ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Ελπίδες για διπλωματική επίλυση του πολέμου στο Ιράν δημιούργησε η αίφνης συμβιβαστική στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Τεχεράνη και η παύση των βομβαρδισμών τις τελευταίες τέσσερις ημέρες.
Σε χθεσινή συνέντευξή του στο δίκτυο Fox, λίγες ώρες πριν από την άφιξη του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υποβάθμισε δημοσιογραφικές πληροφορίες που θέλουν το Ισραήλ να διαθέτει στοιχεία για ενίσχυση της δραστηριότητας στο όρος Αξίνα, όπως ονόμασαν οι ΗΠΑ τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
«Δεν χρειάζομαι τον Μπίμπι να μου πει κάτι τέτοιο. Ο Μπίμπι τα λέει αυτά γιατί θέλει να παραμείνει στην υπόθεση. Καταστρέψαμε τις πυρηνικές τους εγκαταστάσεις και θα καταστρέψουμε και το όρος Αξίνα αν δεν υπογράψουν συμφωνία», είπε ο πρόεδρος.
Στη σύσκεψη με τον Νετανιάχου στο Οβάλ Γραφείο συμμετείχε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι υπουργοί Εξωτερικών και Πολέμου των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο και Πιτ Χέγκσεθ, αντιστοίχως. Σε δηλώσεις της μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, στην οποία δεν παραβρίσκονταν δημοσιογράφοι, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ χαρακτήρισε τη σύσκεψη «εποικοδομητική και σε φιλικό κλίμα».
Προειδοποιήσεις
Τον Ιούνιο, ο αντιπρόεδρος Βανς είχε προειδοποιήσει το Τελ Αβίβ ότι ο Τραμπ ήταν ο μόνος φίλος του Ισραήλ στον κόσμο, επικαλούμενος πρόσφατες σφυγμομετρήσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ που εμφάνιζαν τη δημοτικότητα του εβραϊκού κράτους να έχει υποστεί σοβαρή υποχώρηση εξαιτίας των πολέμων σε Γάζα και Ιράν. Σε χθεσινές δηλώσεις του ο Ισραηλινός υπουργός Αμυνας, Ισραελ Κατς, είπε ότι η χώρα του «επιθυμεί πολύ να χτυπήσει ενεργειακούς στόχους στο Ιράν, αλλά η Ουάσιγκτον δεν το επιτρέπει. Το Ισραήλ είναι, όμως, έτοιμο να χτυπήσει μόνο του το Ιράν και να στείλει τη χώρα 40 χρόνια πίσω».
Οι κομπασμοί αυτοί διαψεύδονται, όμως, από την πρόοδο που σημειώνεται στο διπλωματικό πεδίο, παρά την ένταση μεταξύ των Χούθι της Υεμένης και της Σαουδικής Αραβίας. Μεσολαβητές του Κατάρ και του Πακιστάν στο Κάιρο έλεγαν τη Δευτέρα ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά σε απευθείας διαπραγμάτευση.
Την ώρα που ο Τραμπ επαναλαμβάνει τον ισχυρισμό ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να διαπραγματευθεί χάρη στα πρόσφατα αμερικανικά χτυπήματα, το ΥΠΕΞ του Ιράν εξέδιδε χθες ανακοίνωση ότι η χώρα δεν έχει την παραμικρή πρόθεση για συζήτηση.
Τη Δευτέρα ο Τραμπ ανέφερε ότι το Ιράν είχε ζητήσει νέο γύρο διαπραγμάτευσης «γιατί τους χτυπάμε πολύ σκληρά». Παρά τον ισχυρισμό αυτό, η αμερικανική αεροπορία τήρησε και χθες άτυπη κατάπαυση του πυρός για τέταρτη ημέρα, μοιάζοντας να δίνει τέλος στην κλιμάκωση των τελευταίων δύο εβδομάδων με αφορμή τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, σημαντικά ερωτήματα δημιουργούνται στο εσωτερικό των ΗΠΑ για την ικανότητα αναπλήρωσης του οπλοστασίου της χώρας, όπως πύραυλοι και οχήματα αναχαίτισης που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο στο Ιράν. Ερωτηθείς χθες εάν τα αποθέματα των κρίσιμων αυτών οπλικών συστημάτων έχουν εξαντληθεί, ο Τραμπ τόνισε ότι «είναι σε περίφημη κατάσταση, αν και είναι αλήθεια ότι θα προτιμούσα να είχα περισσότερα».
