δυστύχημα: το αεροσκάφος ήταν καινούργιο, ο καιρός καλός. Αρχισε αμέσως η αναζήτηση των αιτίων.

Ο Αλαστνταιρ Μακιντάιρ (1929-2025) θεωρούσε την ηθική κουλτούρα της φιλελεύθερης νεωτερικότητας προβληματική. Ναι, είναι πολυφωνική, αλλά ρηχή· η πολυφωνία της είναι ασυνάρτητη, και, τελικά, αδιέξοδη. Οι ηθικές διαφωνίες μας είναι ανεπίλυτες.

«Θα καταστρέψεις τους δικαίους μαζί με τους αμαρτωλούς;» Γένεσις (18:23)

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης το τόνιζε συχνά: ως έλλογα όντα, τίποτα δεν μας απαλλάσσει από το άχθος της απόφασης. Στις ανθρώπινες υποθέσεις («τα πρακτά», κατά τον Αριστοτέλη), η επιστήμη δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη ευθυκρισία.