Μαρία Τοπαλη

Παιδικά βιβλία με θέμα το «δώρο» γιατί φέτος εκτιμήσαμε περισσότερο από άλλοτε τι σημαίνει να δέχεσαι και να προσφέρεις.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Ρινόκερως εκδ. Καστανιώτη, σελ. 84 Ο «Ρινόκερως» είναι ένα βιβλίο ωρίμανσης ακόμη και σε σχέση με την «Πολωνία» (2016), που ήταν κατά τη γνώμη μου το καλύτερο μέχρι τώρα βιβλίο του Παναγιώτη Ιωαννίδη. Ανοίγει μια πλατιά βεντάγια ντοκουμέντων και αφηγήσεων, που συγκροτούν μια φαινομενικά απτή πραγματική βάση, είτε πρόκειται για σχετικές με τον ρινόκερω μαρτυρίες από […]

«Φυσικά τους ανθολογημένους αυτούς στίχους μου τους χάρισε η μητέρα μου και της χρωστάω άπειρη ευγνωμοσύνη, γιατί διέσωσε τις λέξεις αυτών των ποιημάτων και της αφιερώνω αυτό το μικρό απάνθισμα», γράφει στην εισαγωγή της η ποιήτρια και φιλόλογος Μαριγώ Αλεξοπούλου.

Από τι δημιουργεί ο ποιητής τα ποιήματά του; Από δύο στοιχεία, γράφει ο Γιώργος Σεφέρης στη «Δοκιμή» για τον «Ερωτόκριτο» (Αύγουστος 1946).

Ο Σάκης Σερέφας γνωρίζει άριστα τη μετρική και τη στιχουργία. Κατέχει το ανθρώπινο δράμα σε βάθος. Διαθέτει (μαύρο, ιδίως) χιούμορ, αυτοσαρκασμό, καθώς και μιαν αναγνωρίσιμη βορειοελλαδίτικη ιδιοσυγκρασιακή χροιά. Ως συνισταμένη των παραπάνω, δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι και τα 164 ποιήματα που εκδίδει συγκεντρωτικά στο υπό συζήτηση βιβλίο είναι αξιόλογα.

Το προκλητικό ύφος του επαναστατημένου παιδιού δεν υπερισχύει μιας ατόφιας ποιητικής ιδιοσυγκρασίας· κάμπτεται, εντέλει, από αυτήν. Ο λόγος της, που, οριακά, απειλεί να γίνει ξύλινος, συνθηματικός, ανοίγεται την τελευταία στιγμή με θάρρος στο συναίσθημα, μεταφέροντας ικανές ποσότητες λυρικών φορτίων. Η συγκίνηση, η ομορφιά θολώνουν τις επιταγές της ιστορικής συγκυρίας.

Η φράση με την οποία εισάγει τον ποιητή Γουίτμαν (1819-1892) ο σημαντικός αμερικανικός φορέας «Poetry Foundation» δίκαια θα ξαφνιάσει όσες και όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με το έργο του: «Ο Γουόλτ Γουίτμαν είναι ο παγκόσμιος ποιητής της Αμερικής. Είναι ο σημερινός διάδοχος του Ομήρου, του Βιργιλίου, του Δάντη και του Σαίξπηρ».

Οποτε ερχόμαστε σε επαφή με το έργο της Ζωής Καρέλλη (1901-1998) κυριεύει πολλούς από εμάς η εντύπωση του κρυμμένου θησαυρού. Κάτι που λάμπει κι έχει την αξία του κλασικού, αλλά δεν προσέχθηκε όσο και κυρίως όπως του άξιζε. Αλλά γιατί; Η Θεσσαλονικιά ποιήτρια δεν πέρασε στην εποχή της απαρατήρητη κι ούτε σταμάτησε, μετά θάνατον, να μελετάται και να μνημονεύεται.

Δεν βρίσκεται, άραγε, η φιλοσοφία εγγύτερα στην ποίηση, ιδιαίτερα τη σύγχρονη, από ό,τι βρίσκεται, π.χ., το μυθιστόρημα; Σε κάθε περίπτωση, η μεταξύ τους ανταλλαγή είναι, τουλάχιστον από τον 20ό αιώνα και δώθε, ζωηρή.

Η Λένια Ζαφειροπούλου (γεν. 1979) επιβεβαιώνει με το τρίτο αυτό βιβλίο της ένα εκτόπισμα, όχι πια απλώς υποσχόμενο, αλλά ήδη σημαντικό. Στα επτά χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη συλλογή της (2012, «Paternoster Square», εκδ. Πόλις) άσκησε με επιμονή το γλωσσικό εργαλείο της. 

Δώδεκα βιβλία που θα ταξιδέψουν μικρά και μεγάλα παιδιά σε παραμυθένιους κόσμους την περίοδο των εορτών.

Η Δήμητρα Χριστοδούλου (γενν. 1953) έχει οπωσδήποτε κατακτήσει την ιδιαίτερη θέση της στην ελληνόφωνη ποίηση από τη δίκαια βραβευμένη συλλογή της «Λιμός» (Νεφέλη, 2007). Επανέρχεται, έκτοτε, κάθε δύο-τρία χρόνια με βιβλία που επιβεβαιώνουν τα ώριμα πλέον χαρακτηριστικά της.