Ο επικεφαλής του γενικού επιτελείου Αμυνας των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, έχει ενημερώσει τον πρόεδρο ότι οι ελλείψεις στο αμερικανικό οπλοστάσιο θα μπορούσαν να έχουν συνέπειες στις πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Τα Στενά του Ορμούζ
Αξιωματούχος χώρας του Κόλπου που εμπλέκεται στη διαπραγμάτευση υπογράμμισε χθες στο πρακτορείο Reuters ότι η διπλωματική προσπάθεια είναι «σημαντική». Μεσολαβητές βρίσκονταν σε συζητήσεις στο Κάιρο προκειμένου να βρεθεί μηχανισμός διαχείρισης της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, επίκεντρο της πρόσφατης ανάφλεξης της κρίσης.
Η Τεχεράνη επέμεινε χθες σε σκληρή στάση, με τον υφυπουργό Εξωτερικών Κάζεμ Γκαριμπαμπαντί να λέει ότι το Ιράν «διατηρεί όλες τις επιλογές του ανοικτές» και χαρακτηρίζοντας ως απαράδεκτη την πρόταση του Ομάν για θέσπιση νέου διαύλου, πιο νότια και κοντά στις ακτές του σουλτανάτου. «Η δημιουργία τέτοιου διαύλου θα στερήσει την κυριότητα των Στενών από το Ιράν. Σε μια τέτοια περίπτωση, κάθε ευρωπαϊκό πλοίο το οποίο θα πλησιάζει τα Στενά θα καθίσταται θεμιτός στόχος για τα πυρά μας», κατέληξε ο Ιρανός υφυπουργός.
Σε δηλώσεις του το βράδυ της Δευτέρας ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Ισμαήλ Μπαγκαΐ επισήμανε ότι παρότι οι διαπραγματευτές στο Κάιρο μεταφέρουν μηνύματα των ΗΠΑ, δεν πρόκειται να υπάρξει απευθείας διαπραγμάτευση. «Μιλήσαμε το Σαββατοκύριακο με το Ομάν με στόχο τη δημιουργία μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης μέσα από τα Στενά, ο οποίος θα σέβεται την εθνική κυριαρχία και τα δικαιώματα και των δύο κρατών. Τα Στενά παραμένουν στο μεταξύ κλειστά», πρόσθεσε ο Μπαγκαΐ.
Σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου, η εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης Φατεμέ Μοχατζερανί ανέφερε ότι η Τεχεράνη κατάρτισε ακριβή κατάλογο των ζημιών που υπέστησαν αεροδρόμια, γέφυρες και υποδομές παραγωγής ενέργειας από τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα. Μιλώντας σε ενημέρωση δημοσιογράφων, η εκπρόσωπος σημείωσε ότι το αεροδρόμιο του Μπουσχέρ χτυπήθηκε απευθείας από αμερικανικό πύραυλο, ενώ ο πύργος ελέγχου της ναυσιπλοΐας στο λιμάνι του Τσαμπαχάρ κατέρρευσε.
Σύμφωνα με την ιρανική κυβέρνηση, δώδεκα γέφυρες και δύο οδικές σήραγγες καταστράφηκαν από αμερικανικούς βομβαρδισμούς, όπως και η σιδηροδρομική γραμμή κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς στην έξοδο του Περσικού Κόλπου, αλλά και τα αεροδρόμια του Μπαντάρ Αμπάς, του Ιρανσάρ και του Σεμνάν. Η παραγωγή φυσικού αερίου του Ιράν έχει υποχωρήσει κατά 230 εκατ. κυβικά μέτρα, ενώ τουλάχιστον 350 κρατικοί υπάλληλοι έχουν χάσει τη ζωή τους από την αρχή του πολέμου.
