Μαρία Τοπαλη

Ο έρωτας ανάμεσα σε πρόσωπα του ίδιου βιολογικού φύλου έδινε στα αρχαία χρόνια αθάνατους στίχους και πρόζα στην ελληνική γλώσσα. Οι συλλογές των ελληνόφωνων δημοτικών τραγουδιών, ωστόσο, τον αγνοούν. Και επειδή, βέβαια, ο έρωτας (κάθε προτίμησης) είναι ανίκητος στη μάχη, θα πρέπει να υποθέσουμε είτε πως η δημοτική μούσα αυτολογοκρίθηκε στην πορεία, για τον φόβο των χριστιανών, είτε πως οι καταγραφείς της φρόντισαν, εκ των υστέρων, να την «καθαρίσουν» από ό,τι θεωρούνταν απρεπές την εποχή των καταγραφών.

«Είμαι ο Αινείας, κι είμαι ευσεβής. Τους εφεστίους έσωσα θεούς μου/ απ’ τους εχθρούς. Στα πλοία μας κι αυτοί. Η φήμη μου στα πέρατα του κόσμου». Με αυτά τα λόγια ένας αρχαίος αλλά και πολύ μοντέρνος ήρωας, ο Αινείας, ο πρόσφυγας της Τροίας και μυθικός γενάρχης της κραταιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αυτοσυστήνεται στο πρώτο βιβλίο της «Αινειάδας».

Παρά το σχήμα «τσέπης» που ξεγελά, η δεύτερη ποιητική συλλογή του Ορφέα Απέργη (γεν. 1974) είναι πληθωρική όπως και η πρώτη, τόσο ως προς τον αριθμό των ποιημάτων που περιλαμβάνει όσο και ως προς την έκταση αλλά και το περιεχόμενο. Από τα 72 άτιτλα αριθμημένα ποιήματα της συλλογής –σε αυτά αθροίζονται ακόμη 9 με τη μορφή υποσημείωσης– λιγότερα από τα μισά είναι ολιγόστιχα ή μονόστιχα.

Η φιλόσοφος-λογοτέχνις Αλεξάνδρα Δεληγιώργη επανέρχεται στον ποιητή, κριτικό και θεωρητικό της τέχνης Νικόλα Κάλας (1907-1988), 21 χρόνια μετά τη βραβευμένη μελέτη της για τον ίδιο (1997).

​​Ηταν μια νέα ποιήτρια/ποιητής δίνει το πρώτο της/του δείγμα γραφής, δεν το αποτιμούμε καθαυτό· αναλογιζόμαστε την προοπτική.

Ο​​σοι τόμοι μελέτης κι αν περιβάλλουν ένα ποίημα, δεν αρκούν για να το δικαιώσουν αν δεν μπορεί αυτό να σταθεί γυμνό, να λειτουργήσει «από μόνο του», έστω και για έναν μοναδικό αναγνώστη.

«Τ​​​​ώρα που η κόπωση και το αδιέξοδο των μεταπολεμικών ποιητικών τρόπων είναι πασίδηλες αλήθειες, είναι καιρός ίσως να γνωρίσουμε ξανά τον σοφό δάσκαλο του ποιητικού λόγου που τραγούδησε τα ζωντανά εθνικά ιδανικά».

Περιδιάβαση στον κόσμο του παιδικού βιβλίου, αναζητώντας αστέρια και δέντρα που θα υπάρχουν και μετά τα Χριστούγεννα.

​​Ολγα Παπακώστα επιβεβαιώνει με τη δεύτερη συλλογή της όσα έδειξε ήδη στην πρώτη («όχι ακόμη Κάρμεν», 2012): είναι σαφώς αναγνωρίσιμη για το ιδιαίτερο ύφος και τον τόνο, με πνευματική ωριμότητα, καυστικό χιούμορ και στιχουργική χάρη.

​​Κάθε μετάφραση του Γιώργου Σεφέρη (1900- 1971) αποτελεί γεγονός με σημασία και για εμάς, στην Ελλάδα. Οταν, όπως εν προκειμένω ο γερμανόφωνος χώρος, δηλαδή η Γερμανία, η Αυστρία και η γερμανόφωνη Ελβετία, δεξιώνεται καλομεταφρασμένα, χορταστικά σχολιασμένα τα «Ημερολόγια Καταστρώματος» στο σύνολό τους, δημιουργούνται προϋποθέσεις για μιαν ιδιαίτερα απαιτητική και σπάνια πολιτισμική επαφή και επικοινωνία.

Μ​​εγαλώσαμε, και στην ποίηση, στη σκιά μιας ηρωικής εποχής όπου μεσουράνησαν ονόματα ανήκοντα εδώ και δεκαετίες στη σφαίρα του μύθου. Οι σκιές, όμως, βρίσκονται σε κίνηση. Παραδείγματος χάριν, αποτραβιούνται. 

Η Αλις Οσβαλντ (γενν. 1966), για την οποία δίκαια, εάν κρίνουμε από το υπό συζήτηση βιβλίο, γράφτηκε ότι είναι ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή ποιήτρια της Μεγάλης Βρετανίας, δανείζεται από την Ιλιάδα τις μινιμαλιστικές «βιογραφίες» των άσημων νεκρών και χτίζει με στίχους το μνημείο τους.