Συνεργασία Τουρκίας – Ιράκ
Εν τω μεταξύ, την υπογραφή συμφωνίας συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας με το Ιράκ ανακοίνωσε χθες ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος δεξιώθηκε στην Αγκυρα τον Ιρακινό πρωθυπουργό Αλί αλ Ζεϊντί. Η συμφωνία θα δίνει τη δυνατότητα εξαγωγής ενός εκατ. βαρελιών πετρελαίου από το Ιράκ στην Τουρκία.
Διπλωματική κινητικότητα στην κηδεία του Γκρέιχαμ
Στο λαϊκό προσκύνημα της σορού του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκρέιχαμ συμμετείχαν χθες ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το φέρετρο του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή και υποστηρικτή του Ισραήλ στο Κογκρέσο, εκτέθηκε χθες κάτω από τη ροτόντα του Καπιτωλίου, από όπου επρόκειτο να μεταφερθεί στον καθεδρικό ναό της Ουάσιγκτον για επιμνημόσυνη δέηση.
Την Κυριακή, βίντεο του Γκρέιχαμ από ντοκιμαντέρ του Φεβρουαρίου εμφάνιζε τον 71χρονο εκλιπόντα να εκφράζει τον ενθουσιασμό του για τον πόλεμο στο Ιράν και την αμέριστη στήριξή του στην κυβέρνηση του Ισραήλ. Ο πρόεδρος Τραμπ, τον οποίο ο Γκρέιχαμ είχε αποκαλέσει «ανόητο και γάιδαρο» και «προκλητικό ρατσιστή», προτού συμμαχήσει μαζί του, επρόκειτο να εκφωνήσει τον επικήδειο. Σήμερα η σορός του γερουσιαστή θα μεταφερθεί στο κυβερνείο της Νότιας Καρολίνας στην Κολούμπια, πάνω από το οποίο θα πετάξει σμήνος μαχητικών αεροσκαφών F-16, υπενθυμίζοντας την υπηρεσία του Γκρέιχαμ ως αξιωματικού της αεροπορίας.
«Σχεδόν έκλαψα»
Το βίντεο που αποκάλυψε την Κυριακή η εφημερίδα Walll Street Journal και γυρίστηκε την πρώτη ημέρα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, δείχνει τον Γκρέιχαμ να λέει: «Σχεδόν έκλαψα. Σκεφτείτε πόσο καιρό προωθούσαμε ένα τέτοιο σχέδιο. Σήμερα τέθηκε σε εφαρμογή. Αυτό είναι το καλύτερο που έκανε ο Τραμπ. Λατρεύει να ανατινάζει πράγματα».
Σε άλλο στιγμιότυπο του βίντεο, ο Γκρέιχαμ εμφανίζεται να προβλέπει ότι «θα χρειαστούν τρεις με τέσσερις εβδομάδες» προκειμένου το καθεστώς της Τεχεράνης «να αρχίσει να χάνει τον έλεγχο πόλεων της χώρας» και για την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία «να αποκτήσει ανίκητη δυναμική». Λίγα λεπτά αργότερα, ο γερουσιαστής λέει: «Τραμπ και Μπίμπι (Νετανιάχου) είναι σαν τον Ρούζβελτ και τον Τσώρτσιλ. Είναι οι δύο καταλληλότεροι άνθρωποι ώστε να αντιμετωπίσουν το κακό».
Στο μεταξύ, ο Γκρέιχαμ επεξεργαζόταν νέο νομοσχέδιο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, μετά τη συνάντησή του με τον Ζελένσκι στο Κίεβο στις αρχές του μήνα.
A.P